Forse kritiek op Brussels energieplan

De kolencentrale op de Maasvlakte.Beeld Phil Nijhuis

Het komt in Brussel wel vaker voor dat de reacties op een voorstel er eerder zijn dan het voorstel zelf, maar nu is het wel heel extreem. De brede energiestrategie voor de jaren tot 2030 die de Europese Commissie vandaag presenteert, is nu al afgebrand door milieuorganisaties en de Groenen in het Europees Parlement.

Onder het overkoepelende motto 'Schone energie voor iedereen' stort de commissie rond het middaguur zo'n duizend pagina's aan voorgestelde EU-wetgeving over ons uit. Die gaan over alles wat ook maar enigszins met energie heeft te maken: de regels voor de energiemarkt, samenwerking tussen landen, energiebesparing, hernieuwbare energiebronnen, oude en nieuwe vormen van biobrandstof, enzovoorts.

Het zou wel eens twee jaar kunnen gaan duren voordat dit pakket door iedereen is begrepen en, met de onvermijdelijke wijzigingen, stukje bij beetje in de praktijk wordt gebracht.

Eerder deze maand lekte al het nodige uit. Hoewel de Europese Commissie vanmorgen nog tot op het laatste moment politiek gevoelige dingen kan veranderen, hebben veel maatschappelijke organisaties hun mening al klaar: dit pakket valt niet te rijmen met de voortrekkersrol die de EU zegt te spelen in de uitvoering van het klimaatakkoord van Parijs. "Verbijsterend", stelt Imke Lübbeke van het Wereld Natuur Fonds.

De voorstellen over energiebesparing krijgen nog wel enige waardering. Het eerdere streefcijfer van 27 procent besparing in 2030 gaat wat de commissie betreft omhoog naar 30 procent. Dat is het enige, in 2014 vastgestelde EU-doel, dat vandaag iets scherper wordt gesteld. Het Europees Parlement is op voorhand niet tevreden: dat ziet 40 procent als realistisch en noodzakelijk streven.

Consument centraal

Veel waarnemers kunnen zich vinden in het uitgangspunt dat de consument centraal staat in de EU-strategie voor de komende veertien jaar. Die moet beter in staat worden gesteld om zelf zijn energie op te wekken, te consumeren, op te slaan en eventueel te verkopen aan een netwerk. Zelfs Greenpeace is daarover positief.

Niet mals is echter de kritiek op de manier waarop de commissie hernieuwbare energiebronnen behandelt, zoals wind, zon en biomassa. De voorstellen ademen weinig geestdrift daarvoor uit, sterker nog, Brussel maakt volgens de critici zelfs terugtrekkende bewegingen.

In de eerste plaats raken deze schone energievormen hun voorkeursbehandeling op het stroomnetwerk kwijt. Nu is het nog zo dat netwerkbeheerders bij een teveel aan aanbod voorrang moeten geven aan 'schoon'. De commissie wil een gelijke behandeling voor alle energievormen.

Dat leggen sommigen positief uit als een bewijs dat hernieuwbare energie eindelijk volwassen is en geen steun meer nodig heeft. Maar anderen vrezen dat beheerders straks wind en zon als eerste zullen weren, omdat het nu eenmaal veel duurder is een kolen- of kerncentrale uit te zetten.

Capaciteitsmechanisme

Ook zet de commissie EU-breed in op het zogeheten capaciteitsmechanisme. Dat stelt lidstaten in staat om 'ouderwetse' vormen van energieopwekking, zoals kolencentrales, via subsidies overeind te houden als ze wegens overcapaciteit tijdelijk stilliggen.

Volgens de Luxemburgse Europarlementariër Claude Turmes van de Groenen laat de commissie haar oren te veel hangen naar de wensen van vooral de grote lidstaten. De streefcijfers voor energie en klimaat die de 28 EU-regeringsleiders in oktober 2014 hebben vastgelegd, blijven immers leidend, ook al zijn die in de klimaatdiscussie allang achterhaald.

"Voorzitter Juncker heeft beloofd dat zijn commissie niet langer als secretariaat van de lidstaten wil dienen", zegt Turmes. "Vandaag daag ik hem uit die belofte waar te maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden