Het mooiste Nederland

Flinten-fietsen, rammelend over de kasseien van Drenthe

Het vrouwenpeloton op de Boslaan tijdens de Ronde van Drenthe Beeld Flip van Doorn

Noeste keienwegen ontsluiten een paar van de mooiste stukjes Drenthe. Voor fietsers ligt er vaak een asfaltpaadje langs, maar op sommige plekken is er geen ontkomen aan de flinten.

Goed voor vier sterren is de weg die de boswachterij Gieten-Borger doorsnijdt. Niet dankzij het comfortabele wegdek, maar juist vanwege het gebrek daaraan. Het bonkige plaveisel van zwerfkeien - flinten in goed Drents - doet een aanslag op mens en materiaal. Voor echte keienvreters is het juist een genot eroverheen te fietsen. Daar komt bij dat de flintenwegen de kern van Drenthe in al haar rauwe schoonheid blootleggen.

Een puinhoop moet het geweest zijn - en wel in de meest letterlijke zin van het woord. Nadat aan het einde van de voorlaatste ijstijd de gletsjers waren gesmolten, bleef in het gebied dat we nu Drenthe noemen een golvend landschap vol gletsjerpuin achter. Soms waren het grote zwerfstenen waar de hunebedbouwers zich later dankbaar van bedienden. Verder was de bodem bezaaid met kleine keien.

Met de tijd verdwenen de meeste onder lagen klei en dekzand, maar ze kwamen weer boven bij de ontginning van de woeste gronden. Nu laten ze handen stuiteren op sturen, schouders schokken, en rammelen ze fietsers door elkaar. Heerlijk om te doen, al is het maar voor even.

Gelukzalige martelgang

Vele tientallen kilometers keienstroken liggen verscholen in het Drentse land. Om een idee van hun noeste karakter te krijgen is de Valtherzandweg een mooi begin. Die begint tussen Odoorn en Valthe en voert over de Hondsrug noordwaarts tot in Exloo. Er ligt een comfortabel fietspad naast, wie genoeg heeft van de keien kan altijd het asfalt weer op draaien. Hetzelfde geldt voor de Boslaan, van Exloo naar Borger, of de Schaapstreek ten westen van Odoorn.

Voor de deelnemers aan de Ronde van Drenthe is er geen keus, zij moeten over de keienstroken heen. Volgens kenners kan die wielerkoers qua zwaarte tippen aan de beruchte klassieker Parijs-Roubaix. Maar verwar de flinten niet met de kasseien van Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Dat zijn door mensenhanden gevormde brokken porfier, keihard vulkanisch gesteente. De Drentse flinten zijn door de gletsjers rond geslepen. Het maakt het fietsen over de wegen waaruit ze bestaan tot een gelukzalige martelgang. Na afloop is de spierpijn in schouders en armen heftiger dan in de benen.

Flintenweg langs het Drouwenerzand Beeld Flip van Doorn

Wielrenner Gerrie Knetemann beweerde over de kasseienwegen in Noord-Frankrijk dat ze waren aangelegd door Romeinen die de stenen vanuit een helikopter neersmeten. In Drenthe rijst het vermoeden dat de hunebedbouwers er iets mee van doen hebben, maar dat is niet zo. Tot diep in de 19de eeuw bleven de doorgaande wegen in de provincie zelfs onverhard. Daar kwam verandering in toen in de eerste helft van de afgelopen eeuw woeste gronden geschikt werden gemaakt voor land- en bosbouw. Uit een stuk land van een hectare kwam gemiddeld 70 ton stenen boven. Van de nood een deugd: werkloze veenarbeiders werden omgeschoold tot stratenmakers en Drenthe kreeg honderden kilometers verharde weg met materiaal van eigen bodem. De grote keien als een ruggegraat in het midden, kleinere schuin aflopend erlangs. Welbeschouwd is het een vorm van landschapskunst: de flintenwegen verdienen eenzelfde monumentale status als de kasseistroken in de ‘Hel van het Noorden’ bij Roubaix.

Geen ontkomen aan

De Steenhopenweg - hoe treffend kan een naam zijn - voert vanuit Drouwen westwaarts, onder de ‘Hunebed Highway’ N34 door, is over een lengte van anderhalve kilometer met flinten bestraat en goed voor twee sterren. Bij de parkeerplaats van het Boomkroonpad kruist de weg de keienstrook die volgens kenner Martijn Sargentini (zie kader) het maximum van vier sterren verdient. Zes kilometer lang, soms nauwelijks begaanbaar. Naar het noorden is er geen ontkomen aan de keien. Tussen de recreatieplas Nije Hemelriek en een bosven door slingert en glooit het smalle pad zich tot diep in het Staatsbos. Ranke velgen van racefietsen zijn nauwelijks tegen het schokken en botsen bestand, zelfs een mountainbike krijgt het zwaar te verduren, maar wat is het er prachtig.

Comfortabeler is de passage van fietsknooppunt 86 aan de Steenhopenweg naar knooppunt 94. Het geasfalteerde fietspad loopt deels parallel aan een van de mooiste keienstroken. Samen schampen ze het schitterende Drouwenerveld, waar runderen grazen en vogels het ontluikende voorjaar vieren. Het seizoen waarin ook de wielerpelotons, kleurrijk als bollenvelden, weer bezit nemen van de wegen. In Drenthe is het mogelijk om dokkerend en stuiterend in het spoor van de renners te volgen, of er op zijn minst even aan te snuffelen.

Flintenweg langs het Drouwenerzand. Beeld Van Doorn Flip

Kasseiengids

Van Zuid-Limburg tot de Kop van Noord-Holland en van Zeeuws-Vlaanderen tot Drenthe: voor zijn gids ‘Koersen over kasseien & kiezelstenen in Nederland’ maakte Martijn Sargentini een inventarisatie van de mooiste en zwaarste steenstroken. Compleet met kaartjes en uitgebreide beschrijvingen, onder andere een hoofdstuk over Drenthe: Uitgeverij Unieboek - Het Spectrum, € 27,50.

VAM-berg

Een voormalige vuilstortlocatie bij Wijster heet nu VAM-berg, in wielerjargon ook wel Col du VAM. Volgens een bord ter plekke ligt de top officieel op 4800 centimeter boven NAP. Op de flanken liggen drie klimroutes, waarvan een met een keienstrook van 150 meter lang en een stijgingspercentage van 15. Bovendien is er onlangs een fonkelnieuw mountainbikeparcours geopend. Kijk voor meer informatie op drenthe.nl (zoekterm: vamberg).

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit. Lees meer in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden