AnalyseStikstofcrisis

Helaas, het stikstofprobleem is niet opgelost met het uitkopen van 25 piekbelasters – al helpt dat wel

Premier Rutte en en landbouwminister Schouten tijdens een werkbezoek aan een melkveebedrijf op de Veluwe. Dit grote natuurgebied lijdt sterk onder stikstof afkomstig uit de veehouderij.Beeld ANP

Met het uitkopen van ‘piekbelasters’ is het stikstofprobleem nog niet opgelost. Maar het levert wel winst op.

Een kalkoenenboerderij in Ermelo, een kalverhouderij in Otterlo, een varkensbedrijf in de Brabantse Kempen – het zijn maar drie voorbeelden uit een lijst van 25 agrarische ‘piekbelasters’. Onderzoeksplatform Investico bracht deze agrarische bedrijven die vlak naast een natuurgebied liggen én veel stikstof mogen uitstoten in kaart. Het maakt de stikstofdiscussie in een oogopslag heel concreet. Het lijkt ook alsof het kabinet de oplossing van het stikstofvraagstuk nu op een presenteerblaadje aangereikt krijgt: draai (cru gezegd) deze bedrijven de nek om, trek daar wat geld voor uit en het land kan weer door. Ook de agrarische sector zou niet ongelukkig hoeven te zijn: als het uitkopen van een relatief klein aantal boerenbedrijven al veel winst oplevert, hoeft de rest van de sector minder offers te brengen. Helaas is de werkelijkheid weerbarstiger en is het stikstofprobleem niet opgelost met het uitkopen van 25 piekbelasters – al helpt dat wel.

Vergunning

Vooropgesteld: de 25 boerenbedrijven doen niets wat niet mag. Zij hebben van de provincie een vergunning om op hun locatie een bepaalde uitstoot te veroorzaken. Het is zelfs denkbaar dat het bedrijf minder stikstof produceert dan vergund, doordat er minder kalkoenen in de stal zitten dan zou mogen, of doordat de varkensstal inmiddels is voorzien van een luchtzuiveringsinstallatie. Deze 25 zijn ook niet per se de ‘vuilste’ boeren van Nederland. Wat zij gemeen hebben, is dat zij allemaal binnen 250 meter van een beschermd natuurgebied zijn gevestigd. Maar om te kunnen vaststellen hoe schadelijk de uitstoot van een veehouderij is voor de natuur, is het nodig om te kijken naar meer factoren dan alleen afstand. De staat waarin het naast de boerderij gelegen natuurgebied verkeert is ook van belang: is het al sterk overbelast door stikstof (of valt dat nog enigszins mee) en komen er veel (of juist weinig) kwetsbare soorten voor? Een zelfde hoeveelheid uitstoot doet in het ene natuurgebied meer kwaad dan in het andere.

Bovendien wordt een natuurgebied niet uitsluitend belast door de naastgelegen veehouderijen. Van de stikstof (in de vorm van ammoniak) die uit een veestal wordt uitgestoten, slaat een deel weliswaar weer neer in de buurt, maar tweederde ervan waait meer dan tien kilometer weg en na een afstand van 250 kilometer is nog steeds niet alle uitstoot weer neergeslagen. Het uitkopen van een kalkoenenboerderij in Ermelo levert wel enige winst op voor de natuur, maar de stikstof die neerslaat op de Veluwe is afkomstig uit negen provincies. En verder zucht de Veluwe ook onder stikstof die afkomstig is van het wegverkeer en de industrie.

Dat één boerenbedrijf evenveel stikstof uitstoot als er is bespaard door het verlagen van de snelheid voor auto’s, toont vooral hoe gering het effect is van de snelheidsmaatregel. Het laat ook zien dat het opkopen van een piekbelaster een bouwproject daar in de buurt weer mogelijk kan maken. Maar om de natuur te laten herstellen van de overdaad aan stikstof is veel meer nodig. Daarvoor zal in het hele land en in alle sectoren de uitstoot moeten verminderen. Het stikstofadviescollege van Johan Remkes adviseerde daarom de regering om wettelijk vast te leggen dat de komende tien jaar de stikstofuitstoot wordt gehalveerd. Minister Schouten heeft er inmiddels voor gekozen dit advies niet op te volgen.

Lees ook:
Deze 25 agrarische topvervuilers kunnen het stikstofprobleem oplossen
Om uit de stikstofcrisis te komen moeten grote vervuilers in de veehouderij gericht worden uitgekocht. Sommige produceren zestig keer meer stikstof dan de gemiddelde veehouder, blijkt uit onderzoek. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden