Bestrijdingsmiddelen

Gemeente mag onkruid weer met gif te lijf gaan

Medewerkers van het bedrijf Weed Free Service spuiten in Groningen met heet water en stoom onkruid dood. Het in 2016 ingevoerde verbod op chemische bestrijding is door de rechter ongeldig verklaard. Beeld Kees van de Veen
Medewerkers van het bedrijf Weed Free Service spuiten in Groningen met heet water en stoom onkruid dood. Het in 2016 ingevoerde verbod op chemische bestrijding is door de rechter ongeldig verklaard.Beeld Kees van de Veen

Het verbod om buiten de landbouw pesticiden te gebruiken is door de rechter van tafel geveegd.

Nederlandse gemeenten mogen onkruid op wegen en stoepen en in parken en plantsoenen toch weer met landbouwgif bestrijden. Het verbod hierop, dat in 2016 van kracht werd, heeft geen wettelijke grondslag. Dat heeft het Gerechtshof in Den Haag bepaald.

De rechter deed in hoger beroep uitspraak in de zaak die Nefyto en Artemis, twee organisaties van bestrijdingsmiddelenfabrikanten, hadden aangespannen tegen het ministerie van infrastructuur en waterstaat. De fabrikanten beriepen zich erop dat de regering weliswaar het gebruik van bepaalde middelen op bepaalde plaatsen kan verbieden, maar geen bevoegdheid heeft om een algeheel verbod uit te vaardigen. De rechter gaf hun daarin gelijk.

De regering besloot tot het ‘pesticideverbod’ om de menselijke gezondheid zo veel mogelijk te beschermen en om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. Volgens secretaris Jo Ottenheim van Nefyto draagt een algeheel verbod niet bij aan dat doel, omdat een bestrijdingsmiddel in Nederland alleen op de markt komt als het niet schadelijk is.

Politieke waan van de dag

Ottenheim: “Uiteraard is het aan de politieke om te besluiten wat we wenselijk vinden in de samenleving. Maar als alles maar in de politieke waan van de dag wordt besloten, maak je de toekomst wel heel ongewis. Als een fabrikant niet weet hoelang bepaalde regels nog zullen gelden, zal hij niet investeren in middelen met minder risico's. Want je loopt het risico dat een of andere politieke beslissing er toch weer een streep doorheen zet.”

Het einde aan het verbod valt samen met de presentatie, vrijdag, van een rapport van twee zelfstandig landbouwkundig onderzoekers, die constateerden dat in natuurgebieden in Gelderland veel giftige stoffen, waaronder pesticiden uit de landbouw, voorkomen in de bodem en in planten. Die gifstoffen kunnen door de wind zijn meegenomen van elders. Onderzoeker Jelmer Buijs noemt het terugdraaien van het gifverbod buiten de landbouw dan ook ‘twee stappen terug’ voor de natuur.

Secretaris Jo Ottenheim van Nefyto wijst erop dat Buijs en zijn collega in de Gelderse natuur géén stoffen hebben gevonden die op dit moment zijn toegestaan voor gebruik in de Nederlandse landbouw. “Dat lijkt mij winst.” Ottenheim hoort naar eigen zeggen uit zijn achterban vaak klachten over de strenge eisen die er aan bestrijdingsmiddelen worden gesteld, om schadelijke neveneffecten te voorkomen.

‘Geen voorstander van volumebeperking’

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen staat politiek sterk ter discussie. Het in 2016 ingevoerde verbod past in het streven van de regering om ervoor te zorgen dat in 2030 vrijwel geen pesticiden meer vanuit de landbouw in het milieu terechtkomen. Eurocommissaris Frans Timmermans formuleerde dit voorjaar in zijn Green Deal bovendien de ambitie het totale gebruik van bestrijdingsmiddelen in Europa in de komende tien jaar te halveren. Ottenheim: “Van volumebeperkingen zijn wij geen voorstander”.

Het pesticideverbod leidde ertoe dat gemeenten en reinigingsdiensten op zoek moesten naar andere manieren om onkruid te bestrijden op wegen en pleinen en in parken en plantsoenen. Volgens programmamanager Bas Peeters van de Koninklijke Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement NVRD zijn veel gemeenten overgegaan op bestrijding met hitte of stoom. Ook wordt onkruid nu weg geborsteld of gemaaid. “Dat is drie keer zo duur en veel minder effectief. Je plaagt het onkruid, in plaats van het te doden.” Peeters verwacht, gelet op de gedane investeringen, evenwel niet dat veel gemeenten nu weer zullen teruggrijpen op de gifspuit.

Na de uitspraak van de rechter is de politiek weer aan zet. Als de regering een nieuw gifverbod wil invoeren, zal ze daar een nieuwe onderbouwing voor moeten vinden. Ottenheim van Nefyto waarschuwt alvast: “Als er een nieuw verbod komt, zullen we dat opnieuw bekijken op rechtsgronden”.

Lees ook:

Overal in de natuur zit gif, en het komt overal vandaan
De natuur zit vol gif. De cocktails die onderzoekers vinden in natuurgebieden komen niet alleen van boeren uit de buurt. Sommige stoffen kunnen oude resten zijn van insectenverdelger DDT, of overgewaaid van ver buiten Europa.

Twijfels over instantie die beslist over landbouwgif

Bij de toelating van landbouwgif gaan commerciële belangen voor de bescherming van mens en dier, zegt milieujuriste Anne de Vries. De toelatingsregels voor pesticiden moeten beter, net als de uitvoer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden