Europa herstelt zijn rivieren, naar Nederlands model

Bij een hoge waterstand openen de stuwen bij het Gelderse Driel, om de Rijn door te laten.Beeld anp

In de winter van 1995 steeg het water van de Rijn tot zulke grote hoogten dat de rivier buiten zijn oevers trad. Grote delen van Nederland moesten worden geëvacueerd. De watersnood leidde tot het inzicht dat het simpelweg verhogen van dijken niet het juiste medicijn is tegen het wassende water. Initiatieven ontsprongen om de rivier in oorspronkelijke staat te herstellen - om haar armslag terug te geven. Dit model is nu leidend in Europa.

Door heel Europa worden de rivieren in oorspronkelijke staat hersteld. Dammen worden neergehaald, dijken verlegd. Het water van de rivieren moet bij een hoge afvoer over kunnen lopen en doordringen in de grond van het omliggende land.

In Spanje wordt de Duero hersteld, in Frankrijk de Loire en in Denemarken krijgt de Skjern haar oude bewegingsruimte terug. In Engeland staan 2700 projecten gepland die 1500 kilometer aan rivieren moeten terugbrengen in de oorspronkelijke staat. Meer dan de helft van de projecten zijn al afgerond. Dit alles gebeurt onder politieke druk van de Europese Unie, die het belang van 'natuurlijke doorstroming' benadrukt.

Nederlands model
Een verandering van denken. Dat is volgens schrijver en milieudeskundige Fred Pearce de reden voor de nieuwe koers van de Europese landen. Te lang hebben ingenieurs rivieren enkel beschouwd als transportroutes of als riolen die afvalwater wegvoeren, zo schrijft hij in een artikel in Yale Environment 360. Jarenlang werd de natuur getemd door de dijken te verhogen en op te schuiven in de richting van de rivieren. Totdat overstromingen zoals die van 1995 lieten zien dat rivieren de ruimte moeten krijgen.

"Tot voor kort was het model voor onze ingenieurs: leg de rivieren om totdat ze recht zijn", vertelt Gheorghe Constantin, directeur watervoorzieningen in Roemenië. Door zijn land stroomt de Donau, de meest internationale rivier ter wereld, die 19 landen aandoet. In 2006 braken de dijken rond de rivier en stroomde de Donau het land in. Toen werd besloten de rivier weer de ruimte te geven, 'naar Nederlands model'.

Problemen
Het herstellen van rivieren is geen gemakkelijke taak. Dammen, keringen en andere barrières hebben de rivieren ver van hun natuurlijke staat verwijderd. Volgens het Europees Milieuagentschap zijn er een half miljoen door mensen gemaakte barrières in de Europese rivieren. Dat is één per twee kilometer.

Een ander probleem: verstedelijking. Volgens deskundigen kan bijvoorbeeld de helft van de rivieren in Duitsland en 70 procent van de rivieren in België nooit volledig worden hersteld. Tenzij hele steden plaats zouden maken. Door Londen stromen 20 'verloren' rivieren. Aftakkingen van de Theems die door verstedelijking geïsoleerd zijn geraakt. De enige oplossing is de rivieren opnieuw te creëren. Maar daar komt een derde probleem van rivierherstel om de hoek kijken: het is kostbaar werk.

Meer over het herstellen van rivieren? Lees dit artikel van Yale Environment 360.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden