Nieuws Palmolie

Helemaal stoppen met palmolie is volgens Ekoplaza niet verstandig

Dierenbeschermers op Sumatra hebben een jonge orang-oetan bevrijd die vast was komen te zitten op een palmolie-plantage. Beeld Getty Images

Als eerste duurzame supermarkt in de Benelux heeft Ekoplaza palmolie uit alle huismerkproducten gehaald. Maar volledige uitbanning van palmolie ziet de keten niet zitten.

De pindakaas van Ekoplaza bestaat volledig uit pinda’s en in de stroopwafels zit voortaan cacaoboter. Palmolie, een fel bekritiseerd en veelgebruikt ingrediënt, is door Ekoplaza uit alle huismerkproducten verwijderd en meestal vervangen door alternatieven. Ekoplaza zegt de eerste supermarkt in de Benelux te zijn die deze stap heeft genomen.

Palmolie wordt al jaren in verband gebracht met illegale ontbossing, landroof en aantasting van de leefomgeving van bedreigde diersoorten, zoals de orang-oetan. Vijf jaar geleden begon Ekoplaza ‘vanwege de maatschappelijke discussie’ met het plan om het huismerk volledig palmolievrij te maken. 

Palmolie niet volledig uit assortiment

“We kregen er veel vragen over”, zegt Steven IJzerman, kwaliteitsmanager van Ekoplaza. “En omdat we ons niet zo duidelijk uitspraken over palmolie, trokken sommige consumenten hun eigen conclusies. ‘Zolang Ekoplaza nog palmolie in het assortiment heeft, zijn ze slecht bezig’, hoorde je dan.” De klant had ook niet altijd voldoende keuze: zo verkocht Ekoplaza alleen granola-repen mét palmolie. 

Nu heeft Ekoplaza een duidelijk verhaal voor klanten, zegt IJzerman. Maar dat verhaal ziet er anders uit dan het bedrijf vijf jaar geleden dacht. Ekoplaza zweert palmolie namelijk niet volledig af. Van de 300 huismerkproducten hadden er zo’n 30 palmolie. Die zijn nu palmolievrij.

“Maar gaandeweg ontdekten we in het onderzoek naar alternatieven dat het geen goed idee is om palmolie volledig in de ban te doen”, zegt IJzerman. “De positieve impact van ‘palmolievrij’ op biodiversiteit en klimaat is namelijk te klein of zelfs minimaal. Helemaal stoppen kan zelfs negatieve effecten hebben.”

Dat zit zo. Palmolie heeft een hoge opbrengst per hectare en voor de teelt zijn relatief weinig bestrijdingsmiddelen en kunstmest nodig. Ook heeft de oliepalm weinig water nodig. Geen andere plantaardige olie scoort op deze milieu-aspecten beter dan palmolie, schrijft Ekoplaza. Als alle gebruikte palmolie vervangen moet worden door andere plantaardige olieën, is voor dezelfde productie veel meer landbouwgrond nodig. Ontbossing zou dus niet zomaar stoppen.

Geruchtmakende video

Ekoplaza gebruikt komende maanden een spraakmakende reclamevideo van Greenpeace die vorig jaar met Kerst werd geweigerd op de Britse tv-zenders. Het filmpje zou te politiek zijn. Online trok de video al tientallen miljoenen views. De jonge orang-oetan Rang-Tan speelt de hoofdrol en moet kijkers bewust maken van de gevolgen van niet-duurzame palmolie.

‘De waarheid ligt in de nuance’

Het debat rond palmolie is sterk gepolariseerd. Milieudefensie documenteert al twintig jaar lang allerlei misstanden en is daarom bijvoorbeeld fel tegen. Vorige week diende Milieudefensie een klacht in tegen ING bij het Nederlandse contactpunt van de Oeso, de organisatie van ontwikkelde landen, omdat de bank palmolieproducenten financiert. Voorstanders zeggen dat de wereld niet zonder palmolie kan en dat je beter kunt meewerken aan verduurzaming van de keten.

“De waarheid ligt in de nuance”, zegt IJzerman. “Palmolie is goedkoop en makkelijk om mee te werken. Een supermooie grondstof. Maar zorg wel dat je productieketen op orde is. En gebruik niet uitsluitend palmolie. Dat legt te veel druk op de gebieden waar palmolie geproduceerd wordt. Gebruik bijvoorbeeld ook cacaoboter of zonnebloemolie. En kies voor biologisch.”

Omdat helemaal stoppen dus geen goed idee is, liggen in de 83 winkels van Ekoplaza ook producten die nog wél palmolie bevatten. Deze producten vallen niet onder het Ekoplaza-huismerk. Ekoplaza kiest hierbij voor biologische, gecertificeerde palmolie. 

Het belangrijkste palmolie-keurmerk RSPO krijgt regelmatig kritiek, als weer blijkt dat deelnemende producenten de regels aan hun laars lappen. Is dat geen risico voor Ekoplaza? “We weten precies waar deze palmolie vandaan komt, namelijk uit Ecuador en Colombia. Het zijn betrouwbare, biologische bronnen.”

Palmolie is goedkoop. Worden de huismerkproducten nu duurder? “Niet of nauwelijks. Alleen als we ook nieuwe verpakkingen introduceren, namelijk zonder plastic. Maar voor de granolarepen verandert de prijs bijvoorbeeld niet.” De pindakaas die volledig uit pinda’s bestaat, is ook nog eens lekkerder dan pindakaas met palmolie, zegt IJzerman. “Twee jaar terug versloeg het Ekoplaza-huismerk Calvé in de ‘grote pindakaastest’ van de Volkskrant. Als je een olierijke pinda gebruikt, wordt de pindakaas ook zonder palmolie smeuïg.” 

Lees ook:

Aegon trekt zich terug uit de palmolie, een product dat in de helft van de ­supermarktproducten zit.

Het keurmerk voor duurzame palmolie heeft in vijftien jaar tijd te weinig opgeleverd, vindt verzekeraar Aegon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden