Droogte

Het is berekend: Brabantse grond moet natter voor de natuur

Het Witven op de Landschotse Heide laat de verdroging van de natuur goed zien.Beeld Wim Hoogveld

Bij de verdeling van het grondwater komt de natuur er bekaaid vanaf. In Brabant is voor het eerst berekend wat de natuur eigenlijk nodig heeft.

Drinkwater, landbouw en industrie souperen samen meer van het Brabantse grondwater op dan er jaarlijks bijkomt. Voor de natuur blijft er niet veel over en dat is de laatste droge zomers goed te merken. Door te weinig kwel staan beken, veengebieden, natte bossen, heide en vennen er beroerd voor. Maar ook de landbouw kampt met droogte en in stedelijke gebieden ontstaan verzakkingen.

Brabant heeft dus meer grondwater nodig, concludeert een onderzoek, uitgevoerd door Deltares, dat Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Brabants Landschap en de Brabantse Milieufederatie vrijdag publiceren. Om de natuur weer op peil te krijgen, en tegelijk te voorzien in de behoeften van landbouw, industrie en steden, is volgens de berekening jaarlijks 350 miljoen kubieke meter extra grondwater nodig.

‘Het water moet tot de onderkant van de wortels komen’

Het gekke is, zoveel regenwater valt elk jaar ruimschoots naar beneden, maar het meeste van dat water (1500 miljoen kuub) stroomt via sloten, beken en riviertjes naar de Maas en uiteindelijk naar de Noordzee. Slechts 260 miljoen kuub regenwater vult de grondwaterstand aan. Maar voor het Brabantse drinkwater, besproeiing van de landbouw en de industrie wordt jaarlijks 270 miljoen kuub grondwater opgepompt. Dat betekent interen op de voorraad als ook de natuur nog grondwater nodig heeft, los van de regen die daarin valt.

De vier natuurorganisaties hebben nu voor het eerst uitgerekend hoeveel grondwater de Brabantse natuur nodig heeft. Ze komen uit op 60 miljoen kuub per jaar. Maar dat water is er dus niet, tenzij Brabant erin slaagt meer water vast te houden.

Dat daarvoor 350 miljoen kuub nodig is, komt omdat de kwel in de wortelzone van de planten terecht moet komen, legt Lars Koreman, provinciaal ambassadeur van Natuurmonumenten, uit. “Die 60 miljoen kuub water wordt door de natuur echt gebruikt. Maar de natuur kan niet de pomp aanzetten, zoals drinkwaterbedrijven en de landbouw dat doen. Het water moet tot aan de onderkant komen.”

Besparen op drinkwater

Grondwater is nodig voor de natuur, omdat het anders dan regenwater door allerlei bodemlagen heen gaat die de schadelijke ‘zure’ stoffen eruit filteren en er juist mineralen aan het toevoegen. Die voedingsstoffen heeft de natuur nodig. Bovendien is het Brabantse kraanwater dankzij die filtering van bronwaterkwaliteit.

Om de grondwaterstand te verhogen, moet Brabant de afvoer van water met 250 miljoen kuub verminderen, adviseren de vier natuurorganisaties, bijvoorbeeld door sloten te dichten en regenwater op te vangen. Dat laatste is ook gunstig voor steden, die meer en meer kampen met verhitting in de zomer. Daarnaast kan 100 miljoen kuub worden bespaard op beregening en winning voor industrie en verspild drinkwater(auto wassen, tuin sproeien), als de grondwaterstand hoger is. In tegenstelling tot de veenweidegebieden in de noordelijker provincies heeft de landbouw op de Brabantse zandgrond juist baat bij wat meer water in de bodem.

Lees ook:

De natuur verliest van de droogte

Het Nederlandse landschap is verdord. Dat maakt het overleven voor specifieke soorten steeds moeilijker. Sommige staan op uitsterven.

Hoe houden we dat regenwater vast? ‘In Spanje gebruiken ze elke regendruppel vier keer’

Nederland is goed in water wegwerken en tegenhouden, niet in vasthouden. Toch is gedegen waterbeheer hard nodig nu de droogte weer toeslaat.

Texel spaart zijn regenwater voor later

De Zoete Toekomst van Texel is begonnen. Boeren op het grootste Nederlandse Waddeneiland sparen regenwater om beter bestand te zijn tegen de droogte in de zomer. De opslag is ondergronds, in een zoetwaterbel die drijft op het zoute grondwater.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden