Groene claim

Formule 1-sponsor Red Bull wil ecologische voetafdruk verkleinen met biofrisjes

De nieuwe frisdranken van Red Bull zijn biologisch gecertificeerd. Maakt dat het bedrijf, sponsor van de Formule 1, duurzaam?

Max Verstappen volgen met een biofrisje in de hand, het is niet de meest voor de hand liggende combinatie. Toch kan het. De nieuwe cola, ginger ale, bitter lemon en tonic van Red Bull zijn biologisch gecertificeerd en bevatten geen kunstmatige geur- en smaakstoffen. Het water voor de dranken komt uit de Alpen, waar het ‘veelvuldig beschikbaar is en op natuurlijke wijze wordt aangevuld’.

Daarbovenop doet Red Bull flink wat groene claims. De blikjes zijn de afgelopen jaren 60 procent lichter geworden, waardoor veel minder aluminium nodig is. Een blikje is volgens Red Bull ongeveer 40 procent lichter in vergelijking met glazen flessen en ongeveer 30 procent lichter dan PET-flessen, wat scheelt in de CO2-uitstoot van het transport. De fabriek in Oostenrijk werkt voor 80 procent op duurzame energie. Een onderbouwing van dit cijfer wil of kan het bedrijf niet geven. Een woordvoerder laat weten dat Red Bull zich bewust is van zijn ecologische voetafdruk en zijn verantwoordelijkheid neemt.

Cola

Aangezien de meeste frisdranken voor minstens 90 procent uit water bestaan, geldt het biologische keurmerk voor 10 procent of minder van het product. Cola bestaat voor 94 procent uit water, de rest is vooral suiker, weet Arjen Hoekstra, hoogleraar Watermanagement aan de Universiteit Twente.

Water kan niet biologisch worden gecertificeerd omdat het geen agrarisch product is, zegt Miriam van Bree van Bionext, de Nederlandse ketenorganisatie van biologische landbouw en voeding. “Het kan zich vrij verspreiden en het is ook niet te traceren hoe water ergens komt, door bijvoorbeeld regen of via het grondwater.”

Water uit de Alpen kan op een duurzame manier worden gebruikt, zolang de natuurlijke stroom wordt benut en er niet meer wordt opgepompt dan erbij komt, zegt Nick van de Giessen, hoogleraar Watermanagement aan de TU Delft. “Sommige bronnen in de Alpen zijn al sinds de Romeinse tijd in gebruik.”

Hoekstra vindt deze benadering te smal. “Water in blikjes doen, suiker, koffie-extract en andere ingrediënten toevoegen en dat over de aarde vervoeren, is een buitengewoon energie-intensieve manier om aan onze vocht- en energiebehoefte te voldoen.”

De besparingsclaims over de blikjes zijn lastig na te gaan. “Verpakkingen worden steeds lichter, maar dat gaat in kleine stapjes. Een afname van 10 procent is realistischer dan 60 procent”, zegt Ernst Worrell, hoogleraar energie, materialen en technologische veranderingen aan de Universiteit Utrecht. “Het zou kunnen dat Red Bull een sterkere legering gebruikt, waardoor ze dunnere blikjes kunnen maken. Het zou ook kunnen dat ze van staal naar aluminium zijn gegaan, dat kan inderdaad 60 procent schelen in gewicht. Het maken van staal kost wel veel minder energie dan aluminium. Gewicht zegt dus niet alles over de milieudruk. Misschien waren hun oude blikjes erg zwaar.”

Misleidend

Red Bull claimt dat de productie van gerecycled aluminium 95 procent energie bespaart ten opzichte van nieuw aluminium. Dat klopt, zegt Worrell, maar gerecycled aluminium wordt (nog) niet in nieuwe verpakkingen gebruikt. “De kwaliteit is niet hoog genoeg voor dunne blikjes. Als Red Bull de eigen blikjes van nieuw materiaal maakt, is verwijzen naar 95 procent energiebesparing misleidend.”

Bovendien wordt het aluminium van blikjes die bij het restafval komen, niet volledig teruggewonnen. “Niet alle gemeentes zamelen blik apart in, zodat het bij het restafval komt”, zegt Worrell. “Organisatie van verpakkingsproducenten Nedvang claimt 95 procent recycling voor metaal, dat is niet te controleren. Bovendien is dat cijfer inclusief staal, dat met magneten goed wordt teruggewonnen.”

Kirsten Palland van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal beaamt dit. “Aluminium is minder goed uit de verbrandingsresten te halen dan staal omdat het niet magnetisch is. Daarnaast verbrandt 10 tot 15 procent van de aluminiumblikjes, die ben je dus kwijt.”

De milieuclaim in transport kan Palland niet bevestigen. “In het algemeen geldt dat blik een milieuvoordeel heeft ten opzichte van eenmalig glas. Afhankelijk van aannames en vergelijkingsmethodes scoren PET en blik ongeveer gelijk. Soms scoort PET beter.”

Kanttekeningen

Onderzoeker Maarten Bakker van de TU Delft denkt dat aluminium wel degelijk meer drankvolume kan vervoeren. “Het is een sterk materiaal dat weinig ruimte inneemt. Glas en plastic moeten dikwandiger worden gemaakt om breuken te voorkomen.”

Ten slotte is er de bewering van 80 procent duurzame energie. Worrell denkt dat die kan kloppen, maar plaatst kanttekeningen. “Veel primaire aluminiumsmelters staan op plekken waar goedkope elektriciteit uit waterkracht beschikbaar is. Als bos onder water wordt gezet om er een stuwmeer van te maken, kunnen de eerste jaren echter net zoveel broeikasgassen vrijkomen als uit een kolencentrale.”

Hoekstra is duidelijk: “Het feit dat Red Bull Formule 1 sponsort, maakt elke claim over duurzame producten lachwekkend”.

In de serie Groene  Claim (voorheen Groen Doen) worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken. Lees hier meer afleveringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden