Hein Pieper, tijdens een wandeling met Trouw door droogtegebied vorig jaar.

Droogtebestrijding

Het is tijd voor onorthodoxe waterplannen. Een meer op de Nederlands-Duitse grens bijvoorbeeld

Hein Pieper, tijdens een wandeling met Trouw door droogtegebied vorig jaar.Beeld Herman Engbers

Voor het derde achtereenvolgende jaar is het zeer droog in Nederland. We zullen structureel anders met water moeten omgaan zegt dijkgraaf Hein Pieper.

Hein Pieper herhaalt de hem gestelde vraag. “Ja, wat kunnen we doen tegen de droogte?” Als dijkgraaf in de Achterhoek ziet Pieper dagelijks de gevolgen van het neerslagtekort. Zelfs nu hij op vakantie is in zijn eigen tuin: plantjes staan er verdord bij, de helft van het gras is dood. “De droogte is een structureel probleem, dat de afgelopen decennia, toen we vooral water wilden afvoeren, is onderschat. Nu moeten we goed nadenken over oplossingen.”

Afgelopen weekend waarschuwde het Gelderse drinkwaterbedrijf Vitens al om spaarzaam met kraanwater om te gaan, maandag volgden meer waterleveranciers uit het hele land. Zij roepen op geen drinkwater te gebruiken voor sproeien of zwembadjes, omdat een tekort dreigt. De oproep van Vitens lijkt gewerkt te hebben: het waterverbruik is zichtbaar gedaald.

Toch waarschuwt Pieper, met de drinkwaterbedrijven: er zal iets moeten veranderen in de manier waarop we in Nederland met water omgaan. Het bedrijf pompt nu al meer grondwater op dan wettelijk toegestaan en ook boeren, consumenten en de natuur willen het gebruiken.

Water langer vasthouden

De Achterhoek is het droogste stukje van Nederland. Het gebied ligt op hooggelegen zandgronden, waar weinig rivieren doorheen lopen. Pieper: “Je kunt water niet tegen de berg oppompen. Dit gebied is ontzettend afhankelijk van regenwater.”

De kunst is om die regen langer vast te houden. Met beken en grondopslag verzamelde het waterschap afgelopen winter wat meer water, maar in mei was extra buffer al op. “Je kunt ook niet te veel water vasthouden. Want straks vallen er een paar enorme buien en dan krijg je het verwijt dat het water niet snel genoeg afgevoerd wordt.”

Beeld Louman & Friso

Pieper gruwt van het ‘containerwoord Deltaplan’, desondanks pleit hij voor een commissie om te onderzoeken hoe Nederland met droogte moet omgaan. Hij noemt onorthodoxe ideeën, die de Achterhoek zouden kunnen redden. “Je kunt natuurgebieden herstellen of aan elkaar verbinden om meer waterbuffers te creëren, of met waterleidingen water uit Rijn of IJssel naar Gelderland pompen.

Samen met Duitsland

Idealiter maakt Nederland die plannen samen met de buurlanden. In Duitsland is het droogteprobleem al veel verder gevorderd, daar waarschuwde een waterbedrijf net over de grens vorig jaar dat er binnen veertien dagen geen water meer uit de kraan zou komen. “Duitsland heeft plannen om meer rivierwater vast te houden. Maar dan stroomt er ook minder Nederland binnen.” Een oplossing waar beide landen iets aan zouden kunnen hebben, kan de aanleg van een groot meer op de landsgrens zijn, denkt Pieper.

In de Achterhoek werkt de dijkgraaf inmiddels aan oplossingen, met de provincie, het KNMI, kennisinstituut Deltares en de Wageningen Universiteit. Hij verwacht meer ambitie van de landelijke en Europese politiek. Knarsetandend zag hij hoe Europese regeringsleiders onlangs het budget voor innovatie voor het klimaat halveerden, om de coronasteun te financieren. “Politici denken te vaak aan de korte termijn. We zijn getuige van de gevolgen van klimaatverandering en het gaat veel sneller dan eerder gedacht. Dit vraagt om structurele herbezinning.”

Daarbij moeten betrokken, zoals natuurorganisaties, gemeenten en boeren er rekening mee houden dat de Achterhoek voorgoed zal veranderen. Vasthouden aan het verleden werkt niet, denkt Pieper. Voordat de Achterhoek voor de landbouw werd drooggelegd, was het een moerasgebied. Dat herstellen, door er grootschalig water heen te pompen, geeft nieuwe problemen, zegt Pieper. “Nederland is pas in 1970 malariavrij verklaard. In het huidige klimaat zul je opnieuw malariamuggen krijgen.” Pieper acht het realistisch dat de Achterhoek over een paar decennia op Zuid-Frankrijk lijkt. Planten- en diersoorten zullen verdwijnen, zo kan de kamsalamander nu al zijn jaarlijkse vruchtbaarheidscyclus niet volmaken. “Ook natuurorganisaties zullen moeten nadenken: gaan we ten koste van alles kleine natuurgebieden proberen te behouden?”

Lees ook:

Hein Pieper is dijkgraaf van het droogste stukje Nederland: ‘Dit draai je niet zomaar terug’

De Achterhoek zucht  voor het derde jaar op rij onder de droogte. Trouw wandelde vorig jaar een week met experts langs het Pieterpad door het droogste stukje Nederland, van Vorden naar Millingen aan de Rijn. In aflevering 1 sprak Hein Pieper al over de droogte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden