Verduurzaming

Het huis verduurzamen loont, maar keuzestress slaat snel toe

Bewoners van Sassenheim zijn bij elkaar voor een KlimaatGesprek, een avond om te praten over de verduurzaming van hun woning.  Beeld Phil Nijhuis
Bewoners van Sassenheim zijn bij elkaar voor een KlimaatGesprek, een avond om te praten over de verduurzaming van hun woning.Beeld Phil Nijhuis

De meeste huiseigenaren nemen geen isolatie of zonnepanelen, ook al kriebelt het bij velen wel. Meer nog dan de kosten zorgen praktische bezwaren voor uitstelgedrag, zegt hoogleraar Linda Steg.

Er viel een brief bij haar op de mat. ‘Neem muurisolatie, schrijf u snel in’. Linda Steg, hoogleraar omgevingspsychologie, had er wel oren naar. Ze meldde zich aan, bij het installatiebedrijf dat de brief in haar wijk had rondgestuurd. “Ik tekende erbij aan dat mijn huis ouder is, zonder spouwmuur.” Die specificatie paste blijkbaar niet in het aanbod van het bouwbedrijf. “Nooit meer iets van gehoord”, zegt Steg. “Apart, toch?”

Dat was zo’n typisch afhaakmoment, waarna de groene woonplannen weer even in het achterhoofd verdwenen. Steg, expert in gedragspsychologie en duurzaamheid verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen (Rug), weet dus ook uit eigen ervaring: dat bewoners willen verduurzamen wil niet zeggen dat het gebeurt. Dat fenomeen is door het hele land zichtbaar, meldde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deze week. De meeste huiseigenaren hebben (nog) geen isolatie, zonnepanelen of warmtepomp genomen, terwijl ze het vaak best willen. Ook de financiering zou lukken, aldus het SCP.

“De kosten zijn belangrijk, maar in veel gevallen niet doorslaggevend bij de keuze om wel of niet te verduurzamen”, zegt Steg. Door te sparen of lenen ligt de aanschaf van isolatie in muur of vloer, of een milieuvriendelijke verwarming, voor veel huiseigenaren binnen bereik. Subsidie is er ook nog. “Andere factoren, vaak van praktische en psychologische aard, spelen tegelijk een rol”, zegt Steg. Ten eerste moet iemand gemotiveerd zijn om het huis klimaatvriendelijk te verspijkeren.

Beter voor klimaat en het is goedkoper

Zowel het milieu als de kostenbesparing, dankzij lager energiegebruik, kan mensen motiveren. “Vervolgens is de vraag: komt het me uit?” Om een woning flink te verduurzamen is vaak wel een verbouwing nodig, waarbij de vloeren opengaan of een isolatiebedrijf urenlang staat te boren in de muur. Uitstelgedrag ligt daarbij op de loer. “Bewoners zijn geneigd om te denken: dat komt wel, als we een keer gaan klussen. Of: als we verhuizen, dán gaan we verduurzamen.”

Menig huiseigenaar heeft een prikkel nodig om door te pakken met verduurzaming, aldus het SCP. Dat zetje van buitenaf kan het beste van een andere bewoner komen, zegt Steg. “Mensen laten zich het snelst verleiden tot duurzaam gedrag door iemand die op ze lijkt.” Wanneer buurtgenoten zonnepanelen leggen, dan is de drempel om ze ook te kopen een stuk lager. “Mensen horen van elkaar hoe dat werkt”, zegt Steg. Een positief verhaal over isolatie of een groen dak geloven bewoners volgens Steg eerder van de buren dan van de overheid of een bedrijf. “Projecten zoals Buurkracht, waarbij bewoners ervaringen delen, werken aanstekelijk.” De hoogleraar wijst ook op het portaal Hier.nu, waar iedereen de eigen woonwijk kan aanklikken en ziet hoe buren verduurzamen.

De overheid moet helderheid bieden

Bewoners die tóch blijven dubben en hun groene woonplannen uitstellen, verdienen geen afkeuring, stelt Steg. “Burgers blijven afhankelijk van andere partijen. De overheid moet burgers helderheid bieden over de mogelijkheden van milieumaatregelen. Bewoners zijn ook deels afhankelijk van de producten en diensten die bouw- en installatiebedrijven bieden. De kennis over schone woontechnieken is doorgaans laag onder bewoners. Zonder advies en begeleiding van experts slaat de keuzestress snel toe.

Ondersteun als eerste de woningen met de laagste isolatiegraad en bewoners met een kleine beurs, adviseerde het SCP aan het Rijk. Bij die slecht geïsoleerde huizen, bijvoorbeeld in oude arbeiderswijken, is relatief makkelijk klimaatwinst te behalen en zijn bewoners gebaat bij lagere energielasten. “De overheid kijkt nog te vaak naar gemiddelde of nieuwe huizen om in proefprojecten duurzaam te maken”, beaamt Steg. Dat is makkelijker realiseerbaar, vanwege identieke huizen. “Maar om iedereen mee te krijgen richting het landelijke klimaatdoel van aardgasvrij wonen, moet de aandacht uitgaan naar de complexere wijken, waar elk huis vaak net een andere oplossing behoeft.”

Lees ook:
Veel huizenbezitters hebben een extra prikkel nodig voor zij zullen verduurzamen

Zonnepanelen plaatsen, je huis isoleren: het geldt als ‘spijtvrij’, maar veel huizenbezitters zijn er nog niet toe gekomen, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau deze week.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden