Gene editing

Gentechniek is niet slecht, maar bevordert duurzaamheid volgens deze wetenschappers

Frans Timmermans in mei 2020 tijdens een persconferentie over de Green Deal.  Beeld EPA
Frans Timmermans in mei 2020 tijdens een persconferentie over de Green Deal.Beeld EPA

Europa moet af van het taboe op het gebruik van technieken voor genetische verandering van gewassen. Dat zal vooral de biologische landbouw helpen, zegt een groep wetenschappers.

Een gevoeliger thema dan gentech is in de landbouw amper te vinden. Een groep wetenschappers uit diverse landen gooit opnieuw de steen in de vijver en bepleit in een opinieartikel het vakblad Trends in Plant Science de toepassing van bepaalde vormen van genetische verbetering van gewassen in de biologische landbouw. “Gentech en biologische landbouw kunnen elkaar heel goed versterken”, zegt Richard Visser, hoogleraar plantenveredeling aan de Wageningen Universiteit en een van de auteurs.

Aanleiding voor de oproep is het plan ‘Farm to Fork’ dat de Europese Unie vorig jaar presenteerde. Daarin staat onder andere dat in 2030 een kwart van de Europese landbouw biologisch moet zijn. De groep wetenschappers zegt dat de duurzaamheid in de wereld door realisering van dit plan niet toeneemt. Het leidt in Europa weliswaar tot een beter milieu en meer biodiversiteit, maar ook tot een lagere opbrengst van landbouwgewassen. Daardoor zullen boeren en overheden in andere delen van de wereld meer landbouwgrond ontginnen, om te voldoen aan hun behoefte aan voedsel. Dat leidt daar vervolgens tot minder biodiversiteit en meer klimaatverandering. Dit is een onbedoeld effect van de Europese plannen, zeggen de wetenschappers.

Wageningen levert behalve Visser nog twee mede-auteurs: hoogleraar agrarische economie en plattelandsbeleid Justus Wesseler en de voorzitter van de raad van bestuur Louise Fresco. De andere auteurs komen uit Duitsland, Zweden en de Verenigde Staten.

‘Sta gene editing toe’

In Europa is genetisch genmodificatie (GMO) aan heel strikte regels gebonden. Tegenstanders zien er risico’s in voor milieu en de gezondheid. Maar er is sinds een paar jaar een nieuwe vorm van technologische aanpassing van planten: gene editing. Daarbij worden geen vreemde genen in een plant gebracht maar wordt (een stukje van) het gen dat al in de plant aanwezig is, veranderd. Het Europese Hof van Justitie bepaalde in 2018 dat gene editing ook valt onder de strenge eisen die worden gesteld aan genetische modificatie.

De wetenschappers doen een oproep deze vorm van technologie toe te staan om planten weerbaar te maken tegen ziekten en de opbrengst te verhogen. Dat ligt gevoelig bij politici en in de biologische landbouw omdat iedere vorm van ‘geknoei’ met eigenschappen van gewassen wordt gezien als verstoring van het natuurlijke evenwicht.

Visser: “In de jaren tachtig was gentechnologie een grof middel waarbij vreemd DNA in een gewas werd gebracht. Wat we tegenwoordig doen, is het gen aanpassen dat al aanwezig is in een plant. Dat gebeurt in de natuur ook; de eigenschappen van genen in planten muteren – en in dit geval gebeurt het door ingrijpen van de mens. Er worden dus geen vreemde genen in een plant gebracht. Deze technologie kan voor de biologische landbouw een enorme verbetering betekenen. Juist voor kleine bedrijven en economisch kleinere gewassen is dit aantrekkelijk. Bovendien: we doen het al bij de productie van medicijnen, maar voor voeding ligt het precair.”

Verder voert Visser aan dat deze moderne vormen van gentech niet meer terug zijn te vinden bij het testen van producten bij de douane. “Nu kijken we nog in de haven van Rotterdam of producten genetisch gemodificeerd zijn. Bij gene editing is dat niet meer te zien. Dus of we het willen of niet: het komt deze kant op, want Europa is geen eiland. Andere landen doen het al. Gene editing gebeurt in de Verenigde Staten en in Japan. De Britten gaan het ook doen nu ze uit de Europese Unie zijn. In Europa moet duidelijker worden wat we willen.”

Lees ook:

Nanobuisjes laten planten licht geven - een paar dagen

Twee onderzoeksgroepen komen tegelijk met een nieuwe methode voor plantenveredeling. Met nanobuisjes.

Deze dierenfabriek levert beesten op maat

Wat kan een boer aanpassen om duurzamer te werken? Zijn stallen, zijn veevoer en zelfs: zijn dieren. Hendrix Genetics fokt dieren op maat. Een miljoenenbusiness.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden