Nieuws Dijkversterking

Friesland maakt Lauwersmeerdijk veilig en spaart natuur

De Lauwersmeerdijk krijgt een flexibele dijkbekleding met blokken die elkaar ‘op slot‘ zetten. Beeld Sander Soewargana

De Lauwersmeerdijk krijgt een opknapbeurt. Dankzij een nieuw soort betonblokken kan dat goedkoop. De natuurgebieden aan beide zijden van de dijk worden gespaard.

Het waterschap Wetterskip Fryslân is gisteren begonnen met het versterken van een stuk dijk langs de Waddenzee. De ruim vier kilometer lange Lauwersmeerdijk was dringend aan een forse opknapbeurt toe om hem weer te laten voldoen aan de huidige veiligheidsnormen. Het project is onderdeel van het landelijke hoogwaterbeschermingsprogramma en moet in 2021 klaar zijn.

“Het bovenste deel van de dijk is bekleed met asfalt, en dat is de laatste jaren heel snel verouderd”, zegt Ido Boonstra, projectmanager van het waterschap Wetterskip Fryslân, de opdrachtgever. “Na elke gewone storm zien we er weer nieuwe scheuren in zitten. Dat maakt dit project urgent.”

Ook de huidige betonblokken die de voet van de dijk moeten beschermen tegen storm en hoogwater zijn te licht en moeten worden vervangen. In de Waddenzee kunnen de golven tijdens stormen behoorlijk hoog zijn, en terugtrekkende golven hebben zo veel kracht dat ze te lichte stenen uit een dijk kunnen duwen.

Flexibele dijkbekleding

Meestal proberen dijkbeheerders dit te voorkomen door extra zware blokken toe te passen en de voeg tussen deze zogeheten zetstenen in te strooien met steensplit, zodat er een zwaar en stug systeem ontstaat dat niet inzakt of wegspoelt. Maar zwaardere stenen zijn duurder, omdat er meer beton voor nodig is, en steensplit moet regelmatig opnieuw worden ingestrooid.

Voor het project Lauwersmeerdijk heeft het Wetterskip Fryslân in overleg met een ingenieursbureau daar wat op gevonden: een flexibele dijkbekleding van blokken die elkaar door hun speciale ‘hol-bol’-vorm op slot zetten en geen kant uit kunnen.

Deze ‘interlock’-blokken hebben zijden van dertig centimeter en wegen zo’n zestig kilo per stuk. “Dat is niet extreem zwaar”, vertelt Boonstra. “Bij een regulier systeem was je al snel bij dikkere stenen met zijden van veertig of vijftig centimeter uitgekomen.”

Een zware storm in drieduizend jaar

De steen is in Duitsland ontwikkeld en al op meerdere plaatsen langs de noordelijke kust met succes toegepast. Na uitgebreide tests in het Deltagoot-stroomlaboratorium in Delft gebeurt dit nu voor het eerst ook in Nederland. “Er zijn heel veel typen dijkbekleding, maar dit is in onze situatie het meest ideale”, zegt de projectleider. “De wettelijke norm voor deze dijk is één zware storm in de drieduizend jaar, en daar moet hij straks tegen bestand zijn.”

Volgens de veiligheidsnormen zou de Lauwersmeerdijk ook nog ongeveer een halve meter moeten worden opgehoogd. Dat is lastig, want de dijk ligt tussen twee beschermde natuurgebieden, de Waddenzee en het Lauwersmeer. Een hogere dijk betekent dat de basis veel breder moet worden, en daar is veel extra ruimte en extra zand voor nodig.

Zo duurzaam mogelijk

Door een slimmigheidje hoeft dit nu niet. “We wilden deze natuurgebieden niet onnodig belasten, dus halen we nu over de hele lengte een hapje uit de dijk”, legt Boonstra uit. “Door dit andere dijkmodel worden golven goed gedempt en mag de hoogte gelijk blijven.”

Het hele project wordt zo duurzaam mogelijk uitgevoerd, vertelt de projectleider. “De huidige betonblokken gebruiken we onderaan de dijk weer en het asfalt wordt hergebruikt voor de funderingslaag van de dijk of verwerkt tot nieuw asfalt. Boven op de dijk komt gras. Zo’n groen uiterlijk past natuurlijk goed in het Friese landschap.”

In ruim een eeuw 65 keer windkracht 10 of hoger

Een flinke storm is Nederland niet onbekend. Sinds het begin van de metingen van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut in 1910 zijn er 65 zware stormen genoteerd met windkracht 10 of hoger op de schaal van Beaufort. Vanaf windkracht 10 worden bomen ontworteld, bij windkracht 11 is er enorme schade aan bossen en bij windkracht 12 is de wind zo verwoestend dat we spreken van een orkaan.

De enige keer dat in Nederland een orkaan werd gemeten was op 7 september 1944 in Vlissingen. Veel bekender is de Watersnoodramp. Tijdens die zeer zware storm met windkracht 11 in de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 begaven de dijken het op zeker negentig plaatsen. De ramp kostte 1836 mensen het leven. 

Het is niet de enige keer dat de dijken doorbraken in Nederland, ook in 1916 gebeurde dit op tientallen plaatsen rond de Zuiderzee. Friesland heeft door de eeuwen heen regelmatig onder water gestaan, zoals tijdens de watersnood van 1825. Daarbij braken dijken door op verschillende plaatsen in de provincie.

Lees ook:

Als het echt gaat hozen, is het noorden van Friesland er klaar voor

Eind 2018 staan de Friese gemalen stil. De bodem is kurkdroog na de hete zomer. Intussen is er in noord-Friesland wel een compleet gemaal bijgebouwd. Want je kunt er op wachten: een keer gaat het vreselijk plenzen.

Bang voor de dijkversterking

Tweeduizend omwonenden van de dijk tussen Amsterdam en Hoorn spreken zich in 2017 in een petitie uit tegen versterking van die zeewering. Dinsdag bieden ze de Tweede Kamer een handtekeningenlijst aan, mét een alternatief.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden