Werk aan de Voormeerpassage voor voetgangers en fietsers. Er komt ook een groenstrook voor wild.

Natuurbeheer Faunapassages

Hoe het Naardermeer is ‘ontsnipperd’ met ‘faunapassages’

Werk aan de Voormeerpassage voor voetgangers en fietsers. Er komt ook een groenstrook voor wild. Beeld Werry Crone

Het Naardermeer is ‘ontsnipperd’. Dat is ecologenjargon voor: dieren kunnen nu vrij in en uit het natuurgebied. Mede dankzij nieuwe, holle spoorbielzen onder de rails.

Terwijl ProRail bezig is het baanvak Naarden-Bussum glad te trekken voor sneller treinverkeer, investeert de provincie Noord-Holland 17 miljoen in nieuwe faunapassages. Ze liggen in de spoorverbinding die nog als een soort Berlijnse muur dwars door het Naardermeer loopt. Het spoor was altijd een onneembaar obstakel voor dieren.

Er wordt hard gewerkt aan in totaal negen faunapassages, van twee heel grote bij Naarden tot smalle dassentunnels verderop richting Weesp. Er wordt ook een nieuw type passage uitgeprobeerd: holle spoorbielzen, speciaal bedoeld voor kikkers en ­andere amfibieën. Verder zijn er ‘natte verbindingen’ geplaatst, duikers die vol water staan. Er zijn looprichels voor dieren gemaakt en er is een dassentunnel aangelegd.

Maatwerk-faunapassage

Volgens provincieambtenaar Nico Jonker is het Naardermeer straks zo goed als ‘ontsnipperd’: aan alle kanten kunnen dieren in het gebied ­komen. “Voor iedere biotoop is er een maatwerk-faunapassage ­gemaakt.”

De eerste otters hebben zich al in het gebied gevestigd sinds de eerdere aanleg van twee grote, brede faunapassages in de provinciale weg N236 van Hilversum naar ­Amsterdam. Het wachten is nu op de bever.

Een open 'holle' spoorbiels vervangt een betonnen spoorlegger. Kleine dieren, zoals kikkers en salamanders kunnen zo onder het spoor door naar de overkant. Beeld Peter Bontan / Movares

Groenstrook

Volgende week maandag moet de klus van ProRail in het baanvak klaar zijn. Een boog in het spoor is dan rechtgetrokken. In het dijklichaam van het spoor zijn inmiddels enkele grote betonnen constructies geplaatst. Een stalen spoorbrug is vervangen voor een ­betonnen brug, met een faunapassage. Vlakbij wordt gebouwd aan een voet- en fietserstunnel, met een groenstrook voor wild.

Ook na maandag zal aan de faunapassages nog volop worden gewerkt, maar het ingraven van de ‘kunstwerken’ in het spoor is klaar. Voor fietsers betekent de ingreep dat zij straks makkelijker een rondje Naardermeer kunnen maken.

Het Naardermeer is een laagveenmoeras met een grote rijkdom aan soorten. Het gebied, het pronkjuweel van Natuurmonumenten, is een kerngebied van het Natuurnetwerk Nederland en valt ook onder het ­Europese netwerk van beschermende gebieden, Natura2000.

Werk aan de Voormeerpassage voor voetgangers en fietsers. Beeld Werry Crone

Nieuw soort faunapassage

De spoorlijn is een belemmering voor de ontwikkeling van het gebied. Soorten gaan amper van de ene naar de andere kant. Toen ProRail aankondigde dat het treinverkeer enkele weken zou worden stilgelegd om het baanvak onder handen te ­nemen, besloot de provincie Noord-Holland van die periode te profiteren door een reeks faunapassages aan te leggen.

Er wordt in het gebied een proef van twee jaar gedaan om een nieuw soort faunapassage uit te testen. In het spoor worden op een paar plekken de betonnen bielzen weggehaald. Ze worden vervangen door open stalen profielen. Veel kleinere dieren, zoals kikkers, proberen via de spoorbaan over te steken, maar die barrière is vaak niet te nemen. Het ingenieursbureau Movares uit Utrecht ontwierp een stalen dwarsligger die in de plaats komt van de betonnen dwarsligger onder het spoor. De dieren kunnen via de opening makkelijk onder de rails oversteken. Gisteren zijn de eerste ­geplaatst.

Open bielzen

De open dwarsliggers zijn vrij makkelijk onder het spoor te monteren. Ze kunnen in beginsel in één nacht, tijdens normaal spooronderhoud, worden aangebracht. Volgens Rien Veldsink van Movares, een van de bedenkers, is de opening direct ­onder de spoorrails voor dieren veel aantrekkelijker dan een tunnel. “Kikkers en andere soorten gaan niet graag door tunnels, zo’n open verbinding is veel verleidelijker.”

De provincie Noord-Holland gaat het effect van de ‘open bielzen’ in de komende tijd volgen. Er worden ­camera’s geïnstalleerd om na te gaan of deze nieuwe soort van faunapassage ook daadwerkelijk wordt gebruikt. Eind 2021 moet de proef afgerond zijn. Natuur-gedeputeerde Esther Rommel (VVD) van Noord-Holland tekende gisteren in Naarden een contract: de open bielzen worden op kosten van Noord-Holland weer weggehaald als ze niet blijken te werken.

Lees ook:

De bevrijding van het Naardermeer

Het oudste gebied van Natuurmonumenten dreigt verstikt te raken tussen woonkernen en snelwegen. Een enorme faunapassage onder de N236 door moet het Naardermeer redden.

Hoe Jac. P. Thijsse het Naardermeer wist te behouden

Nederlands eerste beschermde natuurgebied, het Naardermeer, biedt nog altijd stof tot onderzoek. 110 jaar na de aankoop ervan door Natuurmonumenten voegt Thijsse-kenner Marga Coesèl aan bestaande publicaties een interessant boekje toe.

Een eekhoorn en een boommarter samen in een faunapassage? Dat kan zomaar niet goed aflopen

Jelle's weekdier: Wie ooit met de auto over de A12 ­tussen Utrecht en Arnhem heeft gereden, heeft ze waarschijnlijk wel eens gezien: vreemde dikke ­kabels die als scheepstrossen twee verkeersportalen aan de wegberm verankeren. ­Onlangs zag ik deze megascheerlijnen ook in de buurt van Hilversum, ogenschijnlijk aangebracht om aldaar het portaal over de recentelijk verbrede A27 tegen wegwaaien te behoeden. Wat een vreemde constructie, denk je dan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden