CO2-compensatie

Het systeem van CO2-compensatie moet beter, maar hoe?

Beeld Fadi Nadrous

Bedrijven die CO2-uitstoot compenseren, doen dat vaak te karig. Het systeem moet beter, maar hoe?

CO2-compensatie laat te wensen over. Klimaatschade wordt er onvoldoende mee ingelost en projecten overschatten vaak hun CO2-besparing, bleek deze week uit onderzoek van Trouw. Het moet beter, vinden ook de aanbieders van de compensatie. De hoop is gevestigd op beter toezicht en projecten in eigen land.

Voor een kleine meerprijs kunnen consumenten de CO2-uitstoot van een vliegreis of autorit compenseren. Bedrijven als KLM en Shell investeren dat geld in duurzame projecten over de grens, zoals bosplant in Zuid-Amerika of de bouw van windmolens in Azië.

Projecten in de gaten houden

Lars Hein, hoogleraar Ecosystem services and environmental change aan de Wageningen Universiteit, erkent dat CO2-compensatie gebreken vertoont: “Het systeem is niet perfect”. Toch heeft hij zijn vertrouwen erin niet verloren. We moeten wereldwijd minder CO2 uitstoten en daartoe alle mogelijke middelen gebruiken, vindt hij. Maar: “Projecten moeten wel beter in de gaten gehouden worden.”

Chinese windmolens, bijvoorbeeld, zijn al rendabel en leveren daarom minder compensatiewaarde op, meent Hein. Ook het uitdelen van houtbesparende kookstellen in arme landen, heeft een keerzijde: “Ontwikkelingsorganisaties doen dit al dertig jaar, maar het is moeilijk uitvoerbaar. Die kookstellen gaan vaak kapot, of mensen willen ze niet gebruiken.”

De enige projecten waar Hein heilig in gelooft hebben te maken met bebossing. “Ontwikkelingslanden hebben vaak beperkte middelen om bos te beschermen.” Daar gaat de ontbossing dan ook het hardst, zegt hij, onder meer door beperkte handhaving: “In Indonesië is bijvoorbeeld veel illegale houtkap, ook in nationale parken.” Dit maakt het voor compensatiebossen ook niet bepaald makkelijk. Maar, zegt Hein: “We zien juist dat die bossen relatief goed beschermd worden.”

Compensatie in eigen land

Er gaan ook stemmen op voor compensatie in eigen land, omdat een project dan beter controleerbaar is. Een stuk of twintig niet-gouvernementele organisaties en bedrijven, waaronder Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, maakten daar al plannen voor in 2017. Dit voorjaar gaan de eerste projecten van start, zegt secretaris Wytze van der Gaast. “Denk bijvoorbeeld aan het aanplanten van bos, maar ook het verhogen van het waterpeil in veenweidegebieden.”

Hein heeft twijfels bij een CO2-bos op eigen bodem: “Nederland is klein en de grond is duur.” Investeren in veenweidegebieden vindt hij daarom een beter idee. Verdroogd veen is jaarlijks verantwoordelijk voor 6 miljoen ton CO2 – dat is ongeveer vier procent van de totale CO2-uitstoot in Nederland.

Toch valt of staat een project niet met de locatie, maar met de berekening en controle van de CO2-compensatie, meent Hein.

Radarsatellietbeelden 

CO2-bossen in binnen- en buitenland moeten hun voortgang rapporteren, maar dit is vaak niet goed meetbaar. Zij schatten bijvoorbeeld wat een hectare bomen gemiddeld aan CO2 vasthoudt. Dit werkt fraude in de hand. Het antwoord, volgens Hein, zijn radarsatellietbeelden: “Vanuit de ruimte kun je inzoomen tot boomniveau en precies zien wat ermee gebeurt.”

Onder veenweiden in Nederland moeten grondwaterbuizen ruimhartige CO2-schattingen voorkomen. Die meten de waterstand dagelijks, volgens Van der Gaast: “Dit kan je digitaal en op afstand aflezen, zodat de grondeigenaar onmogelijk kan sjoemelen.”

Lees ook:

CO2-compensatie is misleidend en ‘nattevingerwerk’

De CO2-compensatie die bedrijven aanbieden is niet voldoende. ‘Nattevingerwerk zegt een deskundige.

De veenweiden spugen evenveel CO2 uit als 2 miljoen uitlaten

De droge veenweiden van Friesland en het Groene Hart laten grote hoeveelheden broeikasgassen vliegen. ‘Onderwaterdrainage’ kan dat probleem halveren, zeggen sommige onderzoekers. Werkt niet, zeggen anderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden