Stofwolken bij het ploegen van een droge akker in april 2020,  in de Sallandse Heuvelrug.

Droogte

Grote droogte: akkergrond verstuift en er verdampt meer dan dat er regen valt

Stofwolken bij het ploegen van een droge akker in april 2020, in de Sallandse Heuvelrug.Beeld ANP

De droogte wordt zorgelijk. Het tekort aan neerslag in Nederland bereikt vrijdag waarschijnlijk de 100 millimeter. Donderdag stond het tekort op 97 millimeter.

Slecht nieuws voor landbouwers en natuurbeheerders: op korte termijn wordt geen regen van betekenis voorspeld. Het KNMI denkt, op basis van een vijftiendaagse verwachting, dat het neerslagtekort in de komende twee weken zal oplopen tot 135 mm. “Daarmee kunnen we eind mei al op een niveau komen dat in een klimatologisch normaal jaar pas na de zomer, rond augustus, wordt bereikt”, zegt Rob Sluijter, klimatoloog bij het KNMI in De Bilt.

Eén droog jaar (2018) is niet fijn, nóg een droog jaar (2019) is zorgelijk, een derde, opeenvolgend kurkdroog jaar (2020) wordt een serieus probleem. Niet alleen voor de natuur, ook voor de landbouw. Sinds voorjaar 2018 valt er veel te weinig regen in Nederland. Dat jaar is de geschiedenis ingegaan als het droogste sinds 1976 – toen er op de Veluwe grote natuurbranden woedden.

Weliswaar viel er in de afgelopen wintermaanden veel neerslag waardoor te lage grondwaterstanden konden herstellen. Maar sinds half maart stopte de regen, juist in de periode dat landbouwgewassen werden geplant en ingezaaid.

‘We hebben te maken met een ontzettend droge lente’

Sluijter: “Deze situatie hebben we nu al twee maanden. De grondwaterstanden in hogere delen van Nederland zijn weer aan het dalen. We hebben te maken met een ontzettend droge lente, waardoor de toplaag van de bodem uitdroogt. Voor agrarisch Nederland is dat zorgelijk. Je ziet op veel plaatsen dat landbouwgrond aan het verstuiven is.”

Onder meer op de hogere zandgronden in Brabant gebeurt dat. Deze provincie investeert de komende tien jaar 68 miljoen in extra maatregelen om de verdroging van de natuur tegen te gaan. Mari de Bijl, beheerder bij het Brabants Landschap pleitte eerder deze week voor maatregelen om de doorstroming van water in Brabantse beken te belemmeren met boomstammen en –stronken in de waterlopen. “We laten onze beken leeglopen”, zei hij. In de afgelopen decennia is er in Nederland vooral geïnvesteerd in snelle afvoer van water, onder meer om agrarische belangen veilig te stellen.

Droogte in 2019: het water in een diepliggende poel bij Doetinchem stond zo laag dat de waterlelies op steeltjes stonden en watermosselen verdroogden. Beeld Herman Engbers

Het KNMI berekent het neerslagtekort in Nederland op basis van gegevens van stations in De Bilt, De Kooy, Groningen, Heerde, Hoofddorp, Hoorn, Kerkwerve, Oudenbosch, Roermond, Ter Apel, West-Terschelling, Westdorpe en Winterswijk. Iedere dag wordt om 10.00 uur de neerslag gemeten. De grafieken van het neerslagtekort stijgen sinds april, maar die tendens was er dus al sinds maart, ruim voor aanvang van het officiële begin van de meetperiode (van 1 april tot 1 oktober). De stijgende lijn duidt op toename van de droogte: er verdampt meer dan dat er regen valt.

Pluspunt is er dat in de stroomgebieden van de grote rivieren nog voldoende aanvoer is, omdat in de buurlanden wel wat regen is gevallen. Volgens Rijkswaterstaat is de situatie van het grondwater in Nederland wisselend: er zijn gebieden waar de stand normaal is, maar ook delen waar de waterstand zeer laag is – vooral op de hogere zandgronden. Volgens Rijkswaterstaat is de afvoer van Rijn en Maas op dit moment lager dan normaal, maar nog steeds voldoende om aan de watervraag ten omliggende gebieden te voldoen.

Lees ook: 

‘Waterschappen laten de beken leeglopen, omdat ze bang zijn voor de boeren’

In Noord-Brabant begint de droogte nijpend te worden. De eerste verboden om water uit beken en sloten op het land te sproeien, zijn al van kracht.

Droogte komt echt niet alleen door klimaatverandering, zegt de weerman

Droogte puur wijten aan het klimaat is te simpel, zegt weerman Jan Visser. ‘Er is zoveel meer aan de hand.’

Zo droog, zelfs De Zumpe is niet meer zompig

De Achterhoek zucht onder de aanhoudende droogte. Trouw wandelde in 2019  een week met experts langs het Pieterpad door het droogste stukje Nederland, van Vorden naar Millingen aan de Rijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden