Zwartkop in kardinaalsmuts Beeld Jeanette Essink

Natuurdagboek Koos Dijksterhuis

Het zwartkopje vond geen vrouwtje, dus blijft hij maar even doorzingen

Hoewel er nog vogels zingen, neemt de kakofonie af. In mijn tuin zingt een vink, een tjiftjaf en vooral een zwartkopje. Hij begint om een uur of 4 ’s morgens en zingt anderhalf uur uit volle borst zijn heldere, merelachtige lied. 

Vogels zingen om territoria veilig te stellen en de vrouwtjes te verleiden. Van de meeste soorten zingen alleen de mannen. Als ze hun doel hebben bereikt en samen met een vrouw een nestje hebben, vervalt de noodzaak tot zingen. Sterker nog: vanwege de eieren of kuikens is het veiliger geen aandacht te trekken met feestelijk gezang.

Jong leren

Als het broeden klaar is en de jongen op eigen vleugels verder kunnen, zijn sommige vogels geneigd tot een tweede broedsel. Dan wordt eerst weer even gezongen. Hetzelfde kan gebeuren als het eerste legsel is mislukt. En in het boek ‘Het Roodborstje’ van Stephen Moss lees ik dat roodborstjes, overigens een van de weinige soorten waarvan ook de vrouwtjes zingen, na het uitvliegen van de jongen alweer een keel opzetten. Die jonge roodborstjes verstoppen zich dan in de struiken voor hun doodsoorzaak nummer één: de huiskat, en dus lijkt het onverstandig om te gaan zingen, maar volgens Moss moeten de jonkies het zingen nog leren en doet vader of moeder het voor.

Enfin, ik weet bijna zeker dat mijn zingende zwartkopje een eenzamere reden heeft voor zijn aanhoudend gekweel: hij heeft geen vrouwtje gevonden. Misschien passeerden er geen vrouwtjes, misschien vonden ze hem niet aantrekkelijk genoeg, of haalden ze hun snavel op voor mijn tuin. Ik heb ook geen vrouwtje gezien; ze zou te herkennen zijn geweest aan haar bruine kruin. Het mannetje, met zwarte kruin, zag ik regelmatig.

Kattendreiging

Sneu voor de vogel, al zou broeden waarschijnlijk vergeefse moeite zijn geweest. Zwartkopjes nestelen onder in dichte struiken of pollen. Zo laag bij de grond zou geen nest aan de vele buurtkatten ontsnappen. Best kans dat vanwege die katten geen vrouwtje aan broeden wilde beginnen.

Iedere dag verwondert bioloog Koos Dijksterhuis zich over iets dat groeit of bloeit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden