Groene koers Eon was onvermijdelijk

Beeld epa

De Duitse energiereus Eon stopt helemaal met fossiele brandstoffen. Een radicale keuze, maar "vanuit de bestaande cultuur nieuwe oplossingen vinden, gaat niet werken."

Een groot Europees energiebedrijf zonder gas, kolen en kernenergie. Op dit toekomstbeeld is gisteren een jaartal geplakt: 2016. Dan zal de Duitse energiereus Eon de 'oude' energie afstoten en volledig verdergaan met duurzame bronnen.

Een onvermijdelijke stap, zegt Kees Cools, hoogleraar Corporate Finance and Governance aan de Universiteit van Tilburg. Hij pleitte eerder dit jaar al voor een 'fundamenteel andere rol' voor energiebedrijven. Doen zij dat niet, dan zullen de traditionele energiebedrijven niet overleven, stelde Cools.

Rigoureuze koerswending
Toch is hij aangenaam verrast door de rigoureuze koerswending van Eon. "Tot voor kort waren de grote energiebedrijven vrij defensief. Nu zegt een van de grootste Europese spelers dat het tijd is voor een 'dramatische verandering', afgedwongen door 'de trend naar duurzame energie die alleen maar sterker zal worden'.

Die trend kan de energiebedrijven die niet lang geleden onaantastbaar leken, van het speelveld blazen. Cools spreekt zelfs van 'een perfecte storm'. In het DNA van de traditionele energiebedrijven staat geschreven dat alleen zij met fossiele brandstoffen en kernreactoren energie opwekken en verspreiden.

Maar dat model met de energiebedrijven als middelpunt, erodeert door onder meer zon en wind. Met windturbines en zonnepanelen kunnen consumenten en coöperaties zelf energie opwekken en terugleveren aan het net of aan elkaar.

De splitsing van Eon betekent feitelijk dat het bedrijf radicaal opnieuw begint, en dat kan ook niet anders, denkt Cools. "Als je vanuit de bestaande cultuur rigoureus nieuwe oplossingen probeert te verzinnen, gaat dat bijna nooit werken. De energiebedrijven denken vanuit hun bezit: de centrales en de netwerken. Maar beide zijn straks minder nodig."

De afsplitsing van het deel met conventionele energie doet enigszins denken aan de banken die hun giftige leningen en andere financiële producten hebben ondergebracht in een 'bad bank'. "Het verschil is wel dat banken met die producten hun klanten, de toezichthouders en belastingbetalers voor de gek hebben gehouden", zegt Cools. "Dat is niet aan de hand bij de energiesector. Vroeger was er niks mis met kolencentrales. De bezwaren kwamen pas toen we meer wisten over de gevolgen van CO2-uitstoot."

"Toch is er economisch gezien wel een duidelijke overeenkomst. Zowel de banken als Eon proberen zo snel mogelijk af te komen van een oud verdienmodel."

Steunen en kreunen
Voorlopig gaat dat met veel steunen en kreunen. Vattenfall (eigenaar van Nuon) moest dit jaar al enorme verliezen incasseren, net als RWE (Essent) en het Franse GDF, om een paar grote energiebedrijven te noemen. Ook deze bedrijven proberen op nieuwe manieren geld te verdienen. Zo denkt RWE erover zichzelf om te vormen tot een soort ICT-bedrijf voor huishoudelijke apparaten.

De winsten van de energieproducenten staan onder druk door de overcapaciteit. Door de economische tegenwind gebruikt Europa minder energie terwijl er wel meer wordt opgewekt. Door zonnepanelen en windturbines bijvoorbeeld.

Cools ziet de nieuwe koers als een duidelijk signaal voor de andere maatschappijen. "RWE kwam eerder dit jaar al met een investering van 200 miljoen euro in duurzame energievoorziening. Misschien dat RWE nu denkt: was dat wel voldoende?"

Eon-topman Johannes Teyssen maakt zijn de omslag van zijn bedrijf bekend Beeld epa

Eon kiest voor groene energie
Het Duitse energiebedrijf Eon kiest voor groene energie. Dat doet het bedrijf door zich te splitsen in een deel voor duurzame energie en een deel voor fossiele brandstoffen. Bestuursvoorzitter Johannes Teyssen maakte gisteren bekend dat de tak met de 'oude' brandstoffen over een paar jaar los van Eon naar de beurs gaat. Het Duitse bedrijf, een van de grootste energieproducenten van Europa, zal zich daarna langzaam terugtrekken uit het afgesplitste onderdeel.

Bij Eon werken momenteel 60.000 mensen. Naar verwachting zullen 20.000 medewerkers meegaan met de fossiele onderdelen.Eon is ook actief in Nederland. Het bedrijf heeft negen centrales waaronder een fonkelnieuwe kolencentrale op de Maasvlakte. Deze moet over enkele maanden een oude centrale vervangen. Het zou weleens de laatste kolengestookte centrale kunnen zijn die Eon neerzet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden