null Beeld

ColumnVincent Wil Zon

Even geen zon op de panelen? In Zweden lossen ze het op met zout

Wat moet je straks als het donker is én windstil? Waar haal je dan je energie vandaan? Het Zweedse bedrijf SaltX denkt minstens een deel van het antwoord op die vraag te hebben: uit zoutkorrels.

De eeuwige dooddoener van tegenstanders van duurzame energie luidt steevast: maar de zon schijnt niet altijd en de wind waait niet altijd. Dus hebben we op die momenten kolen-, gas- of kerncentrales nodig. En omdat die het hele jaar door standby moeten staan, is dat een heel dure oplossing voor de pakweg 14 dagen per jaar dat we zulke ‘dunkelflautes’ moeten overbruggen.

Bij SaltX in Zweden mikken ze op een heel ander idee om deze horde in de energietransitie te nemen. Ze ontwikkelen een ‘batterij’ die niet stroom maar warmte opslaat. Die warmte kun je dan later gebruiken om gebouwen te verwarmen, de industrie van proceshitte te voorzien of - via een stoomturbine - stroom mee op te wekken.

Ongebluste kalk

Het principe dat ze toepassen is al heel lang bekend. Ze gebruiken ongebluste kalk, calcium-oxide of CaO, en water. Met dat water ‘blus’ je de kalk, het wordt calciumhydroxide waarbij de waterstof en de zuurstof van het water (H2O) samen met de CaO Ca(OH)2 vormen. Daarbij komt veel energie vrij, je kunt er water mee verhitten tot 450 graden Celsius. Maar je kunt het proces ook omkeren: verhit Ca(OH)2 tot 500 graden en het splitst zich in water en CaO. Tot zover dit korte scheikundelesje.

Het principe van de zoutbatterij: Water uit het vat links wordt naar het vat met ongebluste kalk gepompt. De kalk verandert daardoor in gebluste klak, waarbij veel energie vrijkomt. Omgekeerd kan het vat rechts worden verhit, waardoor de gebluste kalk wordt gesplitst in ongebluste kalk en water. Beeld SaltX
Het principe van de zoutbatterij: Water uit het vat links wordt naar het vat met ongebluste kalk gepompt. De kalk verandert daardoor in gebluste klak, waarbij veel energie vrijkomt. Omgekeerd kan het vat rechts worden verhit, waardoor de gebluste kalk wordt gesplitst in ongebluste kalk en water.Beeld SaltX

Op veel dagen in het jaar hebben we nu al te veel stroom van windmolens en zonnepanelen en dat gaat in de toekomst steeds vaker gebeuren. De stroom die je over hebt, kun je dan gebruiken om de gebluste kalk te verhitten, waarmee je dus in feite die energie opslaat in ongebluste kalk. Die ongebluste kalk heeft de vorm van kleine zoutkorrels. Maar naarmate je dit proces vaker herhaalt, worden de korrels groter en daarmee minder geschikt. Dat is waar SaltX in beeld komt. Het bedrijf heeft de zoutkristallen een coating weten te geven waardoor ze niet gaan klonteren. Je kunt nu blussen en ‘ontblussen’ zo vaak als je wilt.

Warmte maanden bewaren

Volgens SaltX is het geen enkel probleem om de zoutkorrels weken en zelfs maanden te bewaren zonder dat ze hun energie verliezen. Dat kan bij kamertemperatuur, het zout is niet giftig en je hebt er ook geen zeldzame metalen voor nodig, waarmee het proces in principe heel milieuvriendelijk is. En zo kun je dus in zomer en herfst, maar ook op winterdagen met veel wind, flink energie sparen om de dunkelflautes door te komen.

Het idee is al op kleine schaal getest. In Berlijn staat een systeem dat zo'n 100 grote huizen van warmte kan voorzien. Recent zijn er samenwerkingen aangekondigd met een Japans en een Australisch bedrijf die grootschaliger energieopslag mogelijk gaan maken. Een systeem dat 1 MW aan stroom levert, nog altijd niet echt veel, wordt dit jaar getest. Slaagt die test, dan ligt de weg open naar toepassing op industriële schaal. SaltX hoopt dan de grote zoutleverancier voor duurzame energie te worden.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Een zwembad vol water houdt de buurt onder stroom

Voor batterijen heb je grondstoffen nodig als lithium, en die moet je moeizaam uit de aarde opdiepen. In Delft hebben ze daar iets op gevonden: batterijen die op water werken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden