Help! Mijn pinguïn sneuvelt

Beeld x

Bord- en kaartspellen blijven enorm populair. Hier drie gezelschapsspellen waarbij je tijdens het winnen of verliezen ook nog iets opsteekt over de natuur.

Samen winnen of verliezen op Antarctica

Geef de pinguïns en zeehonden voldoende voedsel, anders vallen ze ten prooi aan jagers of gaan ze ten onder op een smeltende ijsschots. Een spel met deze opdracht, Antarctica genaamd, klinkt zwaarmoedig maar dat valt wel mee. De ondertitel luidt ‘Zomer op de Zuidpool’, er hangt dus geen verhaal over klimaatverandering aan vast, dat kun je er desgewenst zelf bij denken.

In het bordspel staan opgroeiende dieren en zich telkens verplaatsende scholen vissen centraal. De dieren worden bedreigd door jagers en smeltend ijs, maar patrouilleboten en helikopters kunnen de jagers uitschakelen en de dieren beschermen. Bijzonder aan Antarctica is dat het een coöperatief spel is. De opdracht aan de spelers gezamenlijk is om de dieren vet te mesten tot volwassen beesten. Lukt dat, dan heeft het hele gezelschap, 2 tot 5 spelers, gewonnen. Mislukt het en wordt een dier neergeschoten of van een smeltende ijsschots gehaald, dan verliest iedereen.

Die aanpak is even wennen. Ieder heeft een of meer taken, afhankelijk van het aantal spelers, zoals de zeehonden voeden, of de patrouilleboten verplaatsen. De dieren kunnen zwemmen en over het ijs lopen. De jagers meren aan op steeds een andere ijsvlakte. Al spelend wordt duidelijk welke strategieën er allemaal mogelijk zijn. Zo snel mogelijk een jager uitschakelen? Of eerst de jonge dieren, die nog niet ver kunnen verplaatsen, aan vis helpen? Omdat er verschillende keuzes zijn, werkt het coöperatieve element hier goed. Met z’n allen tegen de vijand. Dan is het alleen nog oppassen dat niet één persoon voor iedereen de aanpak voorzegt, of dicteert.

Het is wel nodig eerst een proefpotje te doen om alle regels door te krijgen. De spelers moeten het geduld opbrengen om de stappen goed te lezen en begrijpen. Zitten die eenmaal in het hoofd, dan kan de aandacht naar het speelbord. Dat is kleurig uitgevoerd met kaartjes en plastic bootjes. Heel handig dat er wat reservekaartjes bij geleverd worden.

Antarctica is van Sunny Games, een speluitgever die meer coöperatieve spellen uitbrengt. Nisyros bijvoorbeeld, over een vulkaan die uitbarst. Kunnen de spelers genoeg boten bouwen om de inwoners te redden? Dit zijn spellen voor grofweg boven de tien jaar. Ook voor jongere kinderen zijn er samenwerkingsspellen, zoals Zoomemo. De spelers moeten dan alle dieren terug naar hun plaats brengen voordat de directeur eraan komt. Er is zelfs een spel voor de allerjongsten, 3-plus, waarbij gezamenlijk groente uit een moestuin wordt geoogst.

Als een team samenwerken, zonder winnaars en verliezers heeft een meerwaarde, redeneert Sunny Games: ‘Spelers luisteren naar elkaar en nemen samen beslissingen’, aldus de folder. Dan gaat er wellicht minder snel een speelbord door de kamer door toedoen van een fanatieke verliezer.

Antarctica. Sunny Games. 2-5 spelers 10+ 25,95 euro.

De winnaar weet alles van vogels

De doos belooft een verslavend bordspel, ‘nieuw en uitdagend’. Maar zeg, de opzet is hartstikke traditioneel. Wie aan de beurt is krijgt een vraag, kan een punt scoren, een kleurtje winnen. Alle kleuren binnen: eerste plek! Dat is toch net Triviant?

Maar wacht, er is veel meer. Er zijn allerlei moderne toevoegingen, verfrissende onderdelen. Bij dit spel van Monica Wesseling, dit jaar uitgekomen, scoor je niet zomaar punten. Bij een goed antwoord heb je een eitje te pakken. En dat ei past in je eigen ronde spelschijf. Inderdaad, een vogelnestje. Zes eieren passen erin, in vrolijke kleuren. Alle vragen gaan over vogels.

‘Pijnlijk als je zijn oog op je voet hebt’, is er een, in de categorie ‘Vogels in de taal’. Zo zijn er nog een handvol categorieën. ‘Hints’, met opmerkelijke tips over een vogelsoort. Ook een geinige: ‘Vogels met flair’, waarin culturele verwijzingen naar vogels de revue passeren.

Hoge cultuur: ‘Een wereldberoemd ballet is naar deze vogel vernoemd’. Of lager: ‘Je kunt er een nachtje slapen of onderweg eten’. Helaas, bij een fout antwoord krijg je niet direct duidelijkheid. De kaart moet onderop de stapel.

De meest vernieuwende categorie heet ‘Wie fluit daar?’. Geluidsvragen dus. Gelukkig niet met een cd bij het spel - dan moet je zo klungelig heen en weer lopen naar de stereo. Nee, gewoon met een app, op de telefoon. Scan met de camera een barcode op de spelkaart en je hoort een vogel fluiten. Welke is het? Er zitten vrij simpel te herkennen soorten bij, zoals de merel en de mus.

Tekst loopt door onder de afbeelding

'Vogel 't uit'. Beeld x

Maar - daarin lijkt dit spel wel weer op Triviant - ook lastige vragen. Wie herkent er direct de klank van winterkoning of Turkse tortel? De echte vogelaar valt hier niet bij in slaap. Maar de relatieve leek is ook weer niet per definitie kansloos.

De ogen sluiten, dat helpt wel bij het herkennen. Minimale leeftijd voor deelname? Elf, volgens de doos. Optimistisch. Kinderen kunnen hier een boel van opsteken, dat sowieso.

Die speldoos is vrij klein, goed hanteerbaar. Niet zo’n sta-in de-weg in de kast, zoals bij Levensweg of Monopoly. De (sterke) kartonnen onderdelen zijn mooi vormgegeven, met gestileerde vogeltekeningen van Jeannette Steenmeijer.

Vogel ’t uit. Luitingh-Sijthoff. Voor 2 tot 6 spelers 11+. 19,99 euro.

Bingo! Met de bruine kiwi

Ooit gehoord van het prachtelfje? Of de vorkstaartscharrelaar? Wel als je vogelbingo hebt gespeeld. Daarin figureren 64 vogels van over de hele wereld waarmee je, de naam geeft het al aan, bingo kunt halen.

Het is een prachtig vormgegeven spel met fijne, kleurige tekeningen van Christine Berrie, uitgegeven door de Vogelbescherming. Er zit ook een vogelgidsje bij. Zo is het prachtelfje een kleine, felblauwe zangvogel die in de dorre gebieden van Australië voorkomt. De vorkstaartscharrelaar is een kleurrijke, holenbroedende vogel, te vinden op de savannes in het oosten en zuiden van Afrika. Er staat ook steeds een grappig weetje in de beschrijvingen. Zo heeft de Amerikaanse fregatvogel de gewoonte om voedsel van andere vogels te stelen.

Het spel is mooi uitgevoerd. Er is een met vogels bedrukte zak met 64 stevige kaartjes met de vogelafbeeldingen erop. Zodra een kaartje getrokken is, kan het naar een groot aflegbord waar ook alle vogels op staan. Zo kan een speler nog even nagaan welke vogels al geweest zijn. Twaalf bingokaarten geven genoeg afwisseling als je het spel vaker speelt.

Tekst loopt door onder de afbeelding

VOGELBINGO Beeld x

Het werkt verder als gewone bingo. De spelleider haalt een kaartje uit de zak, noemt de naam van de vogel en de spelers leggen een oranje fiche op hun bingokaart als het dier erop staat. Daarbij moet wel iedereen de afbeelding goed kunnen zien. Voor de speler is het makkelijker het plaatje te herkennen op de bingokaart, dan alle namen na te moeten gaan.

De spelregels geven een uitdagender variant aan voor ervaren spelers: de vogel beschrijven. Zoiets als: ‘kleine, niet-vliegende, nachtactieve vogel met een lange snavel, ook wel het nationale symbool van Nieuw-Zeeland’. De speler die op zijn bingokaart tuurt, moet dan aanslaan op ‘bruine kiwi’.

Voor wie de bingo met kinderen speelt, is dat niet aan te raden. Ekster of roodborst zijn misschien nog herkenbaar, tuinhuppend, te omschrijven, maar met blauwvleugelpitta of grote trap is dat niet te doen. Voor kinderen is deze uitgave van bingo minder saai dan één met getallen. Leuke bijkomstigheid is dat na een paar keer spelen, de verschillende beelden van de vogels in het hoofd terechtkomen. Het is daarnaast met kinderen aan te bevelen dat je ‘bingo’ mag roepen als één rij op de kaart vol is. Dat maakt het dynamischer dan spelen tot de hele kaart vol is.

Vogelbingo. 2-6 spelers 6+. Vogelbescherming/Kosmos Uitgevers 29,99 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden