Geen tegels meer, want groene speelplekken zijn in

Het schoolplein van basisschool 't Schrijvertje in Apeldoorn lijkt meer op een park dan op een schoolplein. Kinderen en vrijwilligers zorgen voor het onderhoud. FOTO © WERRY CRONE

Nederland telt meer dan tachtig groene speelplekken. Ook het groene schoolplein wint terrein.

Geen saaie tegels meer, maar struiken, boomstammen en water. Kinderen moeten meer de natuur in. Beestjes ontdekken, met laarsjes in de plassen stappen. Vies worden mag en een keer vallen is heus niet erg.

Natuurlessen
Groene speelplekken zijn er tegenwoordig te over. Ook op basisscholen zijn de scholen steeds vaker groen ingericht. Want buiten in de natuur spelen, kan ook op school. En al dat groen is meteen handig om natuurlessen over te geven.

Neem 't Schrijvertje in Apeldoorn. Net als bij elke basisschool is het er een drukte van jewelste tijdens de pauze. Alleen ziet het plein er groen uit. Er groeit gras, er zijn planten, boomstammen en kinderen kunnen een heuveltje op klimmen.

Directeur Erik Jan Aalbers vertelt: "Omdat het schoolplein veertig jaar bestond, kregen we 40.000 euro van de overheid voor renovatie. Ook was er een subsidie van 10.000 euro om het regenwater voortaan van het riool af te koppelen. De neerslag wordt nu opgenomen door de begroeiing en de bodem. 5000 euro hebben we zelf betaald."

Het regenwater gaat eerst naar een kuil, een wadi, waar stapstenen in zitten. Als het heeft geregend, kunnen de kinderen via die stenen naar de overkant lopen. Dat zorgt af en toe voor een natte voet in de klas.

Het oorspronkelijke schoolplein was ontworpen door de gemeente en bestond uit tegels. Aalbers: "De kinderen verveelden zich vaak. Toen dat geld vrij kwam, dachten we: laten we ervoor zorgen dat er meer te doen is."

Kinderen kiezen buitenactiviteiten
De kinderen mochten zelf aangeven wat ze op het nieuwe schoolplein wilden doen. Voetballen, schommelen en klimmen werden het meest genoemd.

Maar de leerlingen wilden ook trampolinespringen, verstoppertje spelen, skeeleren, met water spelen, lezen op een rustige plek, taartjes bakken en aan touwen slingeren. Veel van de suggesties van de kinderen zijn verwerkt in het ontwerp.

Paul van Eerd heeft de ideeën uitgewerkt en het nieuwe plein aangelegd. "Veel groen en veel speelruimte moesten er komen, maar zo'n ruimte moet ook bestand zijn tegen kinderspel", vertelt de ecologisch hovenier. "Het unieke aan dit plein is dat de kinderen hebben meegeholpen. Daardoor is het écht hun schoolplein geworden."

De 10-jarige Loïs voelt dat ook zo. Ze speelt rondom de tafeltennistafel, wat ze het liefste doet. Tijdens de aanleg van het nieuwe plein heeft ze planten water gegeven en stenen gesjouwd, wat ze erg leuk vond. Daniël, 9 jaar, heeft ook meegeholpen met de aanleg: "De bouwers waren erg vriendelijk en ik mocht metselen", zegt hij.

Nu het allemaal klaar is voetbalt hij meestal met zijn vrienden. Het speelveld bestaat uit verschillende gedeelten. Op een heuvel is een dode boomstam waar kinderen aan hangen, overheen klimmen of gewoon lekker op gaan zitten. Er is een soort hutje van houten takken, een goede verstopplek. Maar er zijn ook gewoon schommels en dus die 'ouderwetse' tafeltennistafel.

Bij de aanleg van het nieuwe schoolplein is zoveel mogelijk oud materiaal hergebruikt. Van de stoeptegels van het oude schoolplein zijn een amfitheater en zitjes gemaakt. De klinkers bij de ingang van de school had de gemeente over van een parkeerplaats.

Meer natuurspeelplekken
Willy van Leufgen van Springzaad, een organisatie die kinderen meer natuurbeleving wil meegeven, is het opgevallen dat hun pleidooi voor meer natuurspeelplekken steeds meer navolging krijgt. Springzaad is bezig met een inventarisatie van groene speelplekken in Nederland.

Waar de stichting er ongeveer twintig had verwacht, heeft ze er al tachtig geteld. Ook natuurrijke schoolpleinen komen steeds meer voor, al gaat de groei langzaam. Meestal duurt het jaren voor een plein aangelegd kan worden. Er is veel geld en organisatie voor nodig. En als de gemeente niet meewerkt, dan is het realiseren van zo'n schoolplein nog lastiger.

Voor een goede ontwikkeling van kinderen, zo legt Leufgen uit, is het belangrijk dat ze buiten spelen: "Er is argwaan vanwege de risico's die aan buiten spelen zijn verbonden. Maar kinderen moeten leren inschatten hoe het leven in elkaar zit. Ze moeten met hun lichaam oefenen en dat kun je het beste op speelse wijze doen."

Reacties van ouders
De reacties van ouders zijn verschillend. "Een gedeelte is enthousiast en moet denken aan de eigen jeugd, toen ze nog regelmatig in de natuur speelden. Daarnaast is er een angst voor alles wat niet steriel is. Bij scholen is er angst voor claims. Het is wel de meerderheid die er angstig tegenover staat. Maar geen leven zonder risico."

Van Leufgen: "Tot nu toe hebben scholen weinig aandacht besteed aan hun buitenruimte. Het waren stoeptegels, wat speeltoestellen en meer niet. Maar met groen rond je school kun je ook je lessen buiten geven. Niet alleen biologie, maar ook kunstlessen. Ik verwacht dat er meer groene schoolpleinen komen."

Ook Aalbers gaat de natuur om 't Schrijvertje heen gebruiken voor lessen. "Je kunt schors van een dode boom afhalen en dan met de kinderen bekijken welke insecten er allemaal onder leven."

In een veld voor de school zijn verschillende planten en bloemen gezaaid. "Daar geven we straks natuurlessen over. We hebben een lijst met alle planten die zich daar bevinden. Leerkrachten hoeven ze niet allemaal te kennen. Het is juist leuk om samen met de kinderen de plantennamen te ontdekken."

Groene speelplekken
Op 12 oktober, de Dag van de Openbare Ruimte, wordt voor de tweede keer een geldprijs van 10.000 euro gegeven aan het ontwerp van een groene speelplek. Dit gebeurt op initiatief van onder andere Plant Publicity Holland, de organisatie die Nederlandse boomkwekerijen promoot, en het ministerie van economische zaken. Van de veertig inzendingen zijn tien ontwerpen genomineerd. De jury kijkt onder andere naar de kwaliteit van het ontwerp en of de kinderen de natuur echt kunnen beleven. Ook telt mee hoe het ontwerp uiteindelijk is gerealiseerd en of de speelruimte veilig genoeg is. Ook basisschool 't Schrijvertje in Apeldoorn is genomineerd.

De andere zijn:

Natuurspeelpark Zuiderpark, Den Haag

OBS Woutertje Pieterse, Leiden

OBS De Wiekslag, Voorst

Natuurspeelplek De Weijver, Hoogwoud

School- en Buurtplein in de Kamp, Lelystad

Peter Petersenschool, Haren

Natuurspeelplek de Vrijbuiter, Zoetermeer

Jeugdsite te Alveringem (België)

Natuurlijke speelplek De Wielen-pôlle

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden