Het aantal wilde dieren blijft afnemen, en de mens is de boosdoener

Sudan, de voor zover bekend laatste noordelijke witte mannetjesneushoorn, die in maart van dit jaar in Kenia overleed. Beeld EPA

Door de druk van de mens op de natuur zijn populaties wilde dieren sinds 1970 wereldwijd met gemiddeld 60 procent gedaald. Dat schrijft het Wereld Natuur Fonds (WNF) in het Living Planet Report dat de natuurbeschermingsorganisatie tweejaarlijks publiceert. 

Daarmee zet de neerwaartse spiraal die het WNF in zijn vorige rapport beschreef door. Toen was dat cijfer nog 58 procent.

De organisatie noemt verlies en verslechtering van leefgebied voor dieren, onder meer door landbouw, houtkap, aanleg van infrastructuur en mijnbouw als belangrijkste oorzaken voor de afname van biodiversiteit. Verder spelen overbevissing, jacht en stroperij, maar ook vervuiling, klimaatverandering en invasieve soorten een belangrijke rol. ‘Consumptie is de drijfkracht achter deze ongeziene globale verandering, door verhoogde vraag naar energie, water en land’, schrijft het WNF.

Vooral wilde dierenpopulaties in zoetwatergebieden en in de tropen hebben het zwaar te verduren. In tropische regenwouden gaat de meeste biodiversiteit verloren. Zo krijgen onder andere de Paraguayaanse roodbuikpiranha, de Zuid-Afrikaanse witte neushoorn, de Amerikaanse modderduivel en de Afrikaanse olifant uit Tanzania klappen. 

Vooral in Zuid- en Midden-Amerika is sinds 1970 een enorme afname van wilde dierenpopulaties: 89 procent. Bovendien verdween in bijna vijftig jaar tijd een vijfde van het Amazonegebied. Zoetwatergebieden verloren gemiddeld 83 procent aan populaties wilde dieren. Grootschalige aanleg van stuwdammen, irrigatie en inpoldering voor landbouw alsmede vervuiling en overbevissing zetten zoetwatergebieden onder grote druk.

Beslissend moment

Uit de meest recente cijfers voor Nederland, in dit rapport verwerkt, blijkt dat biodiversiteit in onze waterrijke gebieden een lichte toename laat zien. ‘Die lichte knik is een verbetering tegenover kelderende resultaten uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw.’ Dat ons land het iets ‘minder slecht’ doet is volgens het WNF te danken aan een betere bescherming door regelgeving en gericht natuurbeschermingsbeleid. De toestand van het Nederlands zoetwater laat volgens de natuurorganisatie zien dat natuurherstel mogelijk is, hoewel het herstel juist de laatste tien jaar weer afvlakt. 

Het rapport is de zoveelste waarschuwing voor de gesteldheid van de natuur en leefomgeving op onze planeet. Het klimaatbureau van de VN sloeg begin deze maand al alarm: alleen met ‘snelle, verreikende en nimmer vertoonde veranderingen op alle niveaus van de samenleving’ is het mogelijk de opwarming van de aarde tot anderhalve graad te beperken.

Het WWF pleit voor directe actie en ambitie. De organisatie schrijft: ‘De periode tot 2020 kan weleens een beslissend moment zijn in onze geschiedenis. Er is geen precedent voor het huidig verlies van de biodiversiteit en ecosystemen, zelfs in gebieden waar geen directe menselijke invloed is. Slechts een kwart van het land op aarde is vrij van menselijke impact. We zijn de eerste generatie die een helder beeld heeft van de waarde van natuur en onze impact daarop. Maar we zouden ook weleens de laatste kunnen zijn die in staat is om deze trend om te buigen.’

Lees ook:

Het VN-klimaatbureau waarschuwt nog één keer

Het klimaatbureau van de VN slaat opnieuw alarm: de wereld moet nu in actie komen. Zou die boodschap deze keer wel aankomen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden