Zwembadjes vullen is er niet mere bij, als het aan Vitens ligt.

Waterbesparing

Het grootste waterbedrijf van Nederland Vitens wil duurzaam worden (maar moet de klant mee krijgen)

Zwembadjes vullen is er niet mere bij, als het aan Vitens ligt.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Waterbedrijf Vitens presenteert een plan om in 2030 duurzaam te opereren. Of dat lukt, hangt vooral af van de klanten.

Binnen tien jaar wil het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland volledig milieuvriendelijk werken. Vitens gaat daartoe eigen zonnepanelen en windmolens plaatsen, die schone energie produceren voor waterzuivering. De CO2-voetafdruk van alle activiteiten moet voor 2030 halveren, stelt Vitens vandaag in een nieuwe strategie. Bij elk besluit wil het bedrijf, dat drinkwater levert aan 5,8 miljoen klanten, de milieubelangen gaan meewegen. 

Die groene koers moet van Vitens in 2030 ‘een geheel ander bedrijf’ maken. “We gaan, naast het leveren van water, ook advies geven”, zegt Vitens-directeur Jelle Hannema in een toelichting op de plannen. Met een nieuw, nog op te richten, bedrijfsonderdeel wil Vitens klanten gaan begeleiden bij het verlagen van hun watergebruik. De geboden oplossingen kunnen gaan variëren van een zuinige pomp in een fabriek tot een collectieve wateropslag voor een woonwijk.

Zwembad uit de tuin, regenton erin

Om de zelfopgelegde milieudoelen te halen, is Vitens sterk afhankelijk van huishoudens. Het bedrijf wil het watergebruik per persoon verlagen van gemiddeld 120 liter per dag naar 114 liter. Dat scheelt jaarlijks 15 miljard liter water, die Vitens niet hoeft op te pompen en te zuiveren. Dat doel is haalbaar volgens Vitens, mits mensen de kraan minder lang laten lopen, en hun tuin vaker besproeien uit een regenton. “Wij moeten consumenten meekrijgen in bewust gebruik”, zegt directeur Hannema. De laatste jaren neemt het watergebruik juist flink toe, in 2020 met liefst 10 procent (36 miljard liter), mede door tuinzwembaden die thuisblijvers vulden in deze coronazomer.

Ook met fabrieken en boeren wil Vitens afspraken maken over lager watergebruik. “We zien helaas dat steeds meer grootverbruikers van water hun eigen waterput slaan, om te sproeien en koelen, maar op die manier pompen we onszelf omlaag”, waarschuwt Hannema. Voor een verantwoord grondwaterpeil is ‘minder water lurken’ vereist. Uitputting van waterbronnen zou de droogte, mede veroorzaakt door klimaatverandering, verder in de hand werken. “We hebben al drie kurkdroge zomers gezien. Dat is geen incidentje, maar een trend.”

Ook de boeren moeten meedoen

Om het tij te keren moet volgens Vitens niet alleen de eigen bedrijfsvoering op de schop, maar het totale watersysteem. ‘Een samenspel’ met andere partijen is nodig. “Waterschappen zijn onmisbaar”, zegt directeur Hannema. Zij bepalen, binnen provinciale kaders, hoeveel grondwater er onttrokken wordt. In de Tweede Kamer, bij GroenLinks vooral, leven zorgen over een mogelijk remmende rol van boeren, met een hoge watervraag, die in de bestuurslaag van waterschappen invloed uitoefenen.

“Er zit daar het een en ander aan belangen”, zegt Hannema. Maar hij proeft overwegend ‘grote bereidheid’ om het watersysteem te gaan verduurzamen. “Alle partijen moeten hun rol pakken, anders redden we het niet.” Anders, waarschuwt Vitens, raakt de bodem uitgeput, terwijl de watervraag stijgt met 30 procent in 2040. Drinkwater zou hierdoor schaars en peperduur worden. Vitens pleit voor wettelijke eisen aan nieuwbouw voor zuinig watergebruik. Te denken valt aan systemen die de wc doorspoelen met hemelwater of afvalwater uit de keuken.

Verder moet Vitens af zien te komen van hardnekkige grondwatervervuiling, als gevolg van chemische stoffen die via riolen, oppervlaktewater en de bodem omlaag sijpelen. “Wij zien toenemende vervuiling bij onze 1250 waterputten”, zegt Vitens-bestuurslid Marike Bonhof. Het gaat om vervuiling die afkomstig is uit zowel bestrijdingsmiddelen als medicijnresten. Het filteren van chemicaliën vergroot de CO2-voetafdruk van Vitens, wat de groene ambitie belemmert. Bonhof: “We zien geen kentering van de vervuiling, integendeel.” Het waterbedrijf pleit voor regels tegen gebruik en dump van chemicaliën, zodat de duurzame koers haalbaar wordt.  

Lees ook:

‘Waterschappen laten de beken leeglopen, omdat ze bang zijn voor de boeren’

In Noord-Brabant werd de droogte afgelopen zomer nijpend. De eerste verboden om water uit beken en sloten op het land te sproeien, werden van kracht.

Watersector pleit voor duurzame hervorming: ‘Mateloos je tuin sproeien kan niet meer’

We moeten anders leren omgaan met water, bepleit de watersector begin dit jaar in een gezamenlijke lobby. Dat is nodig om verspilling en droogte aan te pakken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden