Coen Vernooij en en zijn buurvrouw Sandy van Rooij in hun achtertuintje in Jerusalem, een oude wijk in Nijmegen.

ReportageNijmegen

Gasloos bouwen is de norm, maar niet in de Nijmeegse nieuwbouwwijk Jerusalem

Coen Vernooij en en zijn buurvrouw Sandy van Rooij in hun achtertuintje in Jerusalem, een oude wijk in Nijmegen. Beeld Koen Verheijden

De verouderde na-oorlogse woningen in de Nijmeegse buurt Jerusalem gaan tegen de vlakte om plaats te maken voor een nieuwe wijk. Duurzamer, maar ook flink duurder. Gasloos bouwen? Nee, dat is dan weer té duur.

Het verduurzamen van woningen kost meer dan eerder werd berekend, zo liet het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) deze week weten. Het PBL maakte een inschatting van de kosten op papier, maar in de praktijk  blijken de kosten hoger. Dat weten ze ook in de Nijmeegse buurt Jerusalem. Woningcorporatie Talis wil best duurzaam en gasloos (ver)bouwen. Maar dat lukt niet in Jerusalem omdat de huren dan te hoog worden.

Afgelopen week stemde 73,6 procent van de bewoners van de buurt voor de sloop en nieuwbouw van hun 220 woningen. “Als je de verwarming een half uur uitzet, is het binnen bijna net zo koud als buiten. Wie niet goed ventileert, heeft gegarandeerd vocht, schimmel of zelfs mos op de muren”, vertelt bewoner Coen Vernooij. Hij koos voor sloop, al was hij aanvankelijk geen voorstander. “Als beeldend kunstenaar ben ik gecharmeerd van deze functionele kubussen. Maar er zijn mensen die ze vreselijk vinden.”

 De straatjes in Jerusalem ogen wat troosteloos. Grijze lucht, grijze, vochtige betonblokken. De houdbaarheid van deze naoorlogse prefab-woningen is verstreken. Talis onderzocht eerst of groot onderhoud haalbaar was. “Dat kostte echter zo’n 100.000 euro per woning, onverantwoord vergeleken met wat het zou opleveren, qua duurzaamheid”, aldus Talis-bestuurder Ronald Leushuis.

Coen Vernooij en en buurvrouw Sandy van Rooij bij hun huizen in de Jerusalem die plaats zullen maken voor nieuwbouw.Beeld Koen Verheijden

En dus kwamen sloop en nieuwbouw in beeld. Tot grote schrik van nogal wat bewoners. Want dat betekende weliswaar een nieuwe, duurzame woning, met label A+. Maar ook een fors hogere huur. Op dit ­moment betalen mensen die al lang in de buurt wonen soms maar 400 euro huur. Dat wordt 663 euro. “We houden de huurprijs bewust onder de grens voor huurtoeslag”, zegt Leushuis. “En de energielasten worden lager.” 

Volgens Leushuis neemt Talis een verlies van 20 miljoen euro, zodat de woningen voor iedereen bereikbaar blijven. Gasloos bouwen is tegenwoordig de norm, ook voor sociale woningbouw. Opvallend genoeg blijft Jerusalem nu nog aangesloten op het gas. Dat mag omdat de woningen op de oude fundering staan. Een weloverwogen keuze, zegt Leushuis: “Dat is namelijk nog eens bijna 2 miljoen euro duurder en dat verlies konden we niet nemen.”

Prefab-woningen uit Nijmeegs puin

Vlak na de tweede wereldoorlog was er een hoge woningnood in Nederland, zo ook in Nijmegen. Vanwege een schaarste aan mankracht en geld werd er geëxperimenteerd met systeembouw: snel en goedkoop. In Nijmegen werd gekozen voor Airey-woningen. In 1953 konden de bewoners in hun prefab-huis, gefinancierd uit Marshallgelden. In Nederland werden zo’n 10.000 van deze woningen gebouwd, onder meer in Meppel, Tilburg en Helmond. De naam Jerusalem verwijst naar de witte, inmiddels wat grauwe, kleur van de huizen. Bijzonder in Nijmegen is dat het puin uit de gebombardeerde binnenstad in het beton is verwerkt.

De Nijmeegse gemeenteraad, Provinciale Staten en Tweede Kamer­leden, allemaal deden ze een appèl op Talis om tóch van het gas af te gaan in Jerusalem. Talis werd verweten niet te willen investeren. “Onzin”, zegt Leushuis. “We kunnen alleen niet van het gas af zonder dit door te berekenen aan onze huurders. Het gaat hier om 200 woningen, maar we hebben nóg ruim 13.000 woningen. Duurzaamheid is belangrijk, maar betaalbaarheid nog net iets meer. Zie hier het dilemma van de corporatie.”

Coen Vernooij: ‘Wie niet goed ventileert, heeft gegarandeerd vocht, schimmel of zelfs mos op de muren.’Beeld Koen Verheijden

Volgens het Klimaatakkoord van 2019 moeten in 2030 anderhalf miljoen huizen duurzaam en gasvrij zijn. Woningcorporaties hebben daarin een grote rol en moeten flink investeren. “Dat doen we ook”, zegt Leushuis. “Sinds 2012 bouwen we al gasloze woningen in de Waalsprong, we hebben er nu 750. In dezelfde periode verduurzaamden we 6.500 woningen naar energielabel B. Er liggen 13.000 zonnepanelen op onze daken. Maar ik wil de kosten van het Klimaatakkoord niet afwentelen op onze huurders.” 

Leushuis is blij dat de bewoners instemden met de nieuwbouwplannen. Vernooij vond het bij nader inzien veel beter dan renovatie. “Niemand wil een hogere huur”, vult bewoonster Sandy van Rooij aan. “Wij wonen hier al 52 jaar en gaan meer betalen. Maar uiteindelijk snappen we ook dat je naar de toekomst moet kijken. Al ben ik blij dat we nog niet van het gas af hoeven.”

Lees ook:

Hogere kosten zetten klimaatplannen onder druk

De kosten van het verduurzamen van woningen vallen volgens het PBL ‘enkele procenten’, hoger uit dan eerder gedacht. De politiek reageert ongerust én laconiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden