Zandvoort

Europese regels geven natuurbeschermers gelijk in strijd tegen Formule 1

Volgens de provincie mag rond Circuit Zandvoort ‘gewoon’ worden doorgebouwd in afwachting van het oordeel van de rechter Beeld ANP

Op het circuit van Zandvoort mag alleen gebouwd en gegraven worden als er sprake is van ‘dwingende redenen van groot openbaar belang’. Een Formule 1-race valt daar niet onder, betoogt Stichting Natuurbelang.

De provincie Noord-Holland lijkt grote fouten te hebben gemaakt bij het geven van toestemming voor werkzaamheden op het circuit van Zandvoort, waar in mei volgend jaar de ­Formule 1 moet worden verreden. De provincie gaf een ontheffing af van de Wet natuurbescherming, maar die uitzondering had op basis van Europese regels nooit mogen worden gemaakt, zo is af te leiden uit de uitleg van de Europese Commissie.

Deze kwestie speelt een grote rol bij een kort geding dat dinsdag dient voor de rechtbank in Haarlem. De Stichting Natuurbelang eist dat de werkzaamheden worden stilgelegd. “Als de rechter deze verstoring toelaat, is er in Nederland geen natuur­bescherming meer over”, aldus voorzitter Harry Hobo. “Dan kan er overál worden gebouwd.”

Het circuit van Zandvoort ligt in volgens Europese regels streng beschermd Natura 2000-gebied, maar het terrein zelf heeft die status niet. Daar geldt de Europese Habitat-richtlijn, die is uitgewerkt in de Nederlandse Wet natuurbescherming, die bedreigde plant- en diersoorten beschermt. Op het circuit van Zandvoort komen de bedreigde rugstreeppad en de zandhagedis voor.

Hoge uitzondering

Mocht er in het leefgebied van deze dieren moeten worden gegraven of gebouwd, dan kan de omgevingsdienst van de provincie bij wijze van hoge uitzondering een ontheffing verlenen. Dat is in Zandvoort gebeurd, om de graafwerkzaamheden aan het circuit en voor extra tribunes mogelijk te maken. Uit het richtsnoer dat de Europese Commissie heeft opgesteld, blijkt dat de provincie die ontheffing veel te makkelijk heeft verleend. Volgens de Europese Commissie kan dat alleen als het gaat om ­‘redenen van groot openbaar belang’, terwijl ook sprake moet zijn van ‘dwingende’ redenen.

Om die termen te verduidelijken, biedt dat richtsnoer enkele voorbeelden. Uitzonderlijk hoge werkloosheid in een gebied bijvoorbeeld, of het gevaar dat de watervoorziening voor menselijk gebruik in gevaar komt, of als het openhouden van een bedrijf – een kolenmijn bijvoorbeeld – noodzakelijk is voor de energievoorziening. Van dergelijk zwaarwegende redenen is in Zandvoort geen sprake. Hier gaat het om het commerciële belang van een private onderneming: de eigenaar van het circuit. Dat is iets anders dan het openbaar belang, en dwingend is het ook niet.

Advocate Marieke van Eik van ­Natuurbelang zal ook naar voren brengen dat op het circuit niet is gekeken naar alternatieven, zoals paden en tribunes op plekken waar minder schade wordt aangericht. Ook is niet goed onderzocht wat de effecten op de padden en de zandhagedissen zijn. Dat is in strijd met de juridische plicht deze soorten te beschermen.

Los van het kort geding van Natuurbelang hebben nog drie natuurorganisaties aan de rechter om de stillegging van de werkzaamheden gevraagd. Daarnaast bereidt de organisatie Mobilisation for the Environment een kort geding voor, specifiek over de stikstofuitstoot van het evenement.

Ameliswaard-methode

Hangende de juridische procedures zijn de graafwerkzaamheden al in volle gang. Hoewel verschillende organisaties de provincie hebben gevraagd te handhaven tot de rechter een oordeel heeft geveld, zegt woordvoerder Martine Hartog van Noord-Holland dat de werkzaamheden door controleurs wel nauwkeurig worden gevolgd, maar dat ingrijpen niet aan de orde is. “Dit kan gewoon”, aldus Hartog.

Het circuit lijkt hier de ‘Amelisweerd-methode’ toe te passen. Toen een Utrechtse actiegroep in 1982 middels een kort geding de kap van zeshonderd bomen wilde voorkomen, liet Rijkswaterstaat gedurende de behandeling van de zaak in vliegende vaart het hele bos door bulldozers platgooien, zodat de uitspraak van de rechter er uiteindelijk niet meer toe deed.

Lees ook:

Formule 1 in Zandvoort: gezellig motorgeronk of geluidsoverlast?

“Wij zeggen: als we het circuit horen dan leeft Zandvoort”, aldus Zandvoorters Arie en Sonja van der Sloot. Marc Janssen, voorzitter van de Stichting Duinbehoud, is minder positief. Hij wijst naar een van de hekken op een duintop. “Daar zullen bij een grand prix duizenden mensen gaan staan om een glimp van de race op te vangen, en alle begroeiing vertrappen.”

Gemeenschapsgeld aanwenden voor een Formule 1-race in Zandvoort kan nooit de bedoeling zijn

De provincie Noord-Holland moet zich nog eens terdege afvragen of het besluit van de raad van de gemeente Zandvoort om vier miljoen euro uit te trekken voor een autorace niet vernietigd moet worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden