Uitstoot

Gelderland zit tot over zijn oren in de stikstofcrisis, maar gaat zijn grote uitstoters niet opzoeken

De Veluwe in de provincie Gelderland is het grootste Natura2000-gebied van Nederland.Beeld ANP

Gelderland zit tot over zijn oren in de stikstofcrisis. Toch gaat de provincie grote uitstoters niet actief benaderen om te stoppen.

Gelderse boeren en bedrijven die in de buurt van een natuurgebied veel stikstof uitstoten, hoeven geen telefoontje van de provincie te verwachten met een voorstel voor uitkoop. Dat stelt gedeputeerde Peter Drenth (CDA, verantwoordelijk voor landbouw, natuur en landschap). 

Meer dan andere provincies worstelt Gelderland met de stikstofcrisis. De provincie herbergt met de Veluwe het grootste Natura2000-gebied van Nederland. Bovendien huisvest ze enkele van de ‘topuitstoters’ in de agrarische sector (die weer verantwoordelijk is voor het grootste deel van alle stikstofuitstoot in Nederland). Ook lopen door de provincie meerdere autosnelwegen die zorgen voor neerslag van stikstof op de natuur.

Het wegnemen van de stikstofuitstoot van ‘piekbelasters’ kan ruimte scheppen om nieuwe uitstoot van bijvoorbeeld woning- of wegenbouw mogelijk te maken, terwijl per saldo de totale uitstoot niet toeneemt. Dat laatste is een wettelijke verplichting, bevestigde de Raad van State vorig jaar.

350 miljoen euro

Minister Carola Schouten heeft 350 miljoen euro uitgetrokken voor gerichte, vrijwillige uitkoop van deze piekbelasters. Het is aan de provincies, die de beschermde Natura2000-gebieden beheren, om die eventuele uitkoop te organiseren.

De provincie Gelderland heeft daarom Wageningen University & Research gevraagd om in kaart te brengen welke piekbelasters er binnen zijn grenzen zijn, en welke winst het voor de natuur, in het bijzonder de Veluwe, zou opleveren als de uitstoot van deze bedrijven verdwijnt. Het antwoord van de onderzoekers luidt: dat kan nogal verschillen. Het ligt er bijvoorbeeld aan wat de provincie verstaat onder een ‘piekbelaster’ – is dat een bedrijf dat in absolute zin veel stikstof uitstoot, of een bedrijf dat een specifiek natuurgebied relatief zwaar belast?

Uiteindelijk bieden de onderzoekers de provincie Gelderland drie keuzes, waarbij een eruit springt: door de stikstofuitstoot van 25 tot 75 intensieve veehouderijen aan de westkant van de Veluwe weg te nemen, neemt de overbelasting van de natuur het meest af.

Gepolariseerd

De onderzoekers vermelden niet welke specifieke bedrijven dit zijn. Gedeputeerde Drenth wil dat ook niet weten, zegt hij. “De stikstofdiscussie is erg gepolariseerd. Maar deze piekbelasters doen niets wat niet mag, zij hebben een vergunning. Als wij hen actief zouden benaderen om te praten over uitkopen, kan dat een heel onveilig gevoel geven.”

Wat de provincie Gelderland dan wél gaat doen met het Wageningse advies? “Het is een leidraad”, zegt Drenth. “Ik verwacht dat er meer dan genoeg belangstelling zal zijn om vrijwillig te stoppen. Bij het beoordelen van die aanvragen kunnen we nu zien welk bedrijf welke bijdrage levert, en met wie we het best als eerste in gesprek kunnen gaan. Zo besteden we het beschikbare geld zo gericht mogelijk, en blijft er budget over voor maatregelen om de uitstoot te verminderen van de bedrijven die juist willen doorgaan. Maar altijd blijft vrijwilligheid de basis, want je komt alleen vooruit als mensen het zelf willen.”

Lees ook:
Helaas, het stikstofprobleem is niet opgelost met het uitkopen van 25 piekbelasters – al helpt dat wel.
Met het uitkopen van ‘piekbelasters’ is het stikstofprobleem nog niet opgelost. Maar het levert wel winst op.
.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden