RIVM-onderzoek

Foute registratie vervuiling Tata, provincie belooft beterschap

De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee. De provincie Noord-Holland geeft het rapport van het RIVM vrij over de stofneerslag en grafietregens van Tata Steel op de woonwijken in de buurt.  Beeld ANP
De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee. De provincie Noord-Holland geeft het rapport van het RIVM vrij over de stofneerslag en grafietregens van Tata Steel op de woonwijken in de buurt.Beeld ANP

Het RIVM meet meer vuile stoffen in de lucht rond Tata dan volgens de uitstootcijfers van het bedrijf zelf mogelijk zou moeten zijn. Er zit ‘een gat’ in de administratie.

Jelle Brandsma

Een deel van de vervuiling die van het terrein van Tata Steel in IJmuiden in de omgeving terechtkomt, staat niet in het milieujaarverslag noch in de emissieregistratie. Dit constateert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). “We zien een gat tussen de uitstoot die het bedrijf registreert en wat wij meten”, zegt onderzoeker Janneke Elberse.

De conclusie staat in een rapport over de herkomst van stoffen in de lucht in de omgeving van de staalfabriek dat vrijdag is gepubliceerd. De bewoners in de regio klagen al jaren over vuile lucht. Eerder constateerde het RIVM ook al dat bijvoorbeeld kanker in IJmuiden en omgeving vaker voorkomt dan in andere delen van Nederland en dat in de lucht meer schadelijke stoffen zitten dan elders.

De provincie Noord-Holland reageerde vrijdag met het plan om te onderzoeken hoe het vergaren van informatie kan verbeteren. “Het bedrijf voldoet aan de wettelijke eisen voor de registratie van emissies”, meldt de provincie. Tata meet en registreert zelf de emissies van schadelijke stoffen. De Omgevingsdienst van de provincie controleert of het bedrijf dat goed doet.

Waar komt het verschil vandaan?

Het RIVM vindt het ‘opvallend’ dat er ‘een gat’ zit tussen wat Tata officieel registreert en wat de onderzoekers bij hun metingen aantroffen. Elberse kan slechts gissen naar de oorzaken voor het gat. Zij noemt vier opties.

Het kan zijn dat de uitstoot uit de schoorsteenpijpen gewoon hoger is dan wat er wordt opgegeven. Mogelijk komt er vuil uit deuren en kieren, wat niet wordt geregistreerd. Het kan ook stof zijn dat rondslingert en opwaait. De laatste verklaring is dat het vuil van onderaannemers die wel op het Tata-terrein zitten, zoals Harsco die slakken verwerkt (een restproduct bij het maken van staal), niet wordt meegenomen in de cijfers. Bekend is dat de verwerking van slakken leidt tot de neerslag van grafiet in de omgeving van Tata.

Waarom dit RIVM-onderzoek?

In een eerder rapport constateerde het RIVM al dat duidelijk is dat in ieder geval een deel van de kankerverwekkende stoffen in de omgeving van Tata Steel afkomstig is van dit staalbedrijf. Het RIVM probeerde daar meer duidelijkheid over te krijgen, onder meer door te kijken wat het bedrijf uitstoot en waar die stoffen volgens een rekenmodel terecht zouden moeten komen. Toen het RIVM op die plekken de metingen ging bekijken, bleek dat er (behalve fijnstof) meer vervuiling was dan verwacht. Aan de hand van de samenstelling van het stof konden de onderzoekers concluderen dat de bron waarschijnlijk toch het Tata-terrein zou moeten zijn, maar zeker is het niet.

Bij de metingen werden duizend keer meer paks aangetroffen dan verwacht. ‘Pak’ is een verzamelnaam voor zeer kankerverwekkende stoffen. De aangetroffen hoeveelheid lood was een factor 6 hoger dan volgens het milieujaarverslag en de emissieregistratie zou moeten en koper was een factor 50 hoger. “Welk aandeel precies van Tata komt, weten we niet”, concludeert Elberse.

Wat kan de provincie doen?

De provincie Noord-Holland die de milieuregels van Tata Steel moet controleren had het RIVM om het onderzoek gevraagd, samen met een aantal gemeenten in de buurt van de staalfabriek. De bewoners in de IJmond wantrouwen de cijfers van Tata al heel lang en hebben plannen om ook zelf te gaan meten.

Als de bestuurders en politici in de regio beter inzicht willen in de bron van de vuile stoffen, schrijft het RIVM, moet beter worden bijgehouden welke stoffen Tata uitstoot. Dit kan een onderdeel worden van de vergunning van het bedrijf. Nu kunnen er nog stoffen ontsnappen die niet worden geregistreerd en dat moet stoppen.

Tata beloofde de afgelopen maanden de vervuiling terug te dringen. Om het effect daarvan te meten moet de meting van vuile stoffen in de lucht veel nauwkeuriger, stelt het RIVM.

Lees ook:

Tata gaat schadelijke uitstoot nog eerder en verder verlagen

Na veel getouwtrek met omwonenden verlaagt staalproducent Tata Steel de uitstoot van schadelijke stoffen sneller en verder dan gepland.

Milieuvergunning vervuilend Tata voldoet niet

De provincie Noord-Holland wil dat gezondheidsrisico’s een grotere rol spelen bij het verlenen van de vergunning van Tata Steel. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat in de omgeving te veel kankerverwekkende stoffen voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden