EU: Schaliegas ja, kernenergie nee

Kerncentrale in het Belgische Doel. De opvattingen over kernenergie lopen sterk uiteen binnen de EU. Beeld afp

De Europese Commissie ziet geen toekomst in kernenergie, maar wel in schaliegas. Dat is één van de conclusies die kunnen worden getrokken uit het strategische plan voor een Europese energie-unie dat vandaag in Brussel wordt gepresenteerd.

In een van de laatste conceptversies van deze tekst wordt kernenergie nauwelijks genoemd, terwijl de deur naar de eveneens omstreden schaliegaswinning nadrukkelijk wordt opengehouden.

Weinig macht
De Europese Commissie heeft weinig macht als het om energiebeleid gaat. Dat is, net als bijvoorbeeld belastingwetgeving, een zaak van de lidstaten. Maar door de Oekraïne-crisis zijn ook zij gaan beseffen dat de Europese energiemarkt te versnipperd is en dat meer samenwerking bittere noodzaak is. Zo moet de afhankelijkheid van vooral Russisch gas kleiner worden.

In de concept-tekst van het plan wordt eigen energiewinning dan ook aangemoedigd. Dat kunnen hernieuwbare bronnen zijn, zoals zon en wind, maar ook de conventionele fossiele brandstoffen. "En, voor de landen die daarvoor kiezen, niet-conventionele fossiele bronnen." Die term verwijst naar de winning van schaliegas. Die stuit in veel EU-landen op bezwaren gezien de risico's voor mens en milieu. Voor de boringen in diepe grondlagen zijn chemicaliën en grote hoeveelheden water nodig.

Beeld Trouw

Europese top over energie
Het strategische plan voor de energie-unie dat de Europese Commissie vandaag presenteert, geeft de lidstaten een eerste houvast. Hoofddoelen van een energie-unie zijn onder meer energiezekerheid, energiebesparing en het terugdringen van de CO2-uitstoot.
Op de Europese top van regeringsleiders, volgende maand in Brussel, staat de energie-unie bovenaan de agenda.

Uiteenlopende opvattingen
De tekst van het rapport wordt vandaag definitief, na de bijeenkomst van de voltallige Europese Commissie. Acht EU-landen waar kernenergie een belangrijke energiebron is, waaronder Frankrijk, Groot-Brittannië en Polen, hebben al aan de bel getrokken in Brussel. Hun energieministers hebben deze maand in een brief aan de Eurocommissarissen Sefkovic (energie-unie) en Cañete (klimaat en energie) gevraagd kernenergie op waarde te schatten in hun strategische plan.

Zij staan lijnrecht tegenover onder meer Duitsland, dat sinds 2011 bezig is de kernenergiesector te ontmantelen. Aanleiding was de Japanse Fukushima-kernramp in dat jaar.

Volgens de acht landen kan kernenergie een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de CO2-uitstoot. Mocht de tekst vandaag ongewijzigd blijven, dan kan dat worden uitgelegd als een stevig Duits stempel op de Europese energiestrategie.

De positie die de Commissie nu inneemt over schaliegas zal echter ook de nodige discussies losmaken. Frankrijk is een van de grootste tegenstanders in de EU, en Duitsland loopt ook niet over van enthousiasme. Landen als Groot-Brittannië en Polen zien minder bezwaren. In Nederland is er weinig draagvlak voor boringen, zeker niet gezien de ophef over de gaswinning in Groningen en over mogelijke gaswinning bij Terschelling.

Schaliegas
In de Verenigde Staten heeft het boren naar schaliegas en -olie de afgelopen jaren een energierevolutie veroorzaakt. Het land is op weg volledig energie-onafhankelijk te worden. De omstandigheden daar zijn echter niet te vergelijken met de Europese, zo bleek ook maandag tijdens een schaliegasconferentie van de Europese Commissie.

Onderzoekers van onder meer TNO en de Universiteit Delft wezen op de dichte bevolking in de potentiële wingebieden. De onmisbare 'sociale licentie' voor schaliegaswinning ontbreekt nog, zeiden zij. Topambtenaar Michael Knotek van het Amerikaanse energieministerie riep de Europese landen echter op om 'de opties open te houden'. Volgens hem zijn de risico's 'beheersbaar, als we investeren in onderzoek'.

De Canadese geoloog John Cherry stelde daar tegenover dat de boringen in de VS en in zijn land nauwelijks gepaard gaan met gedegen onderzoek. "De wetenschap over bijna alle schaliegaskwesties staat in de kinderschoenen", aldus Cherry. Zo is er volgens hem niets bekend over de kans op (latere) lekkages in de cementlagen die op de boorlocaties worden aangebracht. Die moeten onder meer het grondwater beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden