Reportage Duurzame energie

Groningen gaat voor duurzaam

Gedeputeerde Nienke Homan: ‘In Groningen hebben we een verhaal waaróm we willen verduurzamen.’ Beeld Reyer Boxem

Ze kan nog net haar portier vasthouden. “Wat waait het hier altijd hè?”, zegt Nienke Homan als ze uit haar elektrische dienstauto stapt. Links ligt de Waddenzee, met slechts de dijk ertussen. Rechts kijkt ze uit op het gebied rond de Eemshaven, een industrieel oerwoud waarin fossiel en duurzaam door elkaar groeien. Nog wel.

Met die opmerking over de wind wil Homan niet klagen over het weer, de Groningse gedeputeerde met ‘energie’ in haar portefeuille moet het juist hebben van de wind. Haar provincie is bij uitstek geschikt voor molens. En er is ook ruimte om die neer te zetten, liefst in eigendom van de Groningers zelf.

Toch zijn die wind en ruimte niet de enige verklaring voor de koppositie van Groningen als het gaat om energieverduurzaming. Het doel voor 2020 was 21 procent duurzame energie, daar gaat Homan overheen. “Eind volgend jaar zitten we op minimaal 36 procent”, zegt ze trots.

Werkgelegenheid

Op weg naar het Eemsdeltagebied heeft ze tussen een banaan en een boterham door uitgelegd hoe haar provincie dat doet. “Het grote verschil tussen Groningen en de rest van Nederland is dat wij weten waaróm we willen verduurzamen”, zegt Homan. “In 2012 is de provincie letterlijk wakker geschud door de aardbevingen, en die kunnen we pas stoppen als de gaskraan dichtgaat. Mensen die wonen in gescheurde huizen zien heus wel het belang van de transitie. Maar de fossiele energiesector voorziet wel in 15.000 banen. In onze aanpak moeten we dus veiligheid, werkgelegenheid en milieu of klimaat combineren. Dat werkt enorm versterkend.”

De Groningers kunnen de overschakeling wel willen, het was aan het provinciaal bestuur om die verbouwing van Groningen in gang te zetten. Wat belangrijk is, zegt Homan, is dat een provincie duidelijk is. “Het heeft geen zin met z’n allen te debatteren over wat nodig is, dat leidt tot oeverloze discussies.” Je kunt volgens haar beter een duidelijke richting kiezen, en burgers, gemeenten maar ook bedrijven vragen mee te doen, terwijl ze de wijze waarop zelf kunnen invullen.

Houten windmolen

“De provincie heeft van tevoren helder gemaakt wat ruimtelijk mogelijk is, en zal daar niet aan tornen. Er zijn gebieden aangewezen waar grote windmolens kunnen staan. En er zijn spelregels voor de aanleg van zonneakkers. Ze moeten aansluiten bij stedelijk gebied of bedrijventerreinen en moeten passen in de aard en de inrichting van het landschap. Daar gaan we het dus niet meer over hebben.” Door die afspraken, ontstaat er initiatief. Komende jaren wordt 600 hectare aan zonne-akkers aangelegd, goed voor 20.000 huishoudens. En er zullen in 2020 240 grote windmolens draaien.

Maar vergeet de kleintjes vooral niet, zegt Homan op de provinciale weg tussen de stad Groningen en de Waddenkust. Ze wijst uit het autoraam. Een bescheiden windmolen met houten wieken staat speels naast een boerderij. “Ons beleid heeft ook ruimte geboden voor particulier initiatief. Een aantal oud-studenten van de universiteit Twente en de Saxion Hogeschool heeft in een schuur een eigen windmolen ontworpen, die door de houten elementen mooi is, goedkoop (40.000 euro) en beter past in het agrarische landschap. Er staan er binnen drie jaar inmiddels 230 van, die elk 20 huizen van stroom kunnen voorzien. In acht jaar heeft zo’n windmolen zich terugbetaald.”

Chemie vergroenen

Maar – Homan is niet iemand die graag het woord ‘probleem’ in de mond neemt – dat lokaal opwekken van energie zorgt ook voor een nieuwe ‘uitdaging’. Het elektriciteitsnet is gebouwd op basis van een centrale opwekking, namelijk door de vijf grote energiecentrales in Groningen. Als bedrijven en particulieren in de provincie zelf hun energie gaan opwekken, moet de infrastructuur aangepast, en dat is een veel grotere klus dan de aanleg van een windpark. Dat geldt trouwens niet alleen voor Groningen, maar voor heel Nederland.

Een tweede grote klus is de ontwikkeling van waterstof als energiedrager, waarin Groningen voorop loopt. “Het probleem van duurzame wind- en zonne-energie is dat er sprake is van pieken en dalen.” Die kunnen worden opgevangen als met de overcapaciteit aan elektrische energie water wordt gesplitst in waterstofgas en zuurstofgas. Die waterstof kan worden opgeslagen en op een andere tijd en plaats ingezet voor elektriciteitsopwekking.

“Daarmee kan niet alleen het dal in de duurzame energietoevoer worden opgevangen, je kunt er ook de chemie mee vergroenen of het gebruiken voor zwaar transport. We zeggen als provincie: als gaswinning het probleem is, is waterstof de oplossing.” Onze oplossing, zegt Homan. “Let’s go voor waterstof.” Maar het zal ook de oplossing voor Nederland zijn, en misschien wel voor Europa. “Ik durf best te zeggen dat de weg naar het klimaatverdrag van Parijs via Groningen loopt.”

Hoeveel CO2 kostte deze reportage?

Vervoermiddelen:

Fiets, trein (auteur), auto (fotograaf) en elektrische auto (gedeputeerde, die ook auteur, chauffeur en voorlichter meenam)

Afgelegde afstand:

360 km (auteur), 66 km fotograaf, 66 km (gedeputeerde)

CO2-uitstoot:

0 kg auteur, 1,254 kg gedeputeerde + passagiers, 15,312 fotograaf

Totale CO2-uitstoot:

15,312 kilo (dit is ongeveer de hoeveelheid die 2,5 boom per jaar opneemt)

Lees ook:
‘Elektrisch rijden vraagt om een andere mindset’

Elektrisch rijden is echt milieuvriendelijker dan een auto op benzine of diesel. Maar op een doorsnee werkdag blijkt een doorsnee laadstation uitgestorven.

Klimaatgezant Marcel Beukeboom: Deze top wordt anders

De komende VN-klimaattop in New York wordt anders dan eerdere, denkt Marcel Beukeboom. De Nederlandse gezant denkt dat de sleur van het vergadercircuit wordt doorbroken

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden