null Beeld
Beeld

ColumnVincent Wil Zon

Hoe Europa China’s batterijvoorsprong weet te overbruggen

China zag dik tien jaar geleden al in dat batterijen de toekomst zouden zijn. Europa keek nog meewarig naar de eerste elektrische autootjes die net 150 kilometer haalden en dacht ‘Dat wordt niks’. Een paar jaar later leek de voorsprong van China onoverbrugbaar, maar zie: Europa schakelt over naar de zesde versnelling.

“Wat de ontwikkeling van betere batterijen betreft, haalt Europa China nu duidelijk in.” Je staat even met je ogen te knipperen als je dit leest, maar professor Maximilian Fichtner van het Helmholtz Institut Ulm (HUI) is er stellig over. Dat Europa bij de ontwikkeling van dit cruciale onderdeel voor de energietransitie achteraan bungelt, is een vooroordeel, aldus Fichtner. Een vooroordeel dat zo goed als achterhaald is. “De laatste paar jaar heeft Europa twee tot drie keer zoveel geïnvesteerd in batterijen als China.” Dat betaalt zich kennelijk uit.

Giga-fabrieken

In een interview met MIT Technology Review schetst de Duitse chemicus en batterijdeskundige hoe Europa bezig is de achterstand rap in te lopen. Zo worden er veel zogeheten Gigafactories gebouwd of voorbereid. Gigafactory is de populaire naam voor batterijfabrieken, voor het eerst door Elon Musk van Tesla gemunt toen hij zijn eerste batterijfabriek ging bouwen die per jaar meer dan 1 gigaWattuur aan batterijen zou gaan leveren. Zo’n fabriek kan batterijen voor pakweg 20.000 auto’s leveren.

Dat leek een paar jaar geleden heel veel. Vergeleken met de 90 miljoen auto’s die jaarlijks in de wereld van de band rollen, is één zo'n fabriek natuurlijk volstrekt onvoldoende. Vandaar dat er nu alleen al in Europa tientallen Gigafactories gebouwd gaan worden. En die zijn dan elk goed voor vele gigaWattuur aan batterijen.

De Gigafactory van Northvolt in Zweden gaat nog dit jaar de eerste batterijen leveren. Volgend jaar start al de uitbreiding van 16 naar 60 GWh. Beeld Northvolt
De Gigafactory van Northvolt in Zweden gaat nog dit jaar de eerste batterijen leveren. Volgend jaar start al de uitbreiding van 16 naar 60 GWh.Beeld Northvolt

Het Zweedse Northvolt is een goed voorbeeld van de ontwikkelingen waar Fichtner op doelt. Een eerste fabriek voor 16 GWh zal nog dit jaar met de batterijproductie beginnen, en volgend jaar al wordt de uitbreiding gestart zodat er straks jaarlijks 60 GWh aan batterijen uit Zweden komt. Dat is dan genoeg voor pakweg een miljoen personenauto’s. Northvolt is deels in handen van Volkswagen, dat zelf in Duitsland ook nog batterijfabrieken gaat bouwen. Autoland Duitsland wordt het Europese land met verreweg de meeste Gigafactories, maar ook in andere landen, zoals Frankrijk en Engeland, staan grote batterijfabrieken op stapel.

Groene stroom

Northvolt is ook een goed voorbeeld van hoe Europa werkt aan betere batterijen. Zo worden de batterijen gemaakt met groene stroom (uit waterkracht, dat in Zweden volop beschikbaar is) en zijn daardoor klimaatvriendelijker dan Chinese batterijen die goeddeels met kolenstroom worden vervaardigd. Daarnaast is Northvolt al ver met het opzetten van een recyclingfabriek voor batterijen.

Tegelijkertijd wordt in Europa veel onderzoek naar nieuwe batterijmaterialen gedaan. Op dat vlak is er volgens Fichtner nog veel te winnen. Enerzijds worden telkens nieuwe stoffen gevonden die de stroom beter kunnen opslaan. Anderzijds, en voor de korte termijn wellicht belangrijker denkt Fichtner, worden batterijen steeds slimmer vormgegeven.

Geld geen probleem, personeel wel

"Wat weinig mensen zich realiseren, is dat in een batterij de stof die de stroom vasthoudt maar een kwart van het gewicht van de totale batterij uitmaakt. Driekwart van het gewicht zit in materialen die de stoffen scheiden en de verpakking. Door een efficiëntere vormgeving kun je daar veel op besparen, zowel in gewicht als in kosten.”

Door die betere verpakking kan een ouder batterij-idee nu plotseling de nieuwe norm gaan worden: de lithium-ijzer-fosfaat-batterij. Die LFP-batterij kan per liter en per kilo iets minder stroom opslaan dan de huidige lithium-ion-batterijen, maar is veel goedkoper, heeft geen omstreden kobalt nodig , is zo goed als onbrandbaar en gaat langer mee. Ook Northvolt, Volkswagen en anderen mikken nu op LFP-batterijen om zo hun elektrische auto’s goedkoper te kunnen maken.

Volgens Northvolt-topman Peter Carlsson hebben we in Europa inmiddels een belangrijk probleem opgelost. Batterijfabrieken kosten miljarden en het was aanvankelijk moeilijk om het geld daarvoor bijeen te krijgen. “Maar de financiële markten in Europa zijn ‘om’: iedereen is ervan overtuigd dat batterijen de toekomst zijn. Waar we nu tegenaan lopen is dat we voldoende personeel moeten zien te krijgen. Alleen al Northvolt heeft de komende jaren pakweg 3500 hoogopgeleide technici nodig.”

Leve de laadpaal

Het is nu bijna tien jaar geleden dat ik hier op mijn weblog schreef blij te zijn met een plan om meer laadpalen in Nederland te gaan plaatsen. Want meer laadpalen zou meer e-auto’s betekenen, die dus meer batterijen nodig zouden hebben en dus de ontwikkeling van betere en goedkopere batterijen zou stimuleren, wat ik weer graag wilde om een thuisbatterij betaalbaar te laten worden.

Het heeft een paar jaar geduurd, maar nu word ik dan toch op mijn wenken bediend. In tien jaar zijn batterijen al 90 procent goedkoper geworden en die trend zet zich nog voort. Ze worden bovendien beter en gaan langer mee. En ten slotte: ze worden dus steeds meer een Europees product! Dat is van groot belang voor de energietransitie, want dan zijn we niet meer afhankelijk van China en Zuid-Korea. En het is eigenlijk ook logisch. Met het Volkswagen-concern heeft Europa ‘s werelds grootste autofabrikant binnen haar grenzen, terwijl ook Mercedes, BMW, Renault en Citroën-Peugeot-Fiat wereldspelers zijn. Voor al die miljoenen Europese auto’s van topkwaliteit moeten we als Europa straks toch gewoon Europese batterijen van topkwaliteit kunnen gebruiken...

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

De LFP-batterij begint aan zijn opmars: zeg maar dag tegen kobalt in de autobatterij

Mooi nieuws over mijn zonneauto Sion van Sono. Die krijgt voor hetzelfde geld een anderhalf keer zo grote batterij! Nog mooier nieuws: daar zit geen grammetje kobalt meer in. Ook geen mangaan en nikkel trouwens. De LFP-batterij begint aan zijn opmars.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden