Arjen Verschure inspecteert op zijn akker het gewas.

ReportageNieuwe landbouw

Graan, dat is veel meer dan veevoer bij boer Verschure

Arjen Verschure inspecteert op zijn akker het gewas.Beeld Herman Engbers

Biologisch melkveehouder Arjen Verschure is graan gaan malen van zijn eigen akkers. De opmaat voor zijn grootse plannen in de Noordoostpolder, waar hét ‘uithangbord voor de landbouw-nieuwe-stijl’ moet komen.

Hij is een laatbloeier, zegt Arjen Verschure (47) lachend. Pas op zijn dertigste stapte hij in het Zeewoldense melkveebedrijf van zijn vader. Tijdens zijn jeugdjaren had hij daar geen enkele belangstelling voor, en omdat zijn inmiddels gepensioneerde pa niet aan hem trok, kon hij ongehinderd zijn eigen gang gaan en werd vertegenwoordiger in landbouwmachines. In die functie zag hij menige boerderij vanuit een ander perspectief, om alsnog tot het inzicht te komen dat boeren ‘een hartstikke leuk beroep’ is.

Maar wel met één manco, vindt de goed van de tongriem gesneden agrariër, gekleed in casual poloshirt en bermuda. “De boer is op zijn erf ver van de dorpskern druk met ondernemen – onzichtbaar voor de buitenwacht. Terwijl ik de mensen graag laat zien waarmee ik bezig ben, zodat die weten waar hun voedsel vandaan komt. En ons niet alleen maar kennen van de protestacties op het Haagse Malieveld.”

Daarom heeft hij zijn eigen online platform onder de domeinnaam Ikbenboer.nl. Een overzichtelijke site waarop hij beknopt zijn agrarische activiteiten en het voornemen voor meer verbinding met de samenleving samenvat, wat hem in januari de uitverkiezing van Zeewoldens Ondernemer van het jaar opleverde.

Zijn elektrisch aangedreven molensteen. Beeld Herman Engbers

Met één been in de stal, en het andere in de maatschappij, luidt Verschures credo. “Als boer is het belangrijk te weten wat daar speelt. Zo was ik een tijdje terug in Amsterdam, waar ik twee keer tevergeefs koffie met ‘gewone’ melk bestelde. Die horecagelegenheden hadden alleen maar van die plantaardige varianten van soja en haver. Dan kun je na terugkeer in de polder besluiten: die gasten zijn gek. Maar zo ga je voorbij aan het feit dat de wereld verandert, andere eisen stelt, en dat wij boeren daarin mee moeten. Zeker ook voor wat betreft de overgang naar een duurzame, meer toekomstbestendige sector.”

Een flinke plas

Daarvoor schakelde Verschure in 2016 over naar een biologische bedrijfsvoering. Zijn 150 melkkoeien leveren jaarlijks 1,4 miljoen liter aan zuivelcoöperatie Arla Foods. Een flinke plas, vindt de agrariër, maar al met al niet het meest bevredigende eindproduct. “Je hebt geen enkele invloed op de prijs, krijgt nooit eens te horen dat je melk geweldig is, en wordt dol van alle veranderende regelgeving – dan weer linksom, dan weer rechtsom. Door die frustratie heb ik mijn veestapel uitgebreid met een kudde Here­fordkoeien, een langzaam groeiend Engels vleesras dat bijna het hele jaar buiten loopt in een aantal gebieden van natuurorganisatie Het Flevo-landschap. Een hartstikke transparant product: na drie jaar grazen worden ze geslacht, vervolgens kan het vlees via website debiefstukboeven.nl besteld, om daarna te worden thuisbezorgd, of opgehaald op een vast punt in Zeewolde.”

Ooit bedacht hij dat hij – voor de nodige financiële zekerheid op zijn oude dag - op zijn veertigste zou stoppen met plannen maken; een deadline die ruimschoots is overschreden. Vijf jaar geleden kocht hij een aftandse boerderij in Nagele, aan de rand van Unesco-werelderfgoed Schokland in de Noordoostpolder, vijftig kilometer verwijderd van zijn melkveebedrijf, die als proeftuin moet fungeren voor zijn ideeën over ‘boeren 2.0’. “Uiteindelijk is het de bedoeling dat er één groot ondernemerserf verrijst. Samen met boeren uit de omtrek wil ik er een circulair, natuurinclusief gemengd bedrijf vormen, waar onze producten direct aan de consument worden verkocht. Het moet hét uithangbord worden voor de landbouw-nieuwe-stijl.”

En uiteindelijk zijn eigen meel in zakken, klaar voor de broodproductie.Beeld Herman Engbers

Inmiddels is er een begin gemaakt. In de schuur van zijn opgekalefaterde ‘avonturenboerderij’ vermaalt de boer op een elektrische aangedreven molensteen het graan dat hij tegenwoordig zelf – uiteraard biologisch - verbouwt bij zijn Schoklandse boerderij. Van het meel worden, zonder toevoegingen, twee soorten zuurdesembrood gebakken door Het Graanschap, Verschures nieuwe bedrijf waarvoor hij een samenwerking aanging met een bakker en marketeer. “Een unieke korte keten zonder tussenhandel, die bovendien circulair is. Het stro – dat overblijft na het dorsen – en eventuele mislukte oogsten gaan naar de stal, waarna het als mest weer het land op kan. En de reststromen van de molenarij en bakkerij zijn prima krachtvoer voor de dieren.”

Mini-bakkerij

Sinds eind augustus verkoopt Het Graanschap zijn broden bij De Groene Afslag, een pleisterplaats voor duurzame ontwikkeling in het Noord-Hollandse Laren. Daar gaan in zogenoemde mini-bakkerij Broodlab – gevestigd in twee containers op het terrein – nu drie keer per week veertig broden over de toonbank. Een bescheiden aantal, bevestigt de boer annex molenaar. “Maar uiteraard gaan we uitbreiden. Het is de bedoeling dat op mijn erf een bakkerij komt, en de verkoop willen we online doen met ophaalpunten verspreid over het land. We gaan vraaggestuurd produceren – dus no waste.”

Ook de graanteelt zal moeten worden opgeschaald. Daarvoor wil hij medewerkers in dienst nemen – “hoe meer mensen op het erf hoe gezelliger”. En hij hoopt collega-boeren te besmetten met zijn ‘graanvirus’. Al decennia ligt de graanprijs in Nederland laag, omdat de goudgele aren enkel nog wordt verbouwd voor veevoer. De grote bulken voor menselijke consumptie komen voornamelijk uit de Verenigde Staten en Oekraïne vanwege de constantere kwaliteit. Oogsten hebben daar niet te lijden van een wisselvallig, vochtig klimaat.

Verschure pleit voor eerherstel van het Nederlandse graan, onder het motto: ‘Zet de mens weer op één’. “Nederlands graan is echt geschikt voor het bakken van brood. Alleen zal je af en toe voor lief moeten nemen dat er een mindere oogst tussen zit. Bovendien is graan goed voor de grond. Het is een rustgewas dat weinig voedingsstoffen nodig heeft, en daarom de aarde niet uitput. Daarbij zorgen de diepe wortels voor een goede bodemstructuur.”

Bijenmengsels

Drie jaar lang experimenteerde de agrariër voor de juiste mix van vijf verschillende graansoorten (‘als één ras het niet goed doet, is niet meteen je hele oogst naar de ratsmodee’). Op 10 procent van het areaal zaaide hij bijen- en insectenmengsels in om de soortenrijkdom te bevorderen. Die bevatten ook zaden van eetbare bloeiers, waaronder vlas waaruit oergezond lijnzaad wordt gewonnen. Verschure: “Dat is te gebruiken in het meel en bovenop onze baksels. Dus niet alleen goed voor de beestjes, maar ook voor het brood.”

Nu van het graan enkel de stoppels resteren, en de bloemstroken bruin kleuren, oogt Schokland nog een tikje desolater. Er moet meer reuring komen, besluit een onvermoeibare Verschure. “Je ziet hier bijna alleen fietsende pensionado’s in van die fleecejasjes. Mensen denken bij Schokland enkel aan het museum, terwijl het hele eiland vanwege zijn bijzondere geschiedenis in feite één groot museum is. Maar je moet niet in het verleden hangen. Ik ga er een nieuw hoofdstuk aan toevoegen.”

Lees ook: 

Zo leert Stichting Wij.Land boeren hoe ze hun grond gezonder kunnen maken

Stichting Wij.Land ondersteunt boeren in het westelijk veenweidegebied onder andere met bodemcursussen om hun bodem gezonder te maken. Met biologische en scheikundige analyses en een schep vinden ze gehoor bij biologische en gangbare boeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden