Pesticiden

Europa blijft te soepel voor landbouwgif, bijen blijven slecht beschermd

Een honingbij.Beeld Getty

De Europese lidstaten blijven dralen met een strenger toelatingsbeleid voor landbouwgif. Zeven jaar geleden stelde de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) al voor de regels aan te halen, maar er gebeurde niets. Donderdag staat een afgezwakt voorstel van EFSA ter discussie in Brussel. Intussen kwam de Europese Rekenkamer al met stevige kritiek. Ook milieubeschermers zijn boos.

Nadat uit onderzoek was gebleken dat veel landbouwgif schadelijk is voor bijen en daarmee voor het hele ecosysteem, ontwikkelde de EFSA in 2013 een zogeheten Bee Guidance. Uitgangspunt voor dit ‘bijenrichtsnoer’ is dat gewasbeschermingsmiddelen moeten worden getoetst op het effect voor de bestuivers en niet op de noodzaak voor de landbouw. De Europese Commissie heeft deze richtlijn echter nooit vastgesteld, omdat de lidstaten er onderling niet uitkwamen.

Vorig jaar is de EFSA gevraagd om een aanpassing en die ligt donderdag en vrijdag voor tijdens een bijeenkomst van het zogeheten Permanent Comité. Tegelijk buigen de lidstaten zich over het voorstel om het gebruik van enkele gifstoffen te verbieden, zoals de schimmelbestrijder mancozeb die in Nederland op grote schaal wordt gebruikt. Bij dierproeven is aangetoond dat mancozeb hormoonverstorende eigenschappen heeft en neurologische afwijkingen zoals de ziekte van Parkinson veroorzaakt.

Vier opties liggen op tafel

Voor het nieuwe richtsnoer van EFSA moeten de EU-lidstaten kiezen uit vier opties: het oude plan waarin een bijenvolk met hooguit 7 procent mag krimpen, zodat de koningin met een verhoogde eitjesproductie het volk kan herstellen. Tweede is het idee van de producenten van bestrijdingsmiddelen, Beehave genoemd, waarin een sterfte tot 30 procent een natuurlijk verschijnsel heet. Dan is er een optie waarin alleen staat dat het volk op termijn moet overleven. Als laatste is er nog de optie waarin een percentage van de bestuiving overeind moet blijven.

‘Grote kans dat er weer niks terechtkomt van de bescherming van bijen’

Milieubeschermingsorganisatie PAN Europa klaagt dat het leidraad louter uitgaat van honingbijen. Hommels, die in veel kleinere volken leven, zouden al moeite hebben om te herstellen bij sterfte van 7, laat staan 30 procent. En wilde bijen, ook wel solitaire bijen genoemd, vallen helemaal buiten de boot. “Bij deze soort zijn het juist de moeders die eropuit gaan”, legt Hans Muilerman van PAN uit. Hij verwacht dat de lidstaten kiezen voor de optie van het bedrijfsleven. “Grote kans dat er van de bescherming van bijen weer niks terechtkomt.”

De Europese Rekenkamer ECA stelde begin dit jaar al vast dat de EU en de individuele Europese landen schromelijk tekort schieten bij het terugdringen van pesticiden. Die kritiek herhaalde de ECA vorige week in een rapport over de bestuivers. Kort samengevat: Europa beschermt zijn bijen slecht.

Lees ook:

Strijder tegen het gemaksgif

Toxicoloog Henk Tennekes, die vorige week overleed, kreeg internationale erkenning voor de ontdekking dat het gebruik van landbouwgif desastreus uitpakt voor bijen. Zijn onderzoek ging nog veel verder. Het hele ecosysteem en ook de gezondheid van de mens staat op het spel.

Twijfels over instantie die beslist over landbouwgif

Bij de toelating van landbouwgif gaan commerciële belangen voor de bescherming van mens en dier, zegt milieujuriste Anne de Vries. De toelatingsregels voor pesticiden moeten beter, net als de uitvoer.

‘Nederland schiet tekort in aanpak van pesticidegebruik’

De EU krijgt ervan langs, Nederland ook. Bij overtreding van pesticideregels legt het geen sancties op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden