Analyse

Het gevecht om de klimaatrekening begint nu pas

Minister Wiebes bij de presentatie van het concept-Klimaatakkoord, vrijdagmiddag in Nieuwspoort. Beeld Maarten Hartman

‘Draagvlak’ was het kernwoord bij de presentatie van het concept-klimaatakkoord. De echt pijnlijke keuzes komen straks pas.

Het Klimaatakkoord werd vrijdagmiddag meteen voorzien van een winstwaarschuwing: het is een concept, niets is in beton gegoten. Voorzichtig werden de klimaatplannen aan Nederland getoond, beducht als Den Haag is voor woede onder de bevolking.

Ook premier Mark Rutte, intensief betrokken bij de laatste onderhandelrondes, hield slagen om de arm. Ruttiaans sprak hij over een ‘draft van een Klimaatakkoord’, dat moet ‘trechteren naar politieke besluitvorming’. Die volgt als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) het pakket hebben doorgerekend.

Minister Eric Wiebes (economische zaken) benadrukte bijna iedere zin het belang van ‘breed maatschappelijk draagvlak’. Draagvlak was aanvankelijk ook de reden dat de klimaatonderhandelingen zijn uitbesteed aan meer dan honderd organisaties in de polder.

Gele hesjes 

De grootschalige gele hesjes-protesten in Frankrijk en het Nederlandse gemor over de stijgende energierekening hebben de politiek huiverig gemaakt voor volkswoede over de energietransitie. Het lijkt alsof de partijen eerst willen afwachten hoe de maatregelen in het land vallen voordat ze er ruimhartig achter gaan staan. CDA-leider Sybrand Buma herhaalde dat de maatregelen ‘haalbaar en betaalbaar’ moeten zijn. Eerder waarschuwde hij voor een ‘Fortuyn-achtige revolte’ bij te rigoureuze vergroening. Ook VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff benadrukte dat het de bedoeling is mensen ‘niet op kosten te jagen als ze die keuze níet hebben’.

De fractievoorzitters en klimaatwoordvoerders van de coalitiepartijen waren de afgelopen maanden, net als Rutte, Wiebes en zes andere bewindspersonen, intensief betrokken bij de onderhandelingen. Daar had hoofdonderhandelaar Ed Nijpels nadrukkelijk om gevraagd. Hij waakte ervoor dat het onderhandelresultaat de coalitie rauw op het dak zou vallen, waarna zij het hele pakket zou verwerpen.

Innovatietoeslag en vliegtaks 

Nog tot ongeveer half 2 donderdagnacht vergaderde de politieke ‘cockpit’ over Nijpels’ voorstellen. Er werden daar nog geen knopen doorgehakt. Integendeel, er kwamen meer potentiële ingrepen bij. Alles om elkaar comfort te bieden. Zo was de mobiliteitstafel gekomen met een ‘innovatietoeslag’ van 2 euro per maand per auto en een verhoging van de motorrijtuigenbelasting en de brandstofaccijns. Zulke maatregelen liggen zeer gevoelig bij de achterban van de VVD. Prompt kwam als alternatief een verhoging van de onlangs aangekondigde vliegtaks van 7 naar 15 euro op tafel.

Het opstappen van de milieubeweging donderdag had weer zeer gedaan bij ChristenUnie en vooral D66. Om die pijn te verzachten werden een kolenfonds en een onderzoek naar een CO2-minimumprijs toegevoegd aan het concept-klimaatakkoord. Bovendien gaat minister Wouter Koolmees (sociale zaken) alle plannen nog eens narekenen op koopkrachteffecten.

Zo gaat de coalitie zonder klimaatstress de kerstdagen in. Maar de nervositeit keert in het nieuwe jaar hoe dan ook terug. Als de rekenbureaus klaar zijn, moet het kabinet kiezen uit de meer dan zeshonderd maatregelen van de tafels. Dat gaat óók over wie ervoor gaat opdraaien.

Bovendien komen de berekeningen van de planbureaus waarschijnlijk middenin de campagne voor de provinciale statenverkiezingen van maart, als de partijen zich graag profileren op het klimaat. De linkse oppositie liet weten dat ze het concept-klimaatakkoord lang niet ver genoeg vindt gaan. Voor het kabinet dreigt minimale steun voor de klimaatplannen, een gevaarlijk vooruitzicht. De zoektocht naar draagvlak zit er sinds vrijdagmiddag op. Vanaf nu wordt het klimaatakkoord politiek. Dat wordt de moeilijkste fase.

Lees ook:

Wat staat er nu eigenlijk allemaal in dat Klimaatakkoord? 

Duurzamer wonen, reizen en werken is het doel, dat wisten we al. Deze punten uit het Klimaatakkoord vallen het meeste op.

Hoe groen zijn de klimaatafspraken?

Ondanks afhaken van milieuclubs en FNV ligt er een klimaatplan. Het is een tussenstap, geen slotakkoord.

Lees meer over de klimaatafspraken in het dossier Klimaatakkoord 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden