null Beeld

ColumnVincent Dekker

Het lijkt erop dat er binnenkort een schreeuwend gebrek aan batterijen zal zijn

Nieuwe auto's in Europa moeten in 2030 37,5 procent minder CO2 uitstoten. Nieuwe auto's in Europa moeten in 2030 allemaal elektrisch zijn. Volkswagen denkt in 2030 niet 30 procent maar al 60 procent elektrische auto's te verkopen. En het gaat batterijen maken voor 40 procent. Kunt u het nog volgen? Ik niet.

U weet, ik ben een groot voorstander van een snelle ontwikkeling en prijsverlaging van batterijen. Dat is voor de energietransitie van cruciaal belang. Dus toen Volkswagen maandag zijn eerste Power Day hield, een uitgebreide presentatie van zijn batterij-plannen, zat ik op het puntje van mijn stoel. Als u trouwens meent dat die Power Day erg doet denken aan de Battery Day van grote concurrent Tesla, neem ik u dit niet kwalijk. Maar dit terzijde.

De fabriek van Northvolt die nu in Zweden wordt gebouwd. Volkswagen wil in 2030 zes van zulke complexen hebben. Beeld Northvolt
De fabriek van Northvolt die nu in Zweden wordt gebouwd. Volkswagen wil in 2030 zes van zulke complexen hebben.Beeld Northvolt

Ik heb de presentatie met grote interesse en instemming, maar ook met verbazing, gevolgd. Laat ik eerst wat krenten uit de twee uur durende pap opdiepen. VW gaat samen met de Europese batterijen-start-up Northvolt zes fabrieken bouwen die elk 40 GWh per jaar kunnen leveren, 240 GWh in totaal dus. Dat is giga veel: twee jaar geleden stonden er wereldwijd fabrieken voor zo'n 200 GWh aan batterijen. En VW gaat samen met energiebedrijven 18.000 laadplekken in Europa neerzetten, naast de laadstations van Ionity die ze samen met BMW, Daimler en Ford al plaatsen. En ze gaan hun batterijen pakweg 50 procent in prijs laten dalen. En lichter maken, en een groter bereik geven. En dat moet de verkoop van elektrische auto's snel doen stijgen. In 2030 moeten 60 van elke 100 auto's van het VW-concern (dat onder andere ook Audi, Skoda en Seat maakt) elektrisch zijn.

Van 30 naar 100 procent in twee jaar

Eerder zei VW op 30 procent e-auto's te mikken in 2030. Dat heb ik altijd als raar laag gezien. Je hoeft maar naar de daadwerkelijke verkoop in de laatste drie jaar te kijken om te zien hoe snel de e-auto aan populariteit wint. En als die trend, plus de dreigende Chinese opmars van e-auto's, al niet aansporing genoeg zou zijn, dan is er nog de Europese Unie. Brussel had twee jaar geleden al gezegd dat nieuwe auto's in 2030 gemiddeld 37,5 procent schoner moeten zijn. Dat werd toen door menig autofabrikant als ‘heel moeilijk’ afgedaan. Wat mij verbaasde. Maar vorige week heeft onze eigen staatssecretaris van Infrastructuur Stientje van Veldhoven gezegd dat álle nieuwe auto's in 2030 elektrisch moeten zijn. Dat is volgens haar de logische conclusie als je in 2050 eigenlijk geen benzine- en dieselauto's meer op de weg wilt hebben. Want nieuwe auto's gaan tegenwoordig gemiddeld 18 tot 20 jaar mee. Dus moet je die plofauto's vanaf 2030 niet meer verkopen. Het zou mij niet verbazen als alle Europese hoofdsteden een zelfde rekensom zouden kunnen maken. Hoe dan ook zal Brussel die maken.

Elk jaar 16 mln auto's

Ik heb geen aparte cijfers voor de EU en de ‘rest van Europa', maar in Europa als geheel worden bijna 16 miljoen personenauto's per jaar gemaakt en bijna net zo veel gekocht. Het VW-concern maakt er ruim 10 miljoen per jaar, maar dat gebeurt ook in fabrieken in onder meer China, de VS en Mexico. Als die 16 miljoen in Europa gemaakte auto's allemaal elektrisch moeten worden, en je hebt een batterij van gemiddeld 60 kWh per auto nodig, wat niet veel is, dan heb je dus batterijen met een capaciteit van 960 miljoen kWh, 960 GWh, nodig.

Volkswagen gaat in zijn eentje, nou ja, met Northvolt, waarvan het aandeelhouder is, tot 2030 fabrieken voor in totaal 240 GWh bouwen. Dan komen we dus nog fabrieken voor 720 GWh aan batterijen tekort. Natuurlijk zijn er ook anderen die batterijfabrieken bouwen, zoals Tesla bij Berlijn en nog een tiental anderen. In Brussel heeft het bureau Transport & Environment (T&E) uitgezocht dat er tot 2030 waarschijnlijk voor 700 GWh aan fabrieken wordt gebouwd in Europa. Dat zou volgens T&E genoeg moeten zijn om de vraag tot 2030 te dekken, zelfs meer dan dat.

De groei van de batterijproductie in de EU en de UK samen volgens Transport & Environment. Vanaf volgend jaar is de productie groter dan de vraag, denkt T&E. In 2025 zou Europa na China de grootste batterijenmaker van de wereld moeten zijn. Beeld T&E
De groei van de batterijproductie in de EU en de UK samen volgens Transport & Environment. Vanaf volgend jaar is de productie groter dan de vraag, denkt T&E. In 2025 zou Europa na China de grootste batterijenmaker van de wereld moeten zijn.Beeld T&E

Maar hoe indrukwekkend die 700 GWh ook zijn: het is volgens mij bij lange na niet genoeg. Als VW 60 procent (6,5 miljoen) van zijn auto's elektrisch wil laten zijn, moet alleen VW al 400 GWh aan batterijen per jaar maken. En als Stientje van Veldhoven gelijk krijgt, en alle 16 miljoen Europese auto's moeten elektrisch zijn, moet Europa in 2030 dus minstens 960 GWh aan batterijen produceren. Bedenk voorts dat dit alleen nog over personenauto's gaat. Bestelwagens en zware vrachtwagen gaan ook op batterijen rijden, en bussen doen dat al. Kortom: we hebben alleen al voor het wegverkeer in 2030 volgens mij het dubbele van 700 GWh nodig, 1,4 TWh. En dan heb ik het nog niet over elektrische schepen, elektrische vliegtuigen, over thuisbatterijen en over de grote batterijen voor centrale stroomopslag gehad... Ik gok erop dat we over negen jaar in Europa eigenlijk jaarlijks 2 TWh, 2000 GWh, aan batterijen moeten kunnen maken. Tien keer zo veel als de hele wereld en honderd keer zo veel als Europa in 2019 aan batterijen kon produceren.

Prijs omlaag of juist omhoog?

Nu kun je nog zeggen dat een deel van de in Europa gemaakte auto's wordt geëxporteerd. Er gaan veel luxe Mercedessen, BMW’s en Audi's naar de VS en China. Maar daar zitten ze straks ook niet op onze ouderwetse plofauto's te wachten. En bovendien vormen de personenauto's hoe dan ook slechts de helft van de batterij-markt en eventuele laatste plofauto's die we dan exporteren zijn daar straks slechts een heel klein deeltje van.

Kortom: ik kom er niet goed uit. Volgens T&E hebben we binnenkort een overschot aan Europese batterijen. Dat zou fijn zijn, want dat drukt de prijs en dus ook de prijs van elektrische auto's. Maar volgens mij hebben we, zelfs als we voor 700 GWh aan batterijfabrieken bouwen, binnenkort een schreeuwend gebrek aan batterijen. En dat zou jammer zijn, want dat drijft de prijs op en remt de verkoop. Niet zozeer van e-auto's, want als de EU dat nodig vindt, zoals ik hoop, móeten alle nieuwe auto's in 2030 e-auto's zijn. Maar bijvoorbeeld thuisbatterijen en andere toepassingen zullen vertraging oplopen. En dat is ook niet de bedoeling.

Wie verzint een list? Nee, ook ik heb niet meteen het hele antwoord. Maar de volgende keer hoop ik toch een beetje ruimte voor licht optimisme te scheppen.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Zon, wind en wat batterijen kunnen in 2030 al onze stroom leveren

Als we nu de juiste koers uitzetten kan in 2030 niet 70 procent van al onze stroom duurzaam zijn, zoals Europees is afgesproken, maar 100 procent. En dat louter met wind- en zonne-energie, aangevuld met batterijen voor de windstille en donkere uren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden