Groene GidsWit dak

Hoe energiebesparend is het populaire witte dak?

Witte daken zouden energie besparen en de lucht zuiveren. Ze worden daardoor steeds populairder, ziet de Nederlandse Dakdekkers Associatie. Moeten we ons dak gaan schilderen?

 Nee, Reclassering Nederland was niet op zoek naar een vleugje Santorini in de hoofdstad. Hoewel verblindend wit, moet het nieuwe dak van het Amsterdamse pand van de Reclassering een groen – dus duurzaam – doel dienen. Eerder dit jaar werd de aanleg van het nieuwe dak met een flitsend persbericht aangekondigd. Het zou de lucht zuiveren van fijnstof én een lagere energierekening opleveren. Naar eigen zeggen draagt het dak bij aan een ‘volledig klimaatneutrale en circulaire’ stad: daarvoor ontving het zelfs een CO2-certificaat van de gemeente.

De organisatie was niet de eerste met het idee. Op meerdere publieke gebouwen, waaronder sommige delen van de treinstations Zwolle en Den Haag Centraal, liggen witte daken. Eerder legde ook de Jaarbeurs in Utrecht deels witte dakbedekking aan.

Is het ook iets voor particulieren? Een wit dak wordt steeds populairder, ziet Erik Steegman, directeur van de Nederlandse Dakdekkers Associatie. “Het is een trend. We zien de afgelopen jaren echt een enorme opkomst van witte daken.”

Zorgt een wit verfje over een dak écht voor een schonere wereld?

Grofweg zijn er twee soorten witte daken te onderscheiden, zegt Steegman. Het soort dak dat wit is gemaakt met normale verf of witte panelen claimt door de kleurweerkaatsing van zonlicht dat erop schijnt. Daardoor warmt het gebouw minder op. Dakdekker ­Kewodak, dat het pand van de Reclassering aanpakte, noemt witte daken daarom cool roofs.

Dat kan inderdaad energie besparen in de zomer, zegt Maarten Krol, hoogleraar omgevingswetenschappen aan Wageningen University & Research. In een koeler pand hoeft de airconditioning minder hard te werken. “Maar hoeveel effect zo’n wit dak heeft, hangt ook af van de rest van het gebouw”, nuanceert Krol. Hoe het pand geïsoleerd is bijvoorbeeld, of hoeveel ramen het heeft.

Daar komt bovendien bij dat een wit dak bij zonneschijn in de winter juist minder snel opwarmt. Met als gevolg dat mensen sneller naar de thermostaat grijpen en dus meer energie verbruiken. “Een wit dak zal best verkoelen in de zomer. Maar er is geen echte consensus over hoe energiebesparend ze het hele jaar door precies werken”, aldus Krol.

Luchtzuiverende stof

Dan zijn er ook de ‘speciale’ witte daken, zoals van de Reclassering, die de lucht zouden zuiveren. “Vaak is daar een extra stof aan de verf toegevoegd die dit effect moet bewerkstelligen, zoals titaniumdioxide of olivijn”, zegt luchtkwaliteitsonderzoeker Joost Wesseling van het RIVM.

Dakdekker Kewodak gebruikte daarvoor ­titaniumdioxide, laat directeur Frank Keijzer weten. Het idee: titaniumdioxide zou ‘schadelijke secundaire fijnstof’ die gedurende de dag in een stad neerdwarrelt, zoals stikstof- en zwaveloxides, met behulp van zonlicht om­zetten in ‘klimaatneutrale stoffen’. Het aangelegde dak van bijna duizend vierkante meter zou per jaar bijna 400 kilo van deze fijnstof uit de lucht filteren, zegt Keijzer op basis van eigen laboratoriumonderzoek.

Luchtkwaliteitsonderzoeker Wesseling is niet onverdeeld enthousiast over de luchtzuiverende effecten van witte daken. Hij wijst op een onderzoek van Rijkswaterstaat uit 2009, dat werd gedaan naar aanleiding van positieve resultaten met titaniumdioxide in laboratoria. “Bij wijze van veldexperiment zijn toen twee geluidsschermen naast verschillende snelwegen beschilderd met verf waarin die stof zat. De conclusie van het rapport was dat de stof in het lab goed werkt, maar in de praktijk heel anders reageert”, zegt Wesseling. Volgens Rijkswaterstaat lag dit aan ‘minder gunstige’ weersomstandigheden dan voorzien in het lab. De windrichting, minder zonlicht, een lage temperatuur en veel regen hadden allemaal ­invloed op de verminderde luchtzuiverende werking van titaniumdioxide.

Niet hoopgevend

Onderzoek dat de Britse overheid in 2016 liet uitvoeren naar de luchtzuiverende kwaliteiten van titaniumdioxide is evenmin hoopgevend, aldus Wesseling. In een Londense wijk werd de luchtkwaliteit gemeten, waarna op verschillende plekken verf met titaniumdioxide werd aangebracht. De Britse wetenschappers concludeerden dat de stof 0,7 procent stikstof­oxides uit de lucht wist te filteren. Dat is evenveel als het verminderen van ruim 1 procent van de auto’s in de straat, aldus de onderzoekers. In de praktijk zou de verf bovendien nog minder effect hebben, omdat niet evenveel oppervlakte met de verf bedekt zou kunnen worden als tijdens het experiment. Wesseling: “De conclusie van het rapport was vrij stellig: er is nauwelijks een luchtzuiverend effect bij dit ­type verf”.

Sterker nog, vervolgt de onderzoeker, zulke ‘luchtzuiverende’ materialen toevoegen aan verf zou volgens het Britse onderzoek zelfs kunnen leiden tot méér milieuverontreiniging. “Bepaalde stoffen in dit soort verf, bijvoorbeeld salpeterzuur en nitraatzuur, spoelen bij regen van het dak af. Dat komt vervolgens terecht waar het niet hoort, zoals in het grondwater en de natuur.”

Ook directeur Steegman van de dakdek­kersassociatie is kritisch over het luchtzui­verende effect dat sommige collega’s aan witte daken toeschrijven. “Dat lijkt me toch wat ­reclamekundig opgeklopt van de bedrijven die het aanbieden.”

De Groene gids beantwoordt praktische vragen over milieubewust leven. Heeft u een vraag over groen leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden