null Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Groene claimRobin van Wechem

Hoe duurzaam is de energie van de ANWB?

De ANWB verkoopt hernieuwbare energie uit Nederland tegen kostprijs, waarbij de elektrische auto een energieopslagpunt wordt. Zijn dynamische energieprijzen goedkoper én groener?

Van pechhulp tot unisex truien en verzekeringen: de ANWB was al langer van vele markten thuis. Sinds kort biedt de organisatie ook energie aan, via leverancier EnergyZero. Het gaat om een pilotproject dat in ieder geval nog tot begin volgend jaar duurt. Het grote verschil met gewone energiecontracten is de flexibele prijs van stroom en gas. In plaats van een vast tarief per energie-eenheid betaal je de groothandelsprijs.

Op de groothandelsmarkt wisselen de energieprijzen voortdurend. ’s Ochtends en aan het begin van de avond zijn die doorgaans hoog (want veel vraag), overdag en ’s nachts veel lager. Bij ANWB Energie betaal je de actuele prijs voor stroom en gas, plus zes euro abonnementskosten per energiesoort per maand. De stroom komt volledig van zonnepanelen en windmolens in Nederland.

“Zonder iets aan het gebruik aan te passen zou een gemiddeld huishouden tussen 2018 en 2020 279 euro per jaar hebben bespaard met het dynamische tarief”, zegt ANWB-woordvoerder Markus van Tol. “Als mensen hun energieverbruik aanpassen aan de laagste tarieven, dus overdag of ’s nachts de wasmachine of vaatwasser aanzetten, scheelt het nog meer. Het thuis opladen van een elektrische auto kan zo 15 procent extra voordelig.”

Stralend middelpunt

De elektrische auto moet ‘het stralend middelpunt’ worden van de duurzame energievoorziening. “Als je slim laadt, het liefst met zonnestroom van je eigen dak of uit de buurt, dient de auto als energieopslag.” Die lokale energieopslag kan voorkomen dat het stroomnet overbelast raakt. Nu moeten zonnepanelen of windmolens soms worden uitgezet omdat het stroomnet de energietoevoer niet aankan. Tegelijkertijd moeten gascentrales nog regelmatig aan om tijdens piekbelastingen genoeg energie te hebben.

David Smeulders, hoogleraar energiesystemen aan de TU Eindhoven, betwijfelt of dynamische prijzen goedkoper zijn. “Juist de laatste tijd stijgen de tarieven flink, met het risico dat mensen die dat niet goed bijhouden, onder de streep duurder uit zijn.” Kornelis Blok, hoogleraar energiesysteemanalyse aan de TU Delft, vindt dynamische prijzen juist een goed idee. “Op middellange termijn zijn die lager dan vaste prijzen, omdat het risico voor prijsfluctuatie niet wordt afgekocht.”

Machteld van den Broek, adjunct hoogleraar energiesysteemanalyse aan de Rijksuniversiteit Groningen, vraagt zich ernstig af of de besparingsclaim van de ANWB klopt. “Met een gemiddeld voordeel van 5 cent per kilowattuur moet je voor maar liefst 5580 kilowattuur winst hebben gemaakt. Het gemiddeld elektriciteitsverbruik van een huishouden is ongeveer 2750 kilowattuur.”

Slimme meters

Voor slimmer energiegebruik moeten consumenten óf zelf continu de tarieven bijhouden, óf vertrouwen op slimme meters en apparaten, die aangaan als de prijzen laag zijn. Volgens Van den Broek scheelt dat slechts een paar euro per jaar. “De aanschafkosten van slimme apparaten moeten opwegen tegen de uiteindelijke besparing.”

Smeulders plaatst de kanttekening dat slimme meters en apparaten privacygevoelige data verzamelen. “Hoe wenselijk is het dat elektriciteitsbedrijven op elk moment inzicht hebben in de capaciteit en locatie van een elektrische auto?”

Het opladen van elektrische auto’s als er veel hernieuwbare energie beschikbaar is, vinden de meeste experts een goed idee. “De auto moet dan wel zijn ingeplugd en het moet duidelijk zijn wanneer hij opgeladen moet zijn”, nuanceert Van den Broek. “Je hebt ook een aparte oprit nodig, waar je met eigen stroom kunt laden. Dat geldt nu voor ongeveer een derde van de elektrische autobezitters.” Toch is ook met slim opladen de verwachte besparing beperkt. “Iemand die jaarlijks 10.000 kilometer elektrisch rijdt, zal met ANWB Energie zo’n 100 euro besparen op het laden.”

Sommige experts vinden het gebruik van een elektrische autoaccu als energieopslag een goed idee, omdat een elektrisch wagenpark een substantiële buffer kan zijn voor het elektriciteitsnet. “Als de accu van een elektrische auto een dubbelfunctie krijgt, is dat duurzamer dan twee verschillende apparaten die hetzelfde doen”, zegt Puk van Meegeren, woordvoerder van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal.

Seizoensafhankelijk aanbod

Smeulders wijst juist op de relatief bescheiden opslagcapaciteit van zo’n accu. René Benders, onderzoeker energie en milieu aan de Rijksuniversiteit Groningen, voegt daar het seizoensafhankelijke aanbod van duurzame energie aan toe. “In de winter is er weinig zonne-energie. Dat wordt deels gecompenseerd door windenergie maar dat is waarschijnlijk niet genoeg als we ook nog eens massaal overschakelen naar de warmtepomp. De belangrijkste oplossing zit toch in het aanpassen van de infrastructuur.”

Daar komt bij dat de huidige generatie elektrische auto’s nog niet als energieopslag kán dienen. Veel fabrikanten zeggen dat ze ermee bezig zijn, maar pas een handjevol nieuwe (top)modellen heeft de benodigde technologie. Volgens Van Tol loopt de ANWB met het initiatief vooruit op een wens van leden. “Dit wordt de toekomst.”

Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, benadrukt dat de ANWB-stroom weliswaar duurzaam is, maar dat het merendeel van het huidige energieverbruik nog van gas komt. Toch is hij positief over de dienst, zeker gezien de transitie naar elektrisch vervoer en warmtepompen. “De stroommarkt heeft behoefte aan bedrijven die dit doen. Een flexibeler aanbod van hernieuwbare energie vraagt om een flexibelere vraag.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden