Groene claimHerbruikbare tissues

Herbruikbare tissues, hoe duurzaam zijn die?

Herbruikbare tissues. Beeld LastObject
Herbruikbare tissues.Beeld LastObject

Herbruikbare tissues promoten in tijden van corona: de timing kan vast gunstiger. Het Deense bedrijf LastObject trekt zich daar niks van aan. Los daarvan, zijn deze wattenstaafjes, tissues en make-upschijfjes duurzamer dan de weggooivarianten?

Verspil nooit een goede crisis, zal de plasticindustrie ­vorig jaar gedacht hebben. Regelmatig bracht ze onder de aandacht dat wegwerpplastic stukken hygiënischer – en dus veiliger – zou zijn dan herbruikbare alternatieven. Onzin, vonden 125 wetenschappers die hun handtekening onder een verklaring van Greenpeace zetten. Het probleem met wegwerpplastic is juist vele malen groter dan dat met hygiëne.

De Deense ontwerper Isabel Aagaard is het daar helemaal mee eens. Ze werkte jaren in de medische sector en zag hoeveel eenmalige producten daar, maar ook thuis, dagelijks de prullenbak ingaan. Vooral wattenstaafjes scoren slecht, omdat ze verkeerd worden weggegooid: in de wc in plaats van de prullenbak. De foto van het zeepaardje dat zijn staart om een wattenstaafje had ­gestrengeld, ging de hele wereld over.

Oceaanplastic

LastObjects moeten dat tegengaan. Er zijn herbruikbare wattenstaafjes, tissues en make-upschijfjes. Het wattenstaafje is gemaakt van synthetisch rubber (tpe) en zit in een doosje van biologisch afbreekbaar plastic. De nieuwe varianten van het doosje zijn gemaakt van oceaanplastic dat op stranden is verzameld.

De herbruikbare tissues bestaan uit biologisch katoen en zitten in een hoesje van siliconen. Het tissuedoosje heeft twee vakjes: één voor schone en één voor vieze tis­sues. LastObject schat dat de doekjes minstens 500 keer gewassen kunnen worden. Een pakje met zes herbruikbare exemplaren zou daarmee 3000 wegwerpzakdoeken ­vervangen.

De make-upschijfjes bestaan uit 70 procent FSC-gecertificeerde houtvezels en 30 procent gerecycled katoen. Het doosjes is even­eens gemaakt van plastic afval uit de oceanen. “De viscose is op een milieuvriendelijke manier gemaakt”, zegt een woordvoerder van het bedrijf. In een doosje zitten zeven composteerbare wattenschijfjes, die 1750 keer mee zouden kunnen. “Na 250 keer gewassen te zijn in het lab zagen ze er nog min of meer hetzelfde uit.”

Alles staat en valt met het gebruik door consumenten

Het blijkt vrijwel onmogelijk om de claims van LastObject te controleren. Verschillende wetenschappers sturen de vragen door naar collega’s, die het antwoord ook schuldig blijven. Alles staat en valt met het gebruik van de producten door consumenten, is de consensus.

“Er zijn ons geen studies naar dit onderwerp bekend”, zegt ook Mariska Joustra, woordvoerder van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “We kunnen wel iets zeggen over de afweging tussen herbruikbare en wegwerpkoffiekopjes. Daarbij gaat het om de vraag of je producten beter eenmalig kunt gebruiken en weggooien, of vaker kunt gebruiken en tussendoor schoonmaken. Bij koffiebekers ontloopt het elkaar niet veel. In het geval van LastObject zijn zulke studies er (nog) niet.”

Jeroen Dagevos van de Plastic Soup Foundation denkt dat producten van LastObject wel degelijk duurzamer kunnen zijn dan wegwerpvarianten. “De studies naar herbruikbare en wegwerpkoffiebekers waaruit blijkt dat de milieu-impact weinig scheelt, vind ik tekort schieten. In levens­cyclusanalyses ligt vaak de nadruk op energie- en watergebruik. Maar in plastic zitten allerlei hulpstoffen die naar het milieu kunnen lekken. Deze effecten worden vaak niet meegenomen door een gebrek aan beschikbare data.”

Ruth Mugge, hoogleraar ontwerp voor duurzaam consumentengedrag aan de TU Delft, verwacht dat de spullen van Last­Object niet voor iedereen geschikt zijn. “Gemak is voor veel consumenten doorslaggevend en dat maakt het gebruik van deze producten al meteen lastiger. Hergebruik wordt vaak als viezer ervaren, dus voor mensen die veel waarde aan hygiëne hechten, zal dit niet snel een optie zijn. Tegelijkertijd is er een groeiende groep mensen die het milieu belangrijk vindt en dus open kan staan voor deze producten. De functionaliteit is ook belangrijk. Als een product niet werkt, gebruiken mensen het niet.”

Minder smerig

Gebruikersreacties lopen sterk uiteen. Op trustpilot.com variëren recensies van ‘ik gebruik ze al twee jaar met veel plezier’ tot ‘veel minder smerig dan verwacht’ en ‘een enorme teleurstelling’. Op het blog alternativetravelers.com wordt gewaarschuwd het herbruikbare wattenstaafje niet onder de douche te gebruiken, omdat het dan kan breken. De auteur vindt de tissues sterk en zacht en adviseert de make-upschijfjes met de hand uit te wassen.

En daar zit precies de crux. “Als je de producten schoonmaakt onder de warme kraan doe je het eventuele milieuvoordeel waarschijnlijk meteen teniet”, zegt Joustra, omdat water opwarmen veel energie kost. Jou­stra adviseert de tissues en make-upschijfjes mee te wassen in de wasmachine. De wattenstaafjes kun je volgens LastObject met een druppeltje alcohol of schoonmaakmiddel inwrijven en uitspoelen. Dan hoeven ze niet meer in de (vaat)wasmachine.

Uiteindelijk is het dus maar de vraag of herbruikbare wattenstaafjes, tissues en ­make-upschijfjes duurzamer zijn dan wegwerpexemplaren. Het kan al veel schelen als je de laatste selectiever koopt, gebruikt en op de juiste manier weggooit. Wat in ieder geval niet duurzaam is, is LastObject uitproberen en niet meer gebruiken, zoals Heather Docherty uit de VS, die op trustpilot schrijft: “Je moet ze gebruiken om erachter te komen hoe verschrikkelijk ze zijn. Maar dan kun je ze niet meer terugsturen.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden