Duurzaam wonen

Gasloospioniers: Iedereen mag de ‘afsluitboete’ weigeren

Een slimme gasmeter. Netbeheerders zijn al een aantal jaren bezig om de analoge energiemeters te vervangen door digitale versies.Beeld ANP

Wie zelf gasloos gaat wonen krijgt de helft minder afsluitkosten, regelde de Tweede Kamer. Onzin, zeggen duurzame pioniers. ‘Wij weigerden de ‘afsluitboete’ gewoon. En dat mag iedereen doen.’

GroenLinks loodste deze week een ‘groene’ afspraak door de Tweede Kamer. De regeling moet het aantrekkelijk maken om snel de cv-gasketel weg te doen en te investeren in isolatie, zonnepanelen en een warmtepomp. Dat is nodig, zodat Nederland de klimaatdoelen haalt. In de wet komt te staan dat iedereen die de gaspijp thuis laat dichtdraaien de helft van de afsluitkosten betaalt. De andere helft komt voor rekening van de netbeheerder, die een monteur stuurt om de gaspijp te verwijderen. 

“Deze regeling zorgt ervoor dat duurzame voorlopers niet meer met een hoge rekening gestraft worden en dat is broodnodig”, aldus GroenLinks. “Eindelijk”, verzuchtte de partij, want over de ‘afsluitboete’ voor bewoners die op eigen initiatief van het gas afgaan is al een paar jaar gedoe. Een rekening van algauw 500 tot 700 euro zou de koplopers die duurzaam willen wonen daarvoor straffen. Voor mensen die ook al een dure warmtepomp moeten kopen, verlaagt de korting van 50 procent de drempel, aldus de Tweede Kamer. De koepel van netbeheerders, Netbeheer Nederland, ziet de regeling ook als een kostenvoordeel, een handreiking aan milieubewuste bewoners.

Negeren of weigeren van de factuur

“Onzin”, zegt Bram Bos. “Dit is een oplossing voor een niet-bestaand probleem.” Bos maakte zijn eigen Amsterdamse huis al gasloos. Hij weigerde, met succes, om de afsluitboete die netbeheerder Liander hem stuurde, te betalen. “Ik ga duurzaam wonen, en wat de netbeheerder met de gaspijp doet, is niet mijn zorg”, redeneert hij. 

Een collectief van tweehonderd duurzame pioniers deed hetzelfde. Ze gingen van het gas af, sinds 2017, maar negeerden of weigerden daarbij de factuur voor afsluiting. Sommigen kregen een deurwaarder achter de broek aan, of een claim. Maar de netbeheerder kon hen niet dwingen tot betalen, blijkt uit de uitgebreide documentatie van de tweehonderd bewoners die op internetplatform Tweakers kennis delen.

De fiftyfifty-kostenverdeling die de Tweede Kamer nu regelt, helpt de consument niets, redeneert Bos. “Het is eerder misleidend, want de regeling gaat voorbij aan de realiteit dat niemand verplicht is om enige afsluitkosten te betalen.” Zolang een bewoner zijn netbeheerder niet vraagt om de gaskraan te sluiten, maar gewoon het gascontract stopt, is de rekening nul. 

“Daar verandert de nieuwe regeling niets aan”, zegt Bos. Hij verdiept zich al jaren in gasloos wonen en heeft hierover net een boek geschreven, waarin hij de halvering van de afsluitkosten als een non-oplossing wegzet. “De politiek gaat er, ten onrechte, van uit dat de bewoner nu het volle pond betaalt.”

ACM: Pioniers moeten kosten volledig dragen

Opvallend is dat ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) kritisch is over de halvering van afsluitkosten, zoals de Tweede Kamer dat beoogt. Maar dan met een precies omgekeerde redenering. De ACM vindt het logischer als pioniers die gasloos gaan wonen de afsluitkostenkosten volledig dragen. Het bedrag dat de netbeheerder betaalt wordt namelijk verhaald op alle aangesloten gasklanten, via het vastrecht. 

Dit kan ertoe leiden dat ‘gasklevers’, bewoners die niet duurzaam willen of kunnen wonen, fors meebetalen voor de groene voorhoede. “Zo krijg je uiteindelijk een wanverhouding in de kostenverdeling”, zei scheidend ACM-topman Henk Don in Trouw. In 2030 moeten 1,5 miljoen huizen van het gas af, in 2050 alle 7 miljoen. Dat gaat niet per huis, maar per wijk. GroenLinks vraagt het kabinet om “een structurele oplossing als straks hele wijken tegelijkertijd overgaan op een andere warmtebron”.

Lees ook:
Ruim 600 euro ‘afsluitboete’ voor huiseigenaar die gasloos gaat wonen, dat mag dus niet

Wie gasvrij gaat wonen, mag niet opdraaien voor hoge afsluitkosten. Dit heeft de landelijke geschillencommissie energie in mei 2018 bepaald in een bindende uitspraak.

‘Nee’ zeggen tegen groene afspraken? Scheidend ACM-topman Henk Don deed het geregeld

Kolencentrales sluiten, een eind aan de plofkip, korting voor mensen die gasloos gaan wonen. Wie wil dat nu tegenhouden? Scheidend topman van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) Henk Don deed het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden