Het plastic is niet zomaar verdwenen

Beeld ANP

De EU trotseert de industrie en verbiedt wegwerpplastic. Maar de natuur wordt daarmee niet meteen weer schoon.

Deze zomer ontving Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Commissie, Delftenaar Boyan Slat. Met zijn stichting The Ocean Cleanup heeft Slat miljoenen opgehaald om grote drijvende veegarmen te bouwen die plastic afval uit zee kunnen verzamelen. 

Slat hoopte Timmermans te doordringen van de ernst van de zaak: jaarlijks belanden er vele tonnen plastic afval in de oceanen. Timmermans had lof voor Slats grootschalige opruimwerk. Maar, zei hij ook: het probleem van plastic troep moet je niet alleen aanpakken bij het einde, maar juist ook bij het begin. Dus zou er een verbod moeten komen op plastic wegwerpartikelen zoals rietjes, wattenstaafjes en losse flessendoppen.

Plastic dat in de natuur terechtkomt verteert niet, maar valt langzaam uiteen in steeds kleinere deeltjes die mens en dier binnenkrijgen. Oostenrijkse wetenschappers meldden deze week dat zij plastic deeltjes hebben aangetroffen in menselijke ontlasting van proefpersonen uit Europa, Rusland en Japan.

Dat er nu een verbod op wegwerpplastic komt, is in weerwil van een sterke lobby van frisdrankfabrikanten. Want Timmermans kon zo’n verbod dan wel presenteren als een ‘kans’ voor ondernemers, bedrijven als Coca-Cola, Danone, Nestlé en PepsiCo zien er niets in. Als hun doppen blijkbaar zo vaak in de natuur belanden, vinden zij, moet er een betere manier van inzamelen komen. Een verplichting om de dop aan de fles vast te laten zitten, zorgt volgens hen ‘niet noodzakelijkerwijs’ voor minder plastic afval.

Verslaafd

Voor Greenpeace is dat een voorbeeld van hoe ‘verslaafd’ levensmiddelenproducenten zijn aan wegwerpplastic. De milieuorganisatie ondervroeg elf grote bedrijven, waaronder Unilever en Coca-Cola en stelt vast dat geen van die bedrijven plannen heeft om het gebruik van wegwerpplastic te verminderen. “De hele sector verzuimt verantwoordelijkheid te nemen voor de plasticvervuiling”, aldus Meike Rijksen van Greenpeace.

Een ander argument tegen een plasticverbod luidt dat dit ‘hypocriet’ zou zijn, aangezien Europa slechts verantwoordelijk is voor een klein deel van de vervuiling. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat 90 procent van het plastic in zee wordt aangevoerd door tien rivieren: acht in Azië (waaronder de Ganges en de Yangtze) en twee in Afrika: de Nijl en de Niger. Daar stellen natuurorganisaties weer tegenover dat de EU mondiaal de leiding kan nemen, zoals ze dat ook doet in de strijd tegen klimaatverandering.

Ludieke schoonmaakactie

De overgrote meerderheid van het Europees Parlement wil dat wegwerpplastic waarvoor betaalbare alternatieven zijn, vanaf 2021 wordt verboden. Daarmee is de natuur niet zomaar weer schoon. Milieuorganisaties organiseerden deze week een ludieke schoonmaakactie voor Europarlementariërs in Straatsburg. In een half uur tijd verzamelden dertig politici meer dan 500 liter plastic afval. 

Vorige week is de eerste afvalveger van Boyan Slat in de Grote Oceaan aangekomen bij een van de vijf enorme drijvende afvalhopen. De tijd die het naar schatting zal kosten om deze ene afvalhoop op te vegen: tien jaar. 

Lees ook: 

Verbod op wattenstaafjes en rietjes moet plastic soep doen slinken

Ze zullen nog wel even in de schappen blijven liggen: wattenstaafjes, rietjes, ballonstokjes, plastic borden en roerstaafjes. Maar als het aan de Europese Commissie ligt wordt de verkoop van wegwerpplastic strikt aan banden gelegd, en worden deze producten zelfs verboden.

Plastic soep-ontdekker Moore houdt hoop - maar heeft geen goed woord over voor Boyan Slat

Als hij spreekt, doet hij dat zittend aan een tafel, gebogen over zijn A4’tjes met tekst. Hij praat hard en het verhaal komt er zo vloeiend uit dat duidelijk is dat hij dit al veel vaker heeft gedaan. Eenmaal begonnen is hij niet te stoppen. Op zijn witte overhemd staat in blauwe geborduurde letters zijn naam: Captain Charles Moore.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden