Gaat Sint-Maartens vuilnisbelt energie opwekken?

De vuilnisbelt op Sint-Maarten ligt er al sinds de jaren zeventig. Beeld TRBEELD

Sint-Maarten kampt met hopen afval, die giftige dampen verspreiden. Na tal van mislukte ideeën ligt er nu een plan om energie op te wekken uit het puin. 'Dan kan ook de energierekening omlaag.'

Wie afgelopen week de heuvels rondom Philipsburg overstak, zag als eerste, nog voor de blauwe zee, grauwe rookwolken opstijgen. Al een week woedt er een brand op de vuilnisbelt, pal achter de hoofdstad van Sint-Maarten. En dat is niet voor het eerst.

De smeulende hoop afval van 43 meter hoog is veel Sint-Maartenaren een doorn in het oog. De vuilnisbelt is geen uitnodigende eerste aanblik voor passagiers van cruiseschepen, maar vooral een gevaar voor de volksgezondheid. Alles ligt er op een hoop, zegt Fleur Hermanides van de Sint-Maartense natuurorganisatie Epic. "Accu's, batterijen, stukken rubber en computers. Bij brand waaien giftige rookwolken vaak recht op de heuvel af waar het district Cul de Sac ligt." In dat gebied ligt Sint-Peters, één van de dichtst bevolkte wijken van Sint-Maarten, met veel scholen.

De branden ontstaan in de afvalbergen, door een samenspel van de tropische hitte en vrijkomende chemicaliën. Vooral als het geregend heeft, gaat het gisten. Afgelopen week heeft de overheid de brand gedempt door zand te storten, maar nog altijd ontsnapt er rook onder het zand uit.

Orkaan Luis

De vuilnisbelt stamt uit 1970 en zou slechts tijdelijk zijn. In 1995 kwam er een tweede hoop bij, met puin van orkaan Luis. Afgesproken werd dat de vuilstort maximaal 22 meter hoog mocht worden. Inmiddels is die bijna twee keer zo hoog. Het puin van Irma vormt bovendien een nieuwe vuilnisbelt. Daar wordt geprobeerd het afval beter te scheiden dan voorheen: autowrakken, staal en rubber liggen zo veel mogelijk apart. Nog altijd rijden vrachtwagens af en aan met puin.

Het afval tast het ecosysteem rond Sint-Maarten aan, zegt Hermanides. "Als het hard regent, komt het water in de Salt Pond, het meer rond de vuilstort, hoog te staan. Het overvloedige water wordt de baai voor Philipsburg ingepompt. De giftige stoffen tasten het koraal rond het eiland aan." Hermanides zwemt niet meer in de baai, in tegenstelling tot de duizenden toeristen in het hoogseizoen.

Toontje Buncamper is als waarnemend secretaris-generaal van het ministerie van volkshuisvesting en milieu (VROMI) verantwoordelijk voor de gang van zaken op de vuilnisbelt. Zijn kantoor is een bouwkeet te midden van de vuilstort. Hij kent alle plannen die de afgelopen 40 jaar zijn gemaakt voor het afvoeren of recyclen van het vuil. Allemaal mislukt. Altijd staken mensen met macht, die verdienden aan de vuilnisbelt, er een stokje voor.

Bovenop de stort, vlakbij de brandhaard is goed te zien hoe de vuilnisbelt boven Philipsburg uittorent. In de zware, weeë brandlucht is het amper uit te houden, toch scharrelt een aantal mannen door het puin. Bewoners van de sloppenwijk die tegen de vuilstort is ontstaan. Ze verdienen geld met de verkoop van het staal dat ze vinden. Buncamper: "Het zijn vooral illegalen. We hebben ooit hard opgetreden met een goede schoonmaakbeurt. Maar dan krijg je te maken met mensenrechtenclubs die vinden dat mensen niet op straat mogen slapen."

Stroom opwekken

Mogelijk is een oplossing in zicht. Vandaag krijgt de gouverneur een plan voorgelegd voor een fabriek, die uit het afval stroom moet opwekken. Minister Christopher Emmanuel (VROMI) zegt dat hij de handtekeningen van het Canadese bedrijf Envirogreen Mining en de ministerraad al heeft. Volgens hem kan de fabriek over 18 maanden open. Dan kan ook de energierekening van de Sint-Maartenaren omlaag en hoeft er geen diesel meer te worden geïmporteerd voor de stroomvoorziening.

Emmanuel zegt dat hij wordt bedreigd, door 'powers that be': mensen die profiteren van de huidige situatie. "Ze zeiden dat ik op alle manieren zou worden tegengewerkt bij de aanstaande verkiezingen." Politieke tegenstanders, vermoedt hij. "Maar ik zal doen wat het beste is voor Sint-Maarten."

Fleur Hermanides moet het nog maar zien. Zij heeft zoveel plannen zien passeren, zeker in verkiezingstijd. "Een paar jaar geleden was het ook al een paar keer bijna rond." Anderzijds: het toerisme begint te lijden onder de vuilnisbelt: wie wil nog arriveren op een eiland met een smeulende afvalberg naast de entree? En als toeristen wegblijven, gaat de vuilstort de politiek pas echt pijn doen.

Minister Emmanuel betreurt het cynisme van veel Sint-Maartenaren. Volgens hem is de energiecentrale al een speerpunt sinds de regering een jaar geleden aantrad. Nu zijn de plannen zo ver, dat hij ermee naar buiten komt. Cynisme kan ook best voortkomen uit jaloezie, vermoedt Emmanuel. "De allerjongste minister is binnen een jaar met een omvangrijk plan gekomen. Veel verder dan elke minister voor hem." En ja, verduidelijkt hij even later: die complimenten waren aan hemzelf gericht.

Buncamper is optimistisch over de plannen van zijn ministerie. Die zijn inderdaad verder gevorderd dan ooit. Maar zeg nooit dat iets zeker is, en zeker niet op Sint-Maarten. "Twee dingen zijn zeker. Dat je doodgaat en dat je belasting moet betalen."

Waar het zout vandaan kwam

De Salt Pond, het zoutmeer waarin de vuilnisbelt ligt, is de reden dat Sint-Maarten nog bij het Koninkrijk der Nederlanden hoort. Holland bezette in 1631 Sint-Maarten, dat het als bevoorradingsstation zag voor de koloniën in het huidige Brazilië en New York.

Al na twee jaar veroverden de Spanjaarden het eiland. Na verschillende heroveringspogingen, wist Nederland aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog weer de baas te worden over het eiland.

Omdat ook de Fransen aanspraak maakten op Sint-Maarten werd het eiland onderling verdeeld. Nederland wilde hoe dan ook het zuidelijke deel hebben, vanwege wat toen de Grote Zoutpan heette. Het hier gewonnen zout werd verscheept naar Nederland.

Lees meer over Sint Maarten en de nasleep van orkaan Irma: 'Sint-Maarten is een jong land, we mogen fouten maken'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden