ColumnPatrick Jansen

Honderden miljarden euro's voor Europees landbouwbeleid worden niet goed besteed

Mijn plan was deze herfstvakantie de Rheinsteig te lopen, een wandeltocht langs de Rijn in Duitsland. Weg van werk en nieuws, het hoofd leeg. Maar ja, corona.

Als schraal alternatief moest ik me een week lang opwinden over de gang van zaken rond het GLB, het Europese Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Het Europarlement en de landbouwministers hielden marathonvergaderingen over de voorwaarden voor de landbouwsubsidies in de komende zeven jaar, een duizelingwekkende 370 miljard euro gemeenschapsgeld.

Er was hoop dat nieuwe subsidievoorwaarden zouden zorgen voor verduurzaming van de landbouw. Daar is alle aanleiding voor. Het GLB heeft de productiviteit van de Europese landbouw fors vergroot. Voedsel is nu overvloedig en goedkoop. Maar dat ging wel ten koste van landschap, biodiversiteit, klimaat, milieu en kleinere boeren. Het GLB stimuleerde schaalvergroting en industriële landbouw. Dat kost vogels als de grutto de kop. Bovendien verdwijnt veel subsidie in de zakken van steenrijke grootgrondbezitters.

Het geld wordt niet effectief besteed, oordeelde de Europese Rekenkamer dan ook streng. De subsidies moeten beter aansluiten op de publieke doelen, met name de wereldwijde Duurzame Ontwikkelingsdoelen en de Europese Green Deal. En daarvoor zal het GLB flink op de schop moeten, lieten wetenschappers zien. Ze publiceerden een waslijst van mogelijke hervormingen.

De adviezen waren aan dovemansoren gericht. Het voorstel van de Europese Commissie was slap. Landbouwlobbyisten stelden alles in het werk om de weinige groene subsidievoorwaarden te schrappen of af te zwakken. De landbouwcommissie (vol mensen die zelf landbouwsubsidie ontvangen), 412 europarlementariërs en de landbouwministers gingen erin mee.

Grappen zijn belangrijker dan inhoudelijke informatie

‘Europees Parlement ploegt Green Deal onder’ kopte het Vlaamse dagblad De Tijd treffend. “Een doodskus”, oordeelde de ­Europese Vogelbescherming. Maar landbouwminister Carola Schouten zei tevreden te zijn met het akkoord.

Ondertussen heerste er een absurde mediastilte. In plaats van het publiek te informeren over de dreigende verspilling van honderden miljarden belastinggeld, zwolgen de meeste media in wissewasjes en het duizendste bericht over mondkapjes. Ook in andere landen was dit zo. De meeste burgers hadden geen flauw benul van wat er in hun naam gebeurde. Deze krant was een van de weinige uitzonderingen.

Waar media wel gretig over berichtten was één onderdeel van de onderhandelingen: of vegetarische producten vlees- en zuivelnamen mochten hebben. Grappen over slavinken zonder sla en vinken zijn blijkbaar belangrijker dan inhoudelijke informatie. De vegaburger was een rode haring die afleidde van het echte nieuws. Het dramatische subsidievoorstel werd aangenomen met minimale ruchtbaarheid.

Jongeren van Fridays For Future hebben nu een open brief geschreven waarin de Europese Commissie wordt gevraagd het mislukte subsidievoorstel in te trekken en te herschrijven, zodanig dat het wel de klimaatdoelen, biodiversiteitsherstel en de toekomstzekerheid van boeren dient: withdrawthecap.org. Ik heb getekend.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden