De Centrale Opslag van Radioactief Afval (Covra) in Nieuwdorp. Onder de grijze deksels wordt hoog radioactief afval van Nederlandse nucleaire kernreactoren bewaard, verpakt in glas en beton.

FotoboekKernenergie

Fotograaf Rob Huibers dook in de wereld van kerncentrales en werd fel tegenstander

De Centrale Opslag van Radioactief Afval (Covra) in Nieuwdorp. Onder de grijze deksels wordt hoog radioactief afval van Nederlandse nucleaire kernreactoren bewaard, verpakt in glas en beton.Beeld Rob Huibers

Fotograaf Rob Huibers dook in de wereld van nucleaire energie in Nederland. Na tien jaar onderzoek is zijn conclusie: de techniek in kerncentrales is prachtig om te zien, maar niet meer van deze tijd.

Rob Huibers (67) maakt een kommetje van zijn handen. “Zo weinig verrijkt uranium is er maar nodig om iemand een leven lang, tachtig jaar, van elektriciteit te voorzien.” Heel even klinkt het alsof hij fan is van kernenergie. Niets is minder waar. Zijn net verschenen boek ‘Een stralend verleden’ is samen te vatten als een pleidooi tégen nucleaire energie. “Kernenergie is een techniek van het verleden”, zegt hij. Tijdens het fotoproject waar Huibers tien jaar lang aan werkte, ontdekte hij zoveel over de gevaren van straling, kernafval en nucleaire rampen dat hij fel tegenstander is.

Zo begon hij niet aan het fotoproject, zegt Huibers. Hij nipt van een cappuccino met havermelk, in een café van zijn woonplaats Utrecht. “Ik was nieuwsgierig”, zegt hij over de reden dat hij een fotoproject over kernenergie begon. “Wel argwanend”, voegt hij eraan toe. Oud-minister Verhagen (CDA) van economische zaken bracht hem op het idee om in de nucleaire wereld te duiken, door alle zes kernreactoren van Nederland te fotograferen. “Verhagen stond als minister bij de kernafvalopslag Covra en zei: nucleaire energie is duurzaam, veilig en voordelig.”

De verlaten regelkamer van de in 1997 gesloten Kerncentrale Dodewaard. Het gebouw met de reactor staat, afgesloten en ontdaan van alle splijtstof, veertig jaar ongebruikt om het overgrote deel van zijn atoomstraling te verliezen. Daarna wordt het gesloopt. Beeld Rob Huibers

Overal gevaar

Het lukte Huibers om bij alle zes de locaties binnen te komen. Dat maakt zijn boek uniek. De fotograaf, die ook jarenlang werkzaam was voor Trouw, moest daarvoor wel ‘veel moeite’ doen. Niet alleen in de aanvraagprocedures. Eenmaal binnen moest hij strenge veiligheidsprotocollen doorlopen. Speciale pakken en sloffen aan, gebieden mijden. Zowel Huibers zelf als zijn camera onderging bij binnenkomst als vertrek een meting op nucleaire straling. “Leuningen raakte ik niet aan, je bent je in een kern­centrale overal bewust van gevaren.”

Tel daar nog eens de technische mankementen (uitval, scheurtjesreactoren), miljarden aan kostenoverschrijdingen (in Engeland, Finland, Frankrijk) en Huibers snapt niet dat er nog fans zijn van nucleair, zoals de ‘ecomodernisten’. Hij verdiepte zich in hun visie, door boeken als ‘Een schone toekomst’ ook te lezen. “De voorstanders stellen dat de milieubeweging de oplossing van het klimaatprobleem in de weg zit, door tegen kernenergie te zijn”, is zijn samenvatting. Volgens Huibers zou de discussie over wel of geen nieuwe kerncentrales helemaal niet nodig hoeven te zijn, als de politiek vol zou inzetten op zonne-energie, windenergie en energie uit bodem en water. “Schone bronnen.” De politieke realiteit is anders. Vorige week nog nam de Tweede Kamer een motie aan die oproept tot een nieuwe verkenning voor kernenergie. Terwijl er tot dusver geen energiebedrijven zijn die willen investeren in nucleaire centrales.

Het Tsjerenkov effect in de kern van de reactor van de TU Delft. Dit ontstaat als deeltjes in een medium sneller reizen dan het licht en dan een blauwe lichtflits afgeven.Beeld Rob Huibers

“Kerncentrales zijn van een enorme schoonheid”, zegt Huibers, vanuit zijn positie als fotograaf. Op zijn foto’s zijn technische huzarenstukjes te zien. Knallende, ­felle kleuren domineren de interieurs. De ruimtes zijn indrukwekkend groot. De machines ogen vaak retro, soms bijna buitenaards. “Ik bleef me verbazen”, zegt de fotograaf over zijn bezoeken, zoals in Borssele, Delft en Petten. Wat hij tijdens zijn eigen research leerde over de grote kernrampen (Tsjernobyl, Fukushima) greep hem aan. Maar het waren details over tal van technische incidenten waar het, volgens zijn indruk, net niét misging die zijn afkeer van kernenergie nog groter maakten.

Achterhaalde rol

De aantrekkingskracht die kernenergie op sommigen houdt, in politiek en activisme, snapt hij niet. In hypermoderne kerncentrales, die energie produceren van thorium en die nauwelijks nucleair afval opleveren, ­gelooft de fotograaf niet. Kan zo zijn, maar Huibers kan niet om de realiteit heen dat er in de Haagse politiek, in de rechterflank, stemmen blijven opgaan voor meer CO2-vrije kernenergie. Nieuwe kerncentrales zien zij als onderdeel van de klimaatbestendige, schone energiemix. Zijn fotoboek wil hij daarom aanbieden aan VVD, ChristenUnie, D66, SGP en CDA. “Ik hoop dat mijn boek, met foto’s en tekst, bijdraagt aan het besef van de wat mij betreft achterhaalde rol van kernenergie.”

‘Een stralend verleden’
Rob Huibers 
Uitgegeven door photo.nl, Utrecht
€19,95
60 pagina's 

Lees ook:
De VVD breekt lans voor omstreden kernenergie

De VVD deed in 2018 een voorstel dat op het Binnenhof al tijden omstreden leek: bouw nieuwe kerncentrales. Alleen dan, redeneert fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, kan Nederland de klimaatdoelen halen.

‘Nacht in Tsjernobyl’ beschrijft de grootste kernramp ooit, door de ogen van tientallen betrokkenen

33 jaar na ‘Tsjernobyl’ schrijft een Britse journalist een boekwaarin tegenstanders van kernenergie hun gelijk op iedere pagina bevestigd zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden