Dierenrijkdom in De Oude Molensteen, privénatuurgebied bij Eelde.

ReportageDoe-het-zelfnatuur

Hoe het particuliere natuurgebied De Oude Molensteen ontstond: 15 hectare buurtnatuur

Dierenrijkdom in De Oude Molensteen, privénatuurgebied bij Eelde.Beeld Arnold Pilon

Onder de rook van vliegveld annex zonnepanelen­park Eelde in Noord-Drenthe beheren Arnold Pilon, zijn vrouw en acht buren hun particuliere natuurgebied De Oude Molensteen: 15 hectare buurtnatuur.

In de tuin van Arnold Pilon, onderdeel van buurtnatuurproject De Oude Molensteen, zingen heggemus, groenling, winterkoning en roodborst een kwartet. Pilon komt aanlopen en tijdens onze begroeting lacht er een groene specht. Hij wijst naar een dode kersenboom die onlangs ter hoogte van een spechtennest is afgeknapt. “Ik laat wat doodgaat doodgaan, en wat valt laat ik liggen”, verklaart hij. Waar geleefd wordt, vallen doden, en de dood doet leven. Het opengebroken spechtenhol heeft een vlieggat van vijf centimeter, en moet van een grote bonte specht zijn geweest. Aan het nestmateriaal te oordelen, heeft er na de specht een spreeuw in het hol gebroed. In het boek dat Pilon over het natuurproject maakte, staan foto’s van zowel een specht als een spreeuw bij een hol. Dertig jaar geleden leefden de Drentse bossen van de spreeuwen die op weilanden voedsel zochten. Die bosspreeuwen zijn er nu niet meer. Behalve dan in De Oude Molensteen.

Sinds het eerste kabinet-Rutte de natuurbescherming voor een groot deel wegbezuinigde, zijn particuliere natuurgebiedjes des te belangrijker. Pilon laat zich adviseren door bioloog en buurman Popko van der Molen, één van de initiatiefnemers van het buurtnatuurproject, die aan het begin de afgraving van vervuilde landbouwgrond controleerde. “Want anders ragt zo’n graafmachine dwars door de diepere leemlaag heen en lopen de vijvers leeg”, zegt Van der Molen, als hij zich in de tuin vertoont.

Buurtproject De Oude Molensteen, de enige beperking: geen vergif of kunstmest.Beeld Arnold Pilon

Ringslanghopen

Hij laat een vijver zien en de takkenhopen ernaast, waar ringslangen in schuilen. Nog even en ze leggen er honderden eieren in, die door de broeiwarmte uitkomen. Met zijn erf van ruim anderhalve hectare begon Van der Molen het natuurproject in 1993. “Bijna elke tuin is groot genoeg om natuurbouw in te plegen en de soortenrijkdom te doen toenemen”, zegt hij en, wijzend op een beschut plekje: “Hier ligt in de lente vaak een ringslang te zonnen”. Ringslangen staan in het fotoboek. Veel van de foto’s zijn gemaakt door Pilons schoonzoon Erik Ludden, die vogelaar is. Hij legde de bonte en de grauwe vliegenvanger vast, die beide in de buurt broeden, en de gekraagde roodstaart, een van de mooiste vogels van ons land, en een typische soort van Drentse bosranden.

We wandelen door dit landelijke gebied aan de zuidkant van Eelde, dat een hiaat in de ooit beoogde Ecologische Hoofdstructuur vult. ­Pilon, gepensioneerd apotheker, woont hier sinds 1999 met zijn vrouw Louwke Mandema in een verbouwde boerderij. Ze sloten zich aan bij Van der Molens initiatief en kopen sindsdien postzegels grond van boeren of particulieren. Inmiddels meet De Oude Molensteen vijftien hectare, met onbemeste bloemenweiden, kikkerpoelen en houtwallen. Afgezien van wat gemeentegrond is de helft van het terrein van Pilon en Mandema, de andere helft van acht buren. Het kostte weinig moeite hen ervoor warm te maken, want de enige beperking is: geen vergif of kunstmest, en ze zijn er allengs mooier door komen te wonen: hun woningen staan in het groen.

De wandeling voert langs een vijver, langs met struiken en bomen begroeide duintjes. Die zijn opgeworpen met het zand uit de vijvers. “De klussen die te groot zijn om zelf met de schep te doen, besteden we uit”, vertelt ­Pilon, “maar daarvoor kun je niet zomaar een bedrijf inhuren. Er zijn weinig aannemers met feeling voor natuur. We hebben een lijstje van betrouwbare bedrijven, die begrijpen dat de bodem kwetsbaar is en dat je niet zomaar een boom omlegt.”

Eigen zak

Het project is uit eigen zak betaald, een investering van enkele tonnen. Donaties zijn dus welkom, zegt Pilon, die donaties groter dan 100 euro beloont met zijn fotoboek. Wie het terrein wil zien, kan er over de openbare weg een ronde lopen. Vanuit B&B De Oude Molensteen kun je in de lente en nazomer soms ringslangen zien.

De vogelkersen en kastanjes staan in knop. Het gras wordt doorkruist door modderpaadjes van twee pony’s en een lama. Althans, zo lijkt het. “Alpaca”, zeggen beide heren vrijwel synchroon. “Het dier heeft één keer gespuugd”, lacht Van der Molen, “naar een pony die hem lastigviel. Maar inmiddels kunnen ze goed overweg met elkaar.” De grazers houden het veldje open en de bosrand dicht.

Twee buurtbewoners lopen het gezelschap tegemoet, ook al medewerkers van het eerste uur: Harry Wolters en zijn zoon Gerrit, die de meidoornhagen onderhoudt en de nestkasten timmert. Gerrit vertelt dat hij net een hoveniersbedrijf gecharterd heeft voor het graven van nog twee vijvers. Even wordt hij overstemd door een vliegtuig. “Gelukkig is hier niet zoveel vliegverkeer”, vindt Van der ­Molen. “Mijn vrouw zegt weleens dat ze de ­geloosde kerosine ruikt”, zegt Pilon.

Nog even en slangen leggen in de takkenhopen honderden eieren, die door de broeiwarmte uitkomen.Beeld Arnold Pilon

Vogelbosjes

Louwke Mandema fokt IJslandse paarden, die behalve inkomsten ook hoveniersdiensten ­leveren, door de hagen om hun weiland te snoeien. Ze heeft ook nog een kudde Ouessant-schapen: kleine, donkerbruine schapen, afkomstig van het eiland Ouessant, voor de Bretonse kust. We passeren een jonge wildernis van struiken. “De vogelbosjes”, zegt Pilon, “door mijn schoonzoon de vogelaar geplant. Hij heeft er al heel wat soorten gezien. We ­hopen op steenuilen.” Aan een boom hangt een grote, houten nestkast, die bedoeld is voor steenuilen. Steenuilkasten hebben een dubbele ingang waar katten niet door kunnen.

Op de terugweg naar zijn huis, wijst Pilon op de wegbermen die de gemeente Tynaarlo op verzoek van de buurt heeft afgeplagd. Ze worden ingezaaid met wilde bloemen. “Dat zaad regelen we via Stichting het Drentse Landschap, want we willen alleen bloemen die hier van nature voorkomen”, aldus de particuliere natuurbeheerder. “De gemeente juicht ons initiatief toe, wat behalve uit deze bermen blijkt uit de door de gemeente gesteunde vergroening van het schoolplein. Juf Ynske is trouwens een dochter van Popko.” Pilon wordt onderbroken door de lach van de groene specht.

Meer informatie: www.arnoldpilon.nl

Lees ook: 

Melkveehouder Murk verkoopt zijn land aan vogelliefhebbers

Melkveehouder Murk Nijdam uit het Friese Wommels verkoopt zijn land. Aan vogelliefhebbers. Hij wil dat zijn weidegrond ook na zijn dood een paradijs blijft voor de skries, Fries voor grutto.

Aanvalsplan Grutto moet het noodlijdende vogeltje er weer bovenop krijgen

Het gaat nog altijd slecht met de grutto. Initiatieven om de leefomgeving van de Vogel des Vaderlands te verbeteren helpen niet genoeg. Tijd voor serieus ingrijpen, met een ‘Aanvalsplan Grutto’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden