RecensieLandschap

Hoe de boer het land veranderde

De stad heeft tegenwoordig meer te bieden aan natuur dan het platteland. Veel natuurbeschermers wijzen dan op boeren, maar die hebben ook een verhaal.

Het nieuwe boek van journaliste Tialda Hoogeveen heet ‘De geur van hooi’ en kreeg als ondertitel ‘Hoe het boerenleven in Nederland veranderde’. Maar die ondertitel had net zo goed zonder dat woordje ‘in’ gekund: ‘Hoe het boerenleven Nederland veranderde’. Hoogeveen laat immers allebei zien, aan de hand van het leven van de vorig jaar overleden Friese veeboer Siebe Peenstra.

De geur van hooi is een monumentje voor de boerenjongen die in 1923 in een bedstee in het Friese Oldeboorn ter wereld kwam. Maar ook een monumentje voor wat Friesland ooit was: groen, met betoverende meren, adembenemende vergezichten en veel, heel veel vogels. Grote wegen waren er nauwelijks, veel vervoer ging per schouw. Het boerenleven was hard, armoe lag op de loer. Daarin onderscheidt Friesland zich niet wezenlijk van andere platteland.

BoekomslagBeeld De geur van hooi

Peenstra is een boer die met weinig begon, maar met keihard werken een succesvol bedrijf opbouwde. Hij voelt de tijd goed aan, wil vooruit en is maatschappelijk actief. De dagboeken die hij vrijwel zijn hele leven bijhield zijn een geweldige informatiebron voor Hoogeveen. Niet alleen over Peenstra’s persoonlijk leven, ook over het veranderende boeren. Het komt allemaal voorbij, de rol van goed agrarisch onderwijs, de eerste tractor, de entree van kunstmest of het wonder van de kunstmatige inseminatie. Maar ook de schaalvergroting en ruilverkaveling waar geen boer aan kon ontkomen en die het Friese platteland definitief veranderden. Wegen werden aangelegd, dijkjes verdwenen, percelen samengevoegd, het grondwaterpeil kunstmatig verlaagd en melkfabrieken fuseerden: allemaal om een zo groot mogelijke productie te behalen.

Peenstra, geen fanatiek natuurbeschermer, noteert ook hoe de natuur hiervoor de prijs betaalt. Weg blauwgras, weg weidevogels als kieviten, scholeksters, veldleeuweriken of grutto’s. Vooruitgang heet dat. Hoe onontkoombaar dat was, brengt Tialda Hoogeveen aantrekkelijk en invoelbaar in beeld.

Tialda Hoogeveen, ‘De geur van hooi. Hoe het boerenleven in Nederland veranderde’. 238 blz. Uitgeverij Thomas Rap, €19,90 euro, e-book €11,99.

Lees ook: 

Landschapspijn tussen het betongras en de turbokoeien

Jantien de Boer wil haar pijn delen, ze probeert ‘het schrijnende gevoel’ dat het wegkwijnende Friese landschap bij haar oproept, over te brengen op anderen. ‘Ik wil mensen de pijn laten voelen, ze stimuleren om weer met hun zintuigen de natuur te beleven.’ De Boer schreef een boek over haar landschapspijn. 

Is dit het landschap dat we willen?

Nederland verdoost, versnippert, verglinstert en verwaait. Dat moet anders, vindt het Planbureau voor de Leefomgeving. Het landschap moet leidend worden in het beleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden