Reportage Sinterklaascadeaus

Hoe ‘Recycle Sint’ in een paar jaar uitgroeide tot een hit

Beeld Patrick Post

Veel kinderen hebben bergen speelgoed. De Sint doet daar jaarlijks een schep nieuw spul bovenop. Dat kan anders, bewijst ‘Recycle Sint’. Ouders kunnen speelgoed stiekem onderling ruilen, voor mooi gevulde schoenen.

Ze twijfelde: of een klaagbericht op Facebook zetten, of naar het schoolhoofd stappen. Elif Algu (42) deed het laatste. De aanleiding was pakjesavond 2012. “We zaten bij de stapel cadeaus. Mijn kinderen hadden de ene doos nog niet uitgepakt of ze grepen al naar de volgende. En we struikelden thuis tóch al over het speelgoed.” Haar hersenen drukten op de pauzeknop, zegt Algu. Ze zag zichzelf zitten, verbijsterd. “Toen kreeg ik het idee.”

Dat idee was even simpel als baanbrekend. Wat nou, dacht Algu, als ik speelgoed waar Joya (nu 13) en Denne Dean (10) niet meer naar omkijken, ruil met andere ouders. Dan kunnen twee gezinnen thuis de schoenen mooi vullen, zonder het milieu te belasten en de speelgoedwinkel te spekken.

Dat was het idee waarmee ze naar het schoolhoofd stapte – en het project Recycle Sint was een feit. In 2013 was de eerste ruilmarkt voor ouders, in de gymzaal van de school van haar eigen kinderen. Dat bericht op Facebook, om te mopperen over de verspilling van pakjesavond, liet ze zitten. “Ik ben oplossingsgericht.”

Nu, zes jaar later, staat Algu in de aula van een school die ze niet kent. De Vondelschool in Aerdenhout. Hier hebben ze de Recycle Sint omarmd. Op deze gure novemberavond komen ouders hier samen om speelgoed in te leveren en het afgedankte spul van anderen als cadeau weer mee te nemen. Bakfietsmoeders rukken grote tassen aan. Ouders zitten gehurkt bij een bak vol klein speelspul, van plastic en hout. ‘1 waardepunt’ staat er op de doos.

Beeld Patrick Post

Venijn ligt op de loer

Zo werkt dat hier op de ruilmarkt van Recycle Sint, waarvan er dit jaar verspreid over het hele land maar liefst 130 plaatsvinden. Ingeleverd speelgoed wordt, op basis van omvang en kwaliteit, op waarde geschat. Het mooiste en beste speelgoed is zes waardepunten waard. Ouders die iets inleveren, krijgen een bonnetje. Met dat tegoed aan punten kunnen ze elders op de tweedehandsmarkt iets moois uitkiezen en inpakken, om als Sint-cadeau te gebruiken.

Zo’n waardesysteem is nodig, zegt Algu. “De eerste keer dachten wij van Recycle Sint: dat ruilen regelen de mensen zelf wel.” Mispoes. Want mag iemand die een legpuzzel inlevert een blokkentoren mee naar huis nemen of is dat hebberig? Venijn ligt op de loer. Een ruilmarkt moet gezellig blijven, dus bedacht Algu met haar team een gratis toolkit, een pakket met tips en spelregels die ruilmarkten in goede banen leiden.

Moeder Annelies van Rheeden staat met een grote boodschappentas vol ingepakte cadeaus in de aula van de Vondelschool, die met versieringen in de Sinterklaassfeer is gebracht. Er staat een geknutselde schoorsteen, aan de muur hangt een spandoek met ‘Welkom Sinterklaas!’ en voor de gelegenheid loopt er een groene Sint Nicolaas rond. Een vriendin van Algu maakte de mantel en mijter van oude velours gordijnstof. “Ik kende dit helemaal niet”, zegt Van Rheeden. “Maar ik vind het echt top. Het is toch eigenlijk belachelijk, hè, wat me met z’n allen elk jaar weer aan nieuwe spullen binnenslepen?”

Oké, ze geeft toe, haar kinderen van twee, vijf en acht krijgen ook dit jaar iets uit de winkel, van hun verlanglijstje. Maar voor de rest worden ze blij gemaakt met tweedehands. En waarschijnlijk merken ze het niet eens, de jongste in elk geval niet.

Het heeft iets geheimzinnigs, al die ouders die ’s avonds als de kinderen slapen met elkaar speelgoed ruilen, zegt Algu. Maar er lopen in de aula ook genoeg jonkies rond. Mogen die dit wel zien? Als ze niet meer geloven wel, zegt Algu. Er is ook iets bedacht om de rest, de kleintjes die nog in de goedheiligman geloven, erbij te betrekken. Haar tip: laat kinderen zelf een doos vullen met speelgoed waar ze op uitgekeken zijn. Als ze hun schoen zetten, komt die doos ernaast te staan. “Sinterklaas zal de doos meenemen en het speelgoed verdelen onder andere kinderen. Hij weet tenslotte wat er op de verlanglijstjes staat.”

Beeld Patrick Post

Troep van de Action

Wie nu denkt: wat veel gedoe voor weinig milieuwinst heeft het mis. Vorig jaar, toen er landelijk honderd ruilmarkten van Recycle Sint waren, berekenden Algu en haar team dat er zo’n 350.000 stuks speelgoed geruild werden, met een geschatte waarde van bijna 1 miljoen euro. “Moet je nagaan, wat een hoop onnodige consumptie en productie dat scheelt”, zegt Algu. Ze is er niet op tegen dat kinderen soms een mooi nieuw cadeau krijgen, wil ze onderstrepen. “Maar niet overdreven, en alsjeblieft geen troep van de Action, die na een week weer uit elkaar valt. Daar word ik droevig van.”

Bij de schooldeur hangt het logo van Recycle Sint: een mijter met een recyclesymbool erop. Op een schoolbord in de hal staat met dikke letters: “Waarom nieuw kopen als je ook kunt ruilen?” Catrien van Eeghen, moeder van twee kinderen op de Vondelschool (4 en 6) heeft haar cadeautjes binnen. Het enige waar ze nog voor naar de winkel moet is, heel klassiek, een pop met vlechten in het haar. “Die wil mijn dochter per se.”

Klachten van de speelgoedsector, die door Recycle Sint een snipper van de honderden miljoenen omzet misloopt, heeft Algu niet gehoord. “Sowieso zegt iedereen: briljant!” Met Recycle Sint wil ze bewijzen dat het ruilen van mooie, goede spullen logisch is en leuk. “Het is niet iets voor de groene gekkies, of voor mensen zonder geld.”

Dat ze hier op de Vondelschool, gelegen in een villawijk, meedoen zegt genoeg. De ruilmarkt is goed bezocht. Moeders, en een enkele vader, snuffelen bij de tafels vol lego, poppen, houten blokken, hijskranen en verkleedkleding. Ouders zijn soms fanatiek, zegt Algu. “Ze komen stipt op tijd. Het zijn nog net geen doldwaze dagen”, zegt ze.

Beeld Patrick Post

“Ik vind het leuk dat de ruilmarkten een beetje kneuterig blijven”, zegt Algu, die met haar project dit jaar de achttiende plek kreeg in de Trouw Duurzame 100 ‘van onderop’. Dat ouders haar idee nu uitvoeren in huiskamers, yogastudio’s en schoolkantines vindt ze geweldig. Een paar jaar geleden pakte ze het groter aan, op een schip in Rotterdam. Dat beviel minder, het werd te grootschalig. “Het moet geen evenement zijn, maar een burgerinitiatief waar iedereen aan kan meedoen.”

In deze dagen, richting 5 december, is ze met een handvol vrijwilligers druk bezig vragen van initiatiefnemers van een ruilmarkt te beantwoorden, voornamelijk per mail. Dat doet ze voor nop, naast projecten bij haar commerciële bedrijf ‘Branding a better world’, dat pr-klussen doet voor milieuvriendelijke merken als Weleda en Ekoplaza. Ze speelt er elk jaar een handvol medewerkers voor vrij, zoals Carlijn Neelissen. “Spullen inleveren en terugshoppen, geweldig”, zegt die.

Neelissen is ervan overtuigd dat het zinvol is om als consument andere keuzes te maken. “Je kunt meer doen dan je denkt, gezamenlijk, als community.” Dat laat onverlet dat ook over­heden en bedrijven het roer moeten omgooien voor een duurzame samen­leving, zeggen ze bij Recycle Sint.

Intussen denken ze bij Recyle Sint over uitbreiding. Als 5 december straks voorbij is, staat het volgende cadeau­festijn voor de deur: geschenken onder de kerstboom zijn in veel huishoudens vaste prik. Recycle Santa kan uitkomst bieden. En dat schept, anders dan bij pakjesavond, de kans om internationaal te gaan.

Dat is veel meer dan een wild idee. De website is er al, inclusief een logo van een kerstmuts met recyclesymbool erop. Plannen zijn in de maak voor een ruilmarkt in Amsterdam, Tokio, New York, Sydney en Londen.

Lees ook:

De Duurzame 100 van 2019

Trouw presenteerde dit jaar voor de elfde keer de Duurzame 100, de ranglijst van groenste denkers en doeners in Nederland. Dit jaar is de lijst anders dan andere jaren: in plaats van wetenschappers, politici en mensen uit het bedrijfsleven, bestaat de Duurzame 100 dit jaar uit initiatieven van onderop. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden