Maria Verbaal sproeit haar tuin in Eindhoven

Reportage Waterspits

Hebben we wel genoeg water om al die tuintjes te besproeien?

Maria Verbaal sproeit haar tuin in Eindhoven Beeld Roos Pierson

Plantjes voor tegels in de tuin, dat is de beste manier om wateroverlast te voorkomen. In droge zomers mag het groen niet verpieteren. Maar hebben we wel genoeg water om al die tuintjes te besproeien?

 Kijk, zie je die blaadjes en dat zand rond die varens liggen?” Diederik van Duuren (28), promotieonderzoeker duurzaam watermanagement aan de Universiteit van Maastricht, wijst op een smalle voortuin van een jarendertigwoning in de buurt Hemelrijken, Eindhoven. “Doordat zo’n plant zand, bladeren en fijnstof afvangt, blijven de straat en lucht schoner. Bovendien neemt ze CO2 op én produceert ze ook nog eens zuurstof. Kortom, zo’n plant zuivert letterlijk de lucht.”

Van Duuren wil nog maar eens benadrukken dat de stenen onze tuinen uit moeten. Dan heeft hij het nog niet eens gehad over het verkoelend effect van groen, de biodiver­siteit en het voorkomen van wateroverlast. Zonder tuinen waarin het water gewoon de grond in kan zakken bij een fikse regenbui, staan onze huizen en tuinen straks blank. “Onze riolen zijn gemaakt om buien van 20 tot 30 mm per uur te verwerken. In de toekomst verwachten we steeds vaker extreme buien, van soms wel meer dan 100 mm. Zo veel water in een keer kan ons rioolsysteem niet verwerken.”

Stenen inruilen voor planten

Even verderop, in het nieuwbouwdeel van Hemelrijken, worden de straten en tuinen grotendeels gedomineerd door steen, wat Van Duuren zorgen baart. De vergroening gaat hier niet rap genoeg, vindt hij. Dat dacht ook een aantal Hemelrijkers een paar jaar geleden. Geïnspireerd door operatie Steenbreek, het landelijk initiatief om stenen uit tuinen te halen, probeert deze Hemelrijkse groencommissie bewoners te verleiden stenen in te ruilen voor gratis planten, grond en advies. Langzaam raken buurtbewoners enthousiast.

Diederik van Duuren Beeld Roos Pierson

Toch beziet Van Duuren deze vergroening met enige zorg. Dat zit ’m vooral in het besproeien van die tuinen, licht hij toe. De vraag naar water tijdens droge periodes neemt hierdoor alleen maar toe, terwijl drinkwaterbedrijven sowieso al een stijging in het verbruik registreren. Tegelijk is er door de droogte juist minder water beschikbaar. “We dachten voorheen dat er altijd genoeg water is in Nederland, maar we kunnen dat niet meer met zekerheid stellen. We zien nu al dat rivieren in veel gebieden te laag staan, waardoor het water te verontreinigd is om er drinkwater van te maken.” Voor boeren geldt er bij een te lage grondwaterstand een sproeiverbod.

Waterspits

Als schaarste een groter probleem wordt tijdens droge periodes, moet je dan je tuin nog wel willen sproeien met drinkwater, vraagt Van Duuren zich hardop af. “Met een kwartier sproeien verbruik je zo’n 100 liter water, terwijl we gemiddeld 120 liter water per dag gebruiken.”

Drinkwaterbedrijven hebben daarnaast nog een acuter probleem, weet de promovendus die verbonden is aan drinkwaterbedrijf WML in Limburg. We gebruiken tijdens de droge periodes niet alleen méér water, we gebruiken het ook massaal rond hetzelfde tijdstip: tussen 18.00 en 22.00 uur ’s avonds. “We noemen dit de waterspits: mensen komen vaak letterlijk uit de spits, gebruiken water bij het koken, vullen misschien nog een zwembadje, sproeien daarna de tuin en nemen ten slotte nog een tweede douche omdat ze zo bezweet zijn.”

Neemt die waterspits almaar toe, bijvoorbeeld doordat al die groene tuintjes gesproeid worden? Dan kunnen waterbedrijven in de toekomst misschien niet meer garanderen dat de waterdruk op die momenten gelijk blijft, verwacht Van Duuren. Er kunnen zo storingen en lekkages ontstaan doordat er veel water door de leidingen gaat en er een sterk wisselende druk op het leidingnet staat. En op sommige plekken zal er minder water uit de kraan komen. “Dat kan ook bruin water zijn doordat deeltjes ijzer en mangaan die zich tegen de wand van de leiding hebben afgezet, loskomen als het water harder door de leidingen wordt geperst. Niet gevaarlijk, maar niet fijn als je een was draait.”

Timer

Om de waterspits te beperken, startten een aantal drinkwaterbedrijven, waaronder Vitens en WML, afgelopen zomer al een campagne waarin ze mensen opriepen hun waterverbruik te beperken en over de dag te spreiden. Van Duuren: “We adviseren bijvoorbeeld om niet te sproeien. Als mensen dit toch willen, dan het liefst na 22.00 uur ’s avonds. Eventueel door een timer op de sproeier te zetten.”

“Of ik tijdens de waterspits sproei?”, vraagt Maria Verbaal (61) in de tuin van haar woning in een van de Hemelrijkse nieuwbouwdelen. Poes Pebbels springt verschrikt weg voor de diepgroene waterslang die ze uitrolt ter gelegenheid van de foto. Jazeker, antwoordt ze lachend. “Overdag als de zon schijnt, wil ik niet sproeien en na 22.00 uur lig ik in bed.” Gelukkig sproeit Verbaal, lid van de groencommissie, niet zo veel meer sinds haar tuin ‘volwassen’ is. “Weet je hoe dat komt?”, reageert Van Duuren terwijl hij om zich heen wijst naar de weelderige beplanting in Verbaals tuin. “Bijna alle aarde in Maria’s tuin is bedekt met groene planten. Het zonlicht valt hierdoor niet direct op de aarde waardoor het water in de grond geen kans krijgt om te verdampen.” Gehurkt haalt hij een handje aarde onder een plant vandaan: “Voel maar hoe vochtig deze aarde is.”

Houtsnippers

Wil je dus het waterverbruik in je tuin beperken? Zorg dan dat de grond goed bedekt is, is zijn advies. “Ook in een jonge tuin met nog weinig groen kun je er met houtsnippers of grind voor zorgen dat het vocht in de bodem niet te snel verdampt.” Zorg ook voor een bodemstructuur die goed in staat is om voedingsstoffen en vocht vast te houden. Voeg bijvoorbeeld klei of humus toe. Kies voor planten die zich goed kunnen afsluiten tegen extreme droogte en zet ze op de juiste plek. “Zet planten met diepgroene bladeren, zoals klimop, in de schaduw. Planten met licht, meer grijsachtig, blad zoals lavendel, ezelsoor of kogeldistel overleven juist goed in de volle zon.”

De allerbelangrijkste tip: maak de afweging of sproeien wel nodig is. Sommige planten, bijvoorbeeld gras, kunnen best een tijdje zonder water. Van Duuren: “Geel gras ziet er misschien niet zo fraai uit, maar de wortels leven nog en het herstelt zich snel als er weer regen valt.” Wil je toch sproeien tijdens de spits? Gebruik dan in eerste instantie water uit de regenton of een zwembadje dat je nog hebt staan, besluit hij. “Is de regenton leeg en wil je nog steeds sproeien? Vul hem dan bij buiten de waterspits.”

Lees ook: 

Drinkwaterbedrijf Vitens: kraan moet eerder dicht

De vraag naar water stijgt zo explosief dat drinkwaterbedrijf Vitens waarschuwt dat het die niet langer kan bijbenen. De consument moet dus zuiniger zijn met water.

Weg met al die tegeltuinen

De gemiddelde stadstuin ligt tegenwoordig vol tegels. En daar is het milieu niet blij mee. De actie Operatie Steenbreek wil dit veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden