Reportage

Het kan: je huis vergroenen met een klein budget

Ook minder dure huizen zijn gebaat bij duurzame aanpassingen. Beeld Merlin Daleman

Wie denkt dat verduurzaming slechts is weggelegd voor progressieve tweeverdieners met een koophuis, moet in Eindhoven gaan kijken. Huurders van naoorlogse sociale woningen houden per saldo 640 euro óver nu hun huizen geïsoleerd en gasloos zijn.

Het zijn best aardige woningen, in deze straat in het stadsdeel Strijp in Eindhoven. Gebouwd in 1948, met een toonaangevend ontwerp en een ruime tuin. Ze zijn niet groot, dus met een groot gezin worden ze wat krap. Maar Anne heeft er vijf jaar lang met veel plezier gewoond.

Er is eigenlijk maar één ding dat haar tegenstond. Het waaide er altijd. Binnen, bedoelt ze. “Ik weet niet waar het allemaal vandaan kwam, maar er was hier altijd een tocht! Ik hoorde de binnendeuren altijd klapperen.” Ze stookte op het laatst alleen maar in de woonkamer. “Ik kreeg het boven toch niet meer warm. Het voelde of voortdurend de ramen open stonden.”

En dan het vocht, zegt Kaithy Mitsakaki, haar buurvrouw aan de linkerkant die een ‘bakske koffie’ komt halen. “Op de wc liep in de winter het water langs de muren en op de slaapkamer waren de ramen altijd beslagen. Overal zat schimmel, er was niet tegen aan te poetsen.”

Betaalbaarheid centraal

Anne en Mitsakaki praten beiden in de verleden tijd, want hun sociale huurwoning heeft de afgelopen drie maanden een metamorfose ondergaan. De bouwvakkers leggen op hun knieën de laatste hand aan de achtergevel, en dan zijn hun woningen compleet verduurzaamd. De buitenmuren hebben een extra isolatiewand gekregen zodat de buitengevel wel veertig centimeter dik is. Dat geeft ook lekkere brede vensterbanken.

Door de verbouwen worden de buitenmuren 40 centimeter dik. Beeld Merlin Daleman

Het dak is vernieuwd en geïsoleerd, en de woning blijft behaaglijk door een warmtepomp die gebruik maakt van de buitenlucht (zie kader). Daardoor kan de woning ook van het gas af. In de nieuwe keuken ligt een inductiekookplaat die onder andere wordt gevoed door de zonnepanelen op het dak. Anne: “Lekker behaaglijk is het hier hè? Ik moet alleen de ramen van driedubbel glas nog zemen.”

Woonstichting ‘thuis heeft met de verduurzaming van het rijtje van negen woningen een begin gemaakt met de operatie die totaal 395 sociale huurwoningen betreft in Strijp, een stadsdeel van Eindhoven. “Daarbij staat de betaalbaarheid centraal”, zegt Emmylou Aben, projectleider van ‘thuis. De gemiddelde kosten van een ‘groene verbouwing’ liggen tussen de 100.000 en 130.000 euro, terwijl de woonstichting niet meer dan 30 euro huurverhoging per maand wil vragen. “Dat betekent dat we van te voren moeten vaststellen of een te renoveren woning voor die operatie in aanmerking komt. Er zijn bijvoorbeeld huizen die de wc nog boven hebben. Als we die ook nog eens willen verplaatsen, wordt de verbouwing te complex. In die gevallen kiezen we voor sloop, en daarna duurzame nieuwbouw.” In Strijp worden daarom 130 van de 395 woningen in dit project afgebroken.

Maar Aben rekent verder. “Huurders moeten dus 30 euro meer huur gaan betalen, op jaarbasis is dat dus 360 euro. De helft van dat bedrag betalen ze voor het extra comfort, de andere helft als compensatie voor de kosten van de verduurzaming van hun woning.

Discussies

Daartegenover staat dat zij met hun geïsoleerde woning en elf vierkante meter zonnepanelen (eventueel uit te breiden) jaarlijks tot duizend euro aan energiekosten besparen.” Met die verbouwde woning, met nieuwe keuken en douche én meer comfort, zijn de bewoners dus goedkoper uit.

De bewoners zitten vijf maanden in de rommel, terwijl er daarvan maar 30 dagen aan hun eigen woning gewerkt wordt. Beeld Merlin Daleman

Technisch is het mogelijk een naoorlogse corporatiewoning duurzaam te verbouwen en van het gas af te koppelen, is de boodschap voor alle woningbouwcorporaties die Nederland van het gas af moeten helpen. Financieel ook. Maar de grootste opgave is de communicatie met de bewoners, zegt Briggitte Kordalski-Vervoort, als lid van de klankbordgroep die de groene verbouw begeleidt.

“Dat zie je al bij de keuze van de aannemer. Hij luisterde naar ons. Veel bewoners zijn hier erg gesteld op het gemetselde kolenhok dat aan de achtergevel is bevestigd. Dan kun je zeggen: dat gaan we bij de renovatie slopen. Maar je kunt ook stellen: laten we proberen dat te behouden als de huurders dat zo op prijs stellen. Het gaat om de instelling van de aannemer.”

Zulke discussies zijn er voortdurend, zegt Kordalski-Vervoort. “En als bewoners gewoon zeuren, zeg ik dat ook. Maar vaak kunnen wij ook zaken uitleggen. Veel bewoners wilden hun wc-raampje niet kwijt. Maar toen ik in gewone-mensen-taal vertelde dat zo’n ding een koubrug is in die compleet geïsoleerde woning, snappen ze dat mechanische ventilatie beter is.”

Blijven praten is essentieel, stelt Aben van Woonstichting ‘thuis. “Zeker als bewoners tijdens de verbouwing in hun woning blijven.” Want dat is nadrukkelijk de bedoeling, alleen al uit financiële overwegingen. “Ze zitten vijf maanden in de rotzooi, terwijl er maar 30 dagen daadwerkelijk aan hun eigen woning wordt gewerkt.”

Om hen tegemoet te komen is er in de buurt een gemeenschappelijk ‘rustwoning’, waar zij kunnen bijkomen of wat werk kunnen doen. Alleen gezinnen met kinderen of juist ouderen worden tijdelijk elders ondergebracht.

Aben: “Tussentijds twee keer verhuizen is minstens zo belastend als blijven, maar tijdens de verbouwing is het wel heel erg belangrijk contact met elkaar te houden. De huurders moeten weten wanneer wat gebeurt, hoe lang iets duurt, en direct aan de bel kunnen trekken wanneer er iets fout gaat.” De groene verbouwing kan eigenlijk niet zonder ‘sociale opzichter’.

De ingrijpende operatie brengt de buurtbewoners ook tot elkaar, merkt Kordalski-Vervoort. “Er zijn bewonersavonden, werkgroepen, en mensen komen bij elkaar kijken hoe het geworden is. Er ontstaat buurtgevoel, dat er voorheen minder was.”

Dat merken Anne en Kaithy Mitsakaki ook. “Vroeger was het hier ieder voor zich. Maar nu drinken we samen koffie om de werking van de nieuwe verwarming te bespreken”, zegt Anne. “Ik hoop hier nog heel lang te wonen”, zegt Mitsakaki. In deze woning? “Nee, op deze aarde”, lacht ze. Ze wordt zelf namelijk ook steeds groener.

Links verbouwde woningen, rechts de oude. Beeld Merlin Daleman

Lees ook:

U wilt best duurzamer gaan leven, maar pas wanneer anderen dat ook doen

Veel Nederlanders willen wel duurzamer leven, maar doen dat niet. Ze denken dat anderen niet meedoen.

Een groene toekomst is er alleen voor de rijken: de eco-elite

De verduurzaming van Nederland leidt tot een nog ongelijkere verdeling van schone en leefbare ruimte, zegt sociaal wetenschapper Shivant Jhagroe. De eco-elite verschuilt zich in lommerrijke wijken, de grijze rest is voor de armen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden