Grondstoffen

Het klinkt duurzaam: elektrisch rijden. Maar juist de grote vraag ernaar bedreigt mens én milieu

Arbeiders aan het werk in de voormalige Tilwezembe-mijn bij Kolwezi, in de Democratische Republiek Congo. Beeld REUTERS
Arbeiders aan het werk in de voormalige Tilwezembe-mijn bij Kolwezi, in de Democratische Republiek Congo.Beeld REUTERS

Volop voor elektrische auto’s gaan heeft kwalijke bijwerkingen. De grondstoffen voor de accu’s komen niet zonder vervuiling en schending van rechten naar boven.

Massaal fossiele auto’s vervangen door elektrische wagens is een gevaar voor het milieu en de mensenrechten. De winning van grondstoffen voor de batterijen, zoals lithium en kobalt, gaat gepaard met misstanden. Daarom zouden overheden ook moeten aansturen op andere strategieën voor schoon vervoer, zoals minder en kleinere auto’s.

Die waarschuwing komt van onderzoeksorganisatie Somo, in het rapport The Battery Paradox. Ngo’s en andere organisaties rapporteren over de destructieve sociale en milieuvervuilende effecten van het uit de grond halen van mineralen als lithium, kobalt en grafiet, constateert Somo. Zoals vervuiling van grond en water door gebruik van chemicaliën, het verjagen van plaatselijke gemeenschappen, kinderarbeid en uitbuiting. Nu de vraag naar accu’s voor auto’s op stroom sterk toeneemt, zullen ook deze problemen groeien. De overstap naar schoon vervoer is op die manier nauwelijks duurzaam te noemen.

Vrijwel alle grote en rijke gebieden, zoals de VS, de EU en China en de automobielindustrie zetten de komende decennia juist al hun kaarten op zoveel mogelijk elektrische auto’s. Ze richtten daarvoor bijvoorbeeld drie jaar geleden de Global Battery Alliance op, een publiek-private organisatie. Het aanjagen van die markt gaat gepaard met flinke overheidssubsidies. Daarnaast investeren bedrijven fors in het verder ontwikkelen van de productie van lithium-ion-accu’s die nodig zijn voor elektrisch vervoer.

Meer openbaar vervoer, deelauto’s en carpoolen

Dat voortvarende beleid en de bijbehorende grote uitgaven kunnen de samenleving opschepen met een zogeheten ‘lock-in’, een pad waar moeilijk van af te stappen is, maar dat op langere termijn niet houdbaar is, schetst Somo. In plaats daarvan zouden landen en de Europese Unie de vraag naar energie voor personenvervoer juist naar beneden moeten duwen. Dat kan met meer openbaar vervoer, deelauto’s en carpoolsystemen.

Daarnaast zouden bedrijven verplicht moeten worden om de hele weg, van het mijnen van de grondstoffen tot de productie van de batterij, in kaart te brengen. Zij moeten kunnen garanderen dat een accu gemaakt is zonder schending van mensenrechten en vrij van milieuvervuiling en dat ook onderin de keten genoeg verdiend wordt aan de productie.

Een ander probleem is het opnieuw gebruiken van oude batterijen. De grondstoffen zijn nu lastiger terug te winnen dan nodig. Bij het ontwerp van de accu’s is nog onvoldoende oog voor wat er moet gebeuren aan het einde van de levensduur en er zijn nog te veel verschillen tussen batterijen. Bedrijven moeten kunnen garanderen dat een oude batterij zo makkelijk mogelijk te recyclen is, adviseert Somo.

Lees ook:

Waar blijft die batterij op wielen?

Elektrische auto’s helpen de energietransitie als ze slim laden. Maar waar blijven de automodellen die gebufferde groene stroom weer kunnen teruggeven aan het net?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden