AnalyseKlimaattop

Het klimaat redden vanachter de laptop, werkt dat wel?

Cora van Nieuwenhuizen, demissionair minister van infrastructuur en waterstaat, Ban Ki-moon, voormalig secretaris-generaal van de VN, en Kristalina Georgieva, directrice van het IMF, tijdens de digitale mondiale klimaattop. Beeld ANP
Cora van Nieuwenhuizen, demissionair minister van infrastructuur en waterstaat, Ban Ki-moon, voormalig secretaris-generaal van de VN, en Kristalina Georgieva, directrice van het IMF, tijdens de digitale mondiale klimaattop.Beeld ANP

De mondiale top over klimaatrisico’s verliep deze week digitaal, vanwege corona. Activisten, lobbyisten en diplomaten vinden het maar niks. Ze hunkeren naar een fysieke klimaattop.

Dit keer geen gemopper op leiders die in privéjets de wereld overvliegen voor – nota bene – een klimaattop. Ze zaten allemaal thuis achter hun laptop, tijdens de digitale top over de toenemende klimaatgevaren in de wereld. Het virus dwong hen tot onderling videobellen en langdurig schermturen, waarbij demissionair premier Rutte vanuit een Haagse studio als gastheer optrad, begeleid door oud-nieuwslezeres Sacha de Boer.

“Ik zat er soms met kromme tenen naar te kijken”, reageert campagneleider Dewi Zloch van Greenpeace. “Minister Van Nieuwenhuizen kreeg volop platform om Nederland internationaal te etaleren als koploper klimaat. Wij van Greenpeace hadden graag onder de aandacht gebracht dat zij ondertussen wel inzet op groei van vliegverkeer en nieuwe snelwegen.” Dat kon Zloch wel naar haar beeldscherm roepen, maar dan bereikte ze niemand. “Zorgwekkend”, peinst ze. Actievoeren zoals Greenpeace normaal doet tijdens een klimaattop, met spandoeken, lobby en eigen rapporten gaat nu niet.

Na de klimaattop komt het aan op de financiering

De online klimaattop in Den Haag is afgesloten met een reeks afspraken en beloften, die samen de Adaptation Action Agenda vormen. “Financiering is de absolute voorwaarde voor klimaatadaptatie”, reageert analist Laura Birkman, programmaleider klimaat en veiligheid bij het centrum voor strategische studies in Den Haag (HCSS). 

· Het Adaptation Finance Mainstreaming Program, dat werd gelanceerd, stelt ontwikkelingslanden beter in staat de kosten van klimaatrisico’s te berekenen en beheersbaar te maken.

· De Coalition for Climate Resilient Investment, geleid door de particuliere sector, gaat de besluitvorming rond klimaatbestendige investeringen makkelijker en inzichtelijker maken.

· Duitsland steunt de opbouw van een nieuw Global Ecosystem-based Adaptation Fund, dat wordt beheerd door Unep en de International Union for Conservation of Nature. Het fonds krijgt een startkapitaal van 15 miljoen euro en de eerste aanvraagronde wordt nog in 2021 verwacht.

· Het International Fund for Agricultural Development lanceerde een nieuw fonds, het Rural Resilience Program, met als belangrijkste pijler het Adaptation for Smallholder Agriculture Program, gericht op de klimaataanpassingen die nodig zijn bij kleine boerenbedrijven.

· Het Special Climate Change Fund van de Global Environment Facility gaf groen licht voor een nieuw project ter waarde van 2 miljoen dollar dat de financiële impact van Nature-Based Infrastructure gaat onderzoeken. Doel is de economische haalbaarheid vast te stellen van deze natuurlijke manier van klimaatadaptatie, en meer publieke en private investeringen aan te trekken.

· De Project Preparation Facility (PPF) gaat zorgen dat stedelijke ‘nature-based’ klimaatprojecten toegang krijgen tot grootschalige infrastructuurfinanciering en de kapitaalmarkten.

· In 2030 kunnen 500 miljoen mensen veiliger wonen doordat dan in twintig landen, te beginnen met Ghana en Bangladesh, klimaatbestendigheid vast onderdeel is van infrastructuurplannen. Nederland ondersteunt dit initiatief en werkt hierin samen met VN-organisaties, wetenschappelijke instituten, de Wereldbank en de regeringen van Bangladesh en Ghana.

· Honderd miljoen kleine landbouwondernemers moeten dankzij digitale technologie toegang krijgen tot actuele en gerichte informatie over het klimaat. Hiervoor moet de Investment Blueprint for Climate-Informed Digital Advisory Services gaan zorgen, die het Wereldvoedselprogramma en diverse andere organisaties op de top lanceerden. 

· Royal DSM, Africa Improved Foods (AIF) en de regeringen van Ethiopië en Kenia kondigden ‘AIF 2.0’ aan. Doel is om, te beginnen in Rwanda en vóór 2030 in nog tien Afrikaanse landen, ruim twee miljoen kleine landbouwondernemers te helpen hun bedrijf klimaatadaptief en economisch levensvatbaar in te richten, ruim honderd miljoen inwoners toegang te geven tot betere voeding, en om goede, klimaatadaptieve bestedingen te vinden voor 1 miljard dollar aan private investeringen.

· De Water Adaptation Hub, tijdens CAS 2021 gelanceerd, gaat de komende jaren in de hele wereld klimaatadaptatieprojecten verder opzetten en de watersector meer verbinden met met andere sectoren.

· Eurocommissaris voor crisisbeheer Janez Lenarčič zegde bij wijze van startbijdrage 10 miljoen euro toe aan CREWS (Climate Risk & Early Warning Systems) als onderdeel van 100 miljoen euro aan nieuwe fondsen voor vermindering van rampenrisico’s in Afrika, het Caraïbisch gebied en landen in en rond de Stille Oceaan.

Contactsport

Technisch viel de top te prijzen maar inhoudelijk was het behelpen, reageert klimaatgezant Marcel Beukeboom, als diplomaat door de wol geverfd. “De juiste dynamiek ontbreekt online. Bij een fysieke top voeren deelnemers de druk op, je kunt elkaar in de ogen kijken en bij de koffietafel vragen: ‘Je had een mooie speech, maar wat speelt er écht?’ Onderling begrip is essentieel, om tot goede klimaatafspraken te komen. Diplomatie is een contactsport, zeg ik altijd.” Het gebrek aan interactie, van lobbyisten, activisten en diplomaten gaat ten koste van de resultaten en vorderingen, volgens Beukeboom.

“Ik ben daar bezorgd over”, zegt hij. De voorbereidingen voor de grote VN-klimaattop in Glasgow (COP26), gepland voor november, lopen digitaal stroef. Beukeboom “We komen er niet met video’s afdraaien en heen en weer mailen.” De klimaatgezant duimt dat COP26, dankzij vaccinatieprogramma’s tegen Covid-19, fysiek kan doorgaan. Lukt dat niet, dan heeft Beukeboom liever wat extra uitstel dan een digitale COP26. “Zodra het weer kan, moet de wereld bijeen komen.” Greta Thunberg die leiders, na een wekenlange zeiltocht, op een podium toespreekt, maakt volgens Beukeboom flink meer los dan haar ingesproken video, zoals dinsdag vertoond tijdens het World Economic Forum.

Gesprekken in achterkamertjes

Zloch van Greenpeace: “Het is prachtig dat internet de maatschappij in coronatijd kan verbinden, maar voor milieuorganisaties werkt het ook belemmerend.” Die zoeken wel naar wegen om digitaal succesvol actie te voeren, zoals de onlinecampagne #doedekraandicht van Youth for Climate, die klimaatadaptatie bekritiseert omdat de dijken ophogen de klimaatcrisis niet oplost. “We werken aan een sterke strategie voor onlineprotest”, zegt Zloch. Want de coronarealiteit lijkt: er zullen meer milieuconferenties via internet plaatsvinden, zoals de belangrijke Chinese VN-top over biodiversiteit in mei.

Jos Cozijnsen, die als CO2-expert alle grote klimaattoppen afliep, voelt niets voor een digitale VN-klimaattop in november. “Ik zie dat niet zitten. Mooie video’s van wereldleiders, daar heb je vrij weinig aan. Om milieuafspraken te bereiken is diepgang nodig, inhoudelijke uitwisseling.” Gesprekken in achterkamertjes, boegeroep van Extinction Rebellion of een stevige handdruk in de wandelgangen hebben betekenis. Gastheer Nederland deed een poging. De digitale deur naar een chat, een babbelbox in de marge, stond open. Klimaatgezant Beukeboom: “Het was daar nogal rustig”.

Lees ook:

Klimaatexpert Louise van Schaik: ‘Nu zien wat er van de beloften terechtkomt’

Louise van Schaik, klimaatexpert bij kennisinstituut Clingendael, ziet ook de nadelen van een digitale top. “Leiders spreken mooie woorden in een voorbereid script. Zo is er minder interactie met kritische ngo’s en media.” Hierdoor bleven de allergrootste knelpunten onbesproken op de top, zegt de Clingendael-expert. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden