Groene GidsCosmetica

Hoe weet je zeker dat cosmetica niet op dieren is getest?

Niet overal geldt de ban op dierproeven voor cosmetica. Sterker, China stelt ze vaak verplicht. Hoe zorg je dat je aankopen zo proefdiervrij mogelijk zijn?

Kleine kooitjes met daarin pluizige konijnen die bloeddoorlopen ogen hebben, of muizen met pijnlijke ontstoken wonden op hun lijf. Het zijn bekende beelden uit laboratoria waar dieren blootgesteld worden aan proeven voor cosmetica.

Producten om je haar te wassen, de crème die je op je gezicht smeert en make-up om onzuiverheden mee te verdoezelen mogen sinds 2013 in de Europese Unie niet meer op levende dieren getest worden. Er zijn alternatieve manieren om de veiligheid van cosmetica te bepalen; zo wordt voor irritatietesten gekweekte huid gebruikt.

Betekent dit ook dat de cosmetica die hier te koop is geheel dierproefvrij is? Helaas, zo simpel is het niet. Met de aanschaf van een tube tandpasta of een bus deodorant gaat je geld mogelijk nog altijd naar een bedrijf dat ingrediënten of eindproducten op dieren test of laat testen.

Veel bedrijven, waar onder bekende merken als L’Oréal en Rimmel London, zijn ook actief op de lucratieve Chinese markt. Daar zijn dierproeven voor cosmetica in sommige gevallen verplicht. Volgens een schatting van dierenrechtenorganisatie Peta worden alleen al in China minimaal 300.000 dieren per jaar voor dit doel gebruikt.

Keurmerk is indicatie

Waar kan de consument terecht die proefdiervrije cosmetica zoekt? Online zijn overzichten te vinden van merken die zich inzetten voor proefdiervrije cosmetica, zoals op de Nederlandstalige website Shop like you give a damn of het Engelstalige Cruelty free kitty.

Er zijn ook keurmerken voor dierproefvrije cosmetica, voorzien van logo’s van Peta en Lea­ping Bunny. Die staan doorgaans op de verpakking, bij de ingrediëntenlijst.

Blind varen op deze keurmerken is niet aan te raden is; ze zijn vooral een indicatie. “Je moet nog wel even nagaan of de keurmerken de grens leggen bij een enkel product of bij het gehele merk”, adviseert Saskia Aan van Stichting Proefdiervrij.

Opvallend is dat sommige merken met zo’n keurmerk soms ook producten in China verkopen. Dat zit zo: voor cosmetica die naar dat land worden geëxporteerd, zijn dierproeven verplicht. Maar wanneer de producten in China vervaardigd en verkocht worden, hoeven deze niet op dieren getest te worden.

Deze regel kent een grote uitzondering. Producten die een ‘bijzondere claim’ hebben, zoals haargroeimiddelen, haarverf, zonnebrandcrème en deodorant, moeten hoe dan ook op dieren getest worden. Zelfs als ze in China vervaardigd worden. 

Om dit beleid te kunnen omzeilen, bieden sommige merken hun producten alleen online aan. Cosmetica die in China via een buitenlandse webwinkel gekocht worden, zijn uitgesloten van dierproeven.

Uit de schappen

Cosmeticabedrijven die in aanmerking willen komen voor een dierproefvrijkeurmerk zoals dat van Peta, mogen dus alleen producten in China verkopen, als die daar zijn geproduceerd of enkel online worden verkocht. Maar zelfs dan kan het voorkomen dat China dierproeven alsnog zelf uitvoert. Peta verplicht bedrijven om die producten uit de Chinese winkelschappen te halen.

Om de Chinese dierproeven voor te zijn, moet het bedrijf in kwestie de Chinese autoriteiten vertellen dat ze het Peta-keurmerk hebben, zegt Amanda Nordstorm van de Amerikaanse tak van Peta. Dat maakt dat China het bedrijf zal inlichten, als het proeven wil doen.

Het moge duidelijk zijn: de regels voor dierproeven voor cosmetica in China zijn complex. Grip krijgen op het actuele beleid is moeilijk, ook omdat de regels aan veranderingen onderhevig zijn. Zo zouden per 1 januari bepaalde dierproeven niet langer verplicht zijn. Ook keurt het land meer alternatieven goed voor proeven op levende dieren. Maar niet alle details van dit nieuwe beleid staan zwart-op-wit, waardoor het voor veel dierenrechtenorganisaties gissen blijft.

Bovendien is afschaffing van de verplichting niet direct een verbod op dierproeven. “Er zijn nog niet voor alle soorten testen goedgekeurde alternatieven”, zegt Saskia Aan van Stichting Proefdiervrij. “De meeste bedrijven moeten daar dus eerst in investeren. Je kunt je afvragen of dat zal gebeuren, aangezien bedrijven er niet toe verplicht zijn en het ze wel een hoop geld kost.”

Hoe ver ga je?

Stel jezelf dus de vraag hoe ver je wilt gaan bij de aanschaf van cosmetica. En kritisch kijken naar de keurmeren en naar de claims van de cosmeticabedrijven is aan te raden. 

Wie cosmeticamerken die actief zijn op de Chinese markt zoveel mogelijk uit de badkamer wil weren, kan de huismerken van oer-Hollandse winkelketens zoals Hema of Etos in het winkelmandje stoppen. Bijkomend voordeel: dierproefvrije cosmetica hoeven niet duur te zijn.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Lees ook:

In 2025 proefdiervrij? Nee, die termijn zal Nederland niet halen

Het is lastig om dierproeven uit te bannen. Emeritus hoogleraar Hendriksen verwijt ons hypocrisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden