Stroperij

Het aantal neushoorns in Zuid-Afrika is dramatisch gedaald

Witte neushoorns worden door rangers gevangen in het Kruger Nationaal Park om ze over te plaatsen naar veiliger parken elders in het  land.  Beeld AFP
Witte neushoorns worden door rangers gevangen in het Kruger Nationaal Park om ze over te plaatsen naar veiliger parken elders in het land.Beeld AFP

Het gaat veel slechter met de witte en zwarte neushoorn dan werd aangenomen, blijkt uit Zuid-Afrikaanse cijfers die lang verborgen zijn gehouden.

Het aantal in hun voortbestaan bedreigde witte en zwarte neushoorns is dramatisch gedaald in het Kruger Nationaal Park, het grootste van Zuid-Afrika. Van de witte neushoorn, waarvan de meeste in Kruger leven, is de populatie in bijna tien jaar tijd gedaald van 10.600 naar circa 3550 dieren in 2019. De zwarte neushoorn, die op veel meer plekken in Afrika voorkomt, daalde in Kruger met zo’n 35 procent, naar circa 268 dieren in het wild.

“Dit is bijzonder schadelijk”, zegt Cathy Dean, directeur van Save the Rhino. De laatste jaren kwam het ministerie van bos, visserij en milieu in Zuid-Afrika elk jaar met dalende aantallen gestroopte neushoorns van 1215 in 2014 naar 394 doodgeschoten neushoorns vorig jaar. Maar cijfers over de werkelijk nog levende neushoorns in het wild bleven verborgen.

Dean snapt nu wel dat die cijfers over gestroopte neushoorn omlaag gingen: er waren niet zoveel neushoorns meer om te stropen. Christiaan van der Hoeven van het Wereldnatuurfonds kende deze cijfers ook niet, maar vermoedde wel een teruggang. “In de periode 2013 tot en met 2017 werden er jaarlijks meer dan duizend neushoorns in Zuid-Afrika gestroopt, dat kan niet zonder consequenties blijven.”

Zuid Afrikaanse forensics van Krugerpark nemen DNA van een gedode witte vrouwtjes neushoorn. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Zuid Afrikaanse forensics van Krugerpark nemen DNA van een gedode witte vrouwtjes neushoorn.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Vuurgevechten

Van der Hoeven heeft regelmatig contact met rangers in Krugerpark. “Het is daar zwaar oorlogsgebied. Een boswachter vertelde me dat hij geen weekend vrij kan zijn, want dan mist hij meteen tien neushoorns. Het is voor die rangers van het ene vuurgevecht naar het andere om stropers te weren.”

Voor het eerst is nu de daling in aantallen neushoorns te zien in cijfers van SanParks, dat negentien natuurparken in Zuid-Afrika beheert, waaronder Kruger. De cijfers zaten verstopt in het honderden pagina’s tellende jaarverslag over de parken van 2019 en 2020. Tot nu toe werd aangenomen dat er nog zo’n 18.000 tot 20.000 witte neushoorns wereldwijd in het wild leefden, waarvan 80 procent in Zuid-Afrika. Dean schat dat er nu nog maar 13.000 tot 14.000 witte neushoorns over zijn.

De consequenties voor de zwarte neushoorns zijn iets minder groot. De schatting was dat er nog 5500 in het wild zouden leven. Met de nieuwe cijfers van Kruger gaat Dean uit van circa 5000 dieren in verschillende landen.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Mozambikaanse stropersbendes

Het is onduidelijk hoe groot de daling van neushoorns is in de achttien andere Zuid-Afrikaanse natuurparken. Volgens Dean gaat het daar ook slechter, maar minder slecht dan in Kruger, dat op de grens ligt met Mozambique waar de zwaarbewapende en goed georganiseerde stropersbendes vandaan komen.

Het duurt volgens Dean heel lang voordat populaties van neushoorns weer op het peil van 2010 zijn. “In 1994 waren er maar 2400 zwarte neushoorns in Afrika over. Het duurde meer dan twintig jaar om hun aantal te verdubbelen.” Neushoorns zijn zo’n zestien maanden zwanger en baren dan een kalf. De vrouwtjes krijgen eens in de drie jaar een jong.

De enorme daling van het aantal neushoorns wordt volgens Dean door het stropen veroorzaakt, maar ook door de aanhoudende droogte. “Er is al een tijd te weinig water en voedsel en dan stellen neushoorns het krijgen van jonkies uit totdat er weer regen komt. Daarna duurt het nog bijna anderhalf jaar voordat de eerste kalfjes geboren worden.” 

Lees ook: 

Twee embryo’s moeten de noordelijke witte neushoorn redden.

De twee overgebleven zwaar bewaakte vrouwtjes in Kenia kunnen niet meer zwanger worden. Zo zou na ruim 26 miljoen jaar een einde komen aan deze kolossen die over het noorden en midden van Afrika zwierven. Halverwege de vorige eeuw waren er nog een miljoen noordelijke witte neushoorns, die tot twee zijn gedecimeerd door stropers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden